«Έτσι ξαφνικά»: Η φροντίδα ως πράξη αντίστασης

Δημήτρης Τζιαντζής

 Στον αντίποδα του κινηματογράφου των multiplex βρίσκεται το έργο του Ιάπωνα δημιουργού Ριουσούκε Χαμαγκούτσι. Θα αναρωτηθεί κανείς ποιος θα επέλεγε να παρακολουθήσει μια αργόσυρτη ταινία, χωρίς θεαματικές ανατροπές, που διαρκεί περισσότερες από τρεις ώρες και καταπιάνεται, μεταξύ άλλων, με δύσκολα και ευαίσθητα ζητήματα, όπως η φροντίδα των ασθενών, η αρρώστια και η ανθρώπινη θνητότητα. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για ένα φιλμ που απαιτεί από τον θεατή προσοχή και υπομονή, ενώ δεν αποφεύγει πάντοτε την παγίδα του διδακτισμού.

Κι όμως, μέσα από αυτή τη βαριά θεματολογία, ο Χαμαγκούτσι κατορθώνει να δημιουργήσει ένα έργο βαθιά πολιτικό και ταυτόχρονα ανθρώπινο, συγκινητικό και αισιόδοξο.

 Στο έργο συναντάμε τη Μαρί-Λου, διευθύντρια ενός οίκου ευγηρίας στο Παρίσι, η οποία επιχειρεί να εφαρμόσει μια διαφορετική φιλοσοφία περίθαλψης, βασισμένη στον σεβασμό, την προσωπική επαφή και την ουσιαστική επικοινωνία με τους ηλικιωμένους. Η ίδια είναι Γαλλίδα αλλά έχει ζήσει στην Ιαπωνία όπου σπούδασε πολιτισμική ανθρωπολογία και έχει επηρεαστεί βαθιά από αυτές τις αρχές.

Μια ταινία που αναδεικνύει τις αντιφάσεις ενός συστήματος που υποτάσσει τα ανθρώπινα δικαιώματα στο κέρδος

 Η πρωταγωνίστρια γνωρίζει τυχαία τη Μάρι, μια Γιαπωνέζα θεατρική σκηνοθέτρια η οποία έχει σπουδάσει φιλοσοφία στη Σορβόννη.  Ο Όσκαρ Ουάιλντ είχε γράψει ότι η αληθινή φιλία είναι αυτή που έχει σκοπό τη δημιουργία και την ενατένιση ωραίων πραγμάτων. Έτσι και η συνάντηση αυτών των δύο γυναικών και δύο διαφορετικών πολιτισμών θα αλλάξει την αντίληψη τους για τη ζωή και τον θάνατο.  Οι προσπάθειες της Μαρί Λου προσκρούουν διαρκώς στις οικονομικές περικοπές, την έλλειψη προσωπικού και την επιχειρηματική αντίληψη για την υγεία που βλέπει τους ανθρώπους σαν «πορτοφόλια» και όχι ως ξεχωριστές προσωπικότητες που αξίζουν σεβασμό.  Η υπόθεση έχει κάποιες ομοιότητες με τη βαθιά μελαγχολική και άνιση πρόσφατη ταινία του Αλμοδόβαρ Το Διπλανό Δωμάτιο καθώς πραγματεύεται την ευθανασία, το δικαίωμα στον αξιοπρεπή θάνατο και τη φιλία δύο γυναικών.

 Η ιαπωνική ταινία, ωστόσο, βάζει στο επίκεντρο όχι μόνο την αναπόληση του παρελθόντος αλλά την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη μοναξιά. Θα μπορούσε να αποδοθεί και θεατρικά καθώς βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον διάλογο. Μέσα από τις πολύωρες συζητήσεις η φροντίδα γίνεται σαφές ότι δεν αποτελεί ατομική αρετή ή έκφραση καλοσύνης, αλλά πολιτική ανατρεπτική πράξη. Η ταινία μάλιστα συνδέει την εμπορευματοποίηση της υγείας με τις ευρύτερες κοινωνικές ανισότητες. Χαρακτηριστική είναι η σκηνή που η Μάρι χρησιμοποιεί έναν πίνακα για να εξηγήσει τους φαύλους κύκλους του καπιταλισμού. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι, όπως και στις ταινίες του Αγγελόπουλου, οι δύο εξαιρετικές πρωταγωνίστριες δεν είναι τόσο χαρακτήρες που συναντάμε στην πραγματική ζωή αλλά σύμβολα – φορείς ιδεών και φιλοσοφικών αντιλήψεων που εκφράζουν συλλογικές αγωνίες.

Η χημεία των δύο γυναικών και η αμφιλεγόμενη κατεύθυνση της σχέσης τους που ισορροπεί ανάμεσα στη βαθιά φιλία και τον ανομολόγητο έρωτα δίνει μια ενδιαφέρουσα διάσταση ακόμα και όταν οι ατελείωτες συζητήσεις μοιάζουν να μην καταλήγουν πουθενά.

Πηγή – Prin

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy