Πολωνία: Σύγκρουση με αφορμή τους δικαστές

Η αντιπαράθεση του προέδρου Ναβρότσκι με την κυβέρνηση Τουσκ για τη σύνθεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου

 Η εικόνα των αστυνομικών δυνάμεων έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο στη Βαρσοβία, το βράδυ της Παρασκευής 30 Οκτωβρίου, αποτύπωσε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την ένταση της πολιτικής κρίσης στην Πολωνία. Εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο, διαμαρτυρόμενοι για την αναστολή των καθηκόντων του προέδρου του Δικαστηρίου, Μπογκντάν Σβιεντσκόφσκι. Η αστυνομία προχώρησε σε τρεις συλλήψεις, ενώ ο πρόεδρος της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, διέκοψε την επίσκεψή του στη Σενεγάλη και επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία.

 Αφορμή ήταν η απόφαση της  Άννα Κορβίν-Πιοτρόφσκα, η οποία, επικαλούμενη την ιδιότητά της ως αρχαιότερης δικαστή, ανακοίνωσε την αναστολή των καθηκόντων του Σβιεντσκόφσκι και του αντιπροέδρου του Δικαστηρίου. Η εξέλιξη προκάλεσε άμεση αντιπαράθεση μεταξύ των δύο πολιτικών κέντρων εξουσίας. Ο Ναβρότσκι έκανε λόγο για παράνομη απόπειρα κατάληψης ενός συνταγματικού θεσμού, ενώ ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ υπερασπίστηκε τις κυβερνητικές ενέργειες, υποστηρίζοντας ότι η αποκατάσταση της νομιμότητας στη Δικαιοσύνη αποτελεί υποχρέωση της κυβέρνησης.

Μια κρίση με ιστορία δέκα ετών

 Η σημερινή αντιπαράθεση αποτελεί συνέχεια μιας θεσμικής σύγκρουσης που ξεκίνησε το 2015, όταν το εθνικιστικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας. Οι αλλαγές που προώθησε στο δικαστικό σύστημα, ιδίως ως προς τον διορισμό και τη λειτουργία των δικαστών, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγόρησε επανειλημμένα τη Βαρσοβία για υπονόμευση της δικαστικής ανεξαρτησίας, ενώ η διαμάχη έφτασε μέχρι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 Μετά τις εκλογές του 2023 και την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Ντόναλντ Τουσκ, η νέα κυβερνητική συμμαχία έθεσε ως προτεραιότητα την αποκατάσταση του κράτους δικαίου. Ωστόσο, η εκλογική αλλαγή δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αλλαγή σε όλους τους θεσμικούς συσχετισμούς. Ο πρόεδρος Ναβρότσκι, που βρίσκεται πολιτικά κοντά στο PiS, αρνήθηκε να αποδεχθεί την ορκωμοσία δικαστών που εξελέγησαν από το κοινοβούλιο, διατηρώντας ανοιχτή τη σύγκρουση για τη σύνθεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

 Η κατάσταση κλιμακώθηκε ακόμα περισσότερο τις επόμενες ημέρες. Στις 3 Νοεμβρίου, οκτώ δικαστές πραγματοποίησαν συνεδρίαση για ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία και τον προϋπολογισμό του Δικαστηρίου. Η νομιμότητα της συνεδρίασης αμφισβητήθηκε από την πλευρά της υφιστάμενης ηγεσίας, καθώς οι δύο πλευρές διαφωνούν ακόμη και για το ποιοι δικαστές μπορούν να συμμετέχουν στις αποφάσεις και ποια σύνθεση εξασφαλίζει την απαιτούμενη απαρτία.

Στο επίκεντρο η επόμενη ημέρα

 Η κρίση δεν περιορίζεται πλέον στη διαφωνία για τον διορισμό συγκεκριμένων δικαστών. Αφορά την ίδια τη λειτουργία ενός από τους σημαντικότερους συνταγματικούς θεσμούς της χώρας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί τις εξελίξεις, επισημαίνοντας ότι η λειτουργία του Δικαστηρίου οφείλει να διασφαλίζεται σύμφωνα με το πολωνικό Σύνταγμα και τη σχετική ευρωπαϊκή νομολογία.

 Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση αποκτά όλο και πιο έντονα προεκλογικά χαρακτηριστικά, καθώς η Πολωνία οδεύει προς τις βουλευτικές εκλογές του 2027. Η ηγεσία του PiS επιχειρεί να παρουσιάσει τις κυβερνητικές κινήσεις ως αυταρχική παρέμβαση στους θεσμούς, ενώ η κυβέρνηση Τουσκ υποστηρίζει ότι η σύγκρουση αποτελεί αναγκαίο στάδιο για την ανατροπή των παρεμβάσεων της προηγούμενης περιόδου. Στις 4 Νοεμβρίου, ο Τουσκ δήλωσε μάλιστα έτοιμος να συναντηθεί κατ’ ιδίαν με τον πρόεδρο της χώρας, επιδιώκοντας την αποκλιμάκωση της έντασης. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν διαφαίνεται συμφωνία για την έξοδο από το θεσμικό αδιέξοδο.

 Η πολωνική κρίση υπενθυμίζει, παράλληλα, ότι η άνοδος της Ακροδεξιάς δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με την εναλλαγή κυβερνήσεων. Η αποκατάσταση των δημοκρατικών θεσμών είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί όταν παραμένει ενεργή η πολιτική που γεννά τον αυταρχισμό, τον εθνικισμό και τον νέοφασισμο. Για τις προοδευτικές-αριστερές  δυνάμεις της Ευρώπης, το στοίχημα δεν είναι απλώς η υπεράσπιση της θεσμικής κανονικότητας, αλλά η διαμόρφωση μιας πειστικής δημοκρατικής αλλαγής, με κοινωνικό περιεχόμενο. Για μια κοινωνία με σοσιαλισμό, δημοκρατία και ελευθερία. 

 Η πολωνική περίπτωση αναδεικνύει τις δυσκολίες αποκατάστασης της θεσμικής κανονικότητας μετά από μια περίοδο εκτεταμένων πολιτικών παρεμβάσεων στη Δικαιοσύνη. Με το Συνταγματικό Δικαστήριο να παραμένει στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης και την πολιτική πόλωση να εντείνεται, το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσο οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας μπορούν να συμφωνήσουν σε μια βιώσιμη λύση που θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Πηγή – Εποχή

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy