ΚύπροςΕλλάδα & Ισπανία: Δημιουργούν τον οδηγό για Secure Processing Environments
Στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ρυθμιστικής αρχιτεκτονικής για την ασφαλή αξιοποίηση ευαίσθητων δεδομένων πρωτοστατούν η Ελλάδα και η Ισπανία. Η Ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) και η ισπανική εποπτική αρχή AEPD συνέταξαν και…
8 Νοεμβρίου 2026 · 09:03
Στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ρυθμιστικής αρχιτεκτονικής για την ασφαλή αξιοποίηση ευαίσθητων δεδομένων πρωτοστατούν η Ελλάδα και η Ισπανία. Η Ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) και η ισπανική εποπτική αρχή AEPD συνέταξαν και δημοσίευσαν από κοινού τον οδηγό αναφοράς «Secure Processing Environments from a Data Protection Perspective» (Ασφαλή περιβάλλοντα επεξεργασίας από άποψη προστασίας δεδομένων).
Η μελέτη απέκτησε ισχυρό διεθνές εκτόπισμα και επιστημονική πληρότητα, καθώς αξιολογήθηκε και εμπλουτίστηκε με παρατηρήσεις από εμπειρογνώμονες της Eurostat, της Ιταλικής Αρχής Προστασίας Δεδομένων (Garante), του Γραφείου του Επιτρόπου Πληροφοριών του Ηνωμένου Βασιλείου (ICO), καθώς και της Γενικής Διεύθυνσης Δεδομένων του Ισπανικού Υπουργείου Ψηφιακού Μετασχηματισμού και Δημόσιας Υπηρεσίας.
Από το «Data Sharing» στο «Data Access»: Το τέλος των ανεξέλεγκτων downloads
Τα Ασφαλή Περιβάλλοντα Επεξεργασίας (Secure Processing Environments – SPE) αποτελούν τεχνολογικές και οργανωτικές υποδομές που επιτρέπουν σε εξουσιοδοτημένους ερευνητές, νεοφυείς επιχειρήσεις και αναλυτές να επεξεργάζονται προστατευόμενα σύνολα δεδομένων —όπως ιατρικούς φακέλους και κλινικές μελέτες— χωρίς ο χρήστης να έχει τη δυνατότητα να τα κατεβάσει (download) ή να τα εξαγάγει τοπικά.

Η εξέλιξη αυτή αλλάζει το παράδειγμα στην αγορά δεδομένων:

Από τη μεταφορά στην πρόσβαση: Εγκαταλείπεται η επισφαλής πρακτική της διαβίβασης αρχείων (data transfer/sharing) και υιοθετείται το μοντέλο της ελεγχόμενης υπολογιστικής πρόσβασης (in-situ data computation), όπου ο αλγόριθμος ταξιδεύει προς τα δεδομένα και όχι τα δεδομένα προς τον χρήστη.
Θεσμικός μοχλός για EHDS και Data Governance Act: Τα SPEs αποτελούν υποχρεωτική προϋπόθεση βάσει του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων για την Υγεία (EHDS) για τη δευτερογενή χρήση δεδομένων υγείας σε έρευνα, βιοϊατρική καινοτομία και χάραξη δημόσιας πολιτικής, διασφαλίζοντας τα δικαιώματα των πολιτών.
Μήνυμα στις επιχειρήσεις και τους Hyperscalers: Τα συμβόλαια δεν αρκούν
Ένα από τα πλέον ουσιαστικά σημεία που υπογραμμίζουν οι δύο Αρχές αφορά τη λειτουργική ευθύνη των οργανισμών απέναντι στις cloud υποδομές τρίτων.
Ο οδηγός ξεκαθαρίζει ότι η οντότητα που παρέχει το SPE οφείλει να διατηρεί πραγματικό και αποτελεσματικό έλεγχο επί της υποδομής και των επιμέρους πράξεων επεξεργασίας:
- Ανεπάρκεια τυπικών πιστοποιήσεων: Οι συμβατικές ρήτρες, οι δηλώσεις συμμόρφωσης ή οι εξωτερικές πιστοποιήσεις των παρόχων cloud δεν επαρκούν από μόνες τους εάν δεν συνοδεύονται από ενεργά τεχνικά μέτρα επιτήρησης, κρυπτογραφικό έλεγχο και άμεση δυνατότητα τεχνικού ελέγχου (auditing) σε πραγματικό χρόνο.
- Ψηφιακή κυριαρχία (Digital Sovereignty): Η ανάλυση κινδύνου επιβάλλεται να επεκτείνεται πέρα από τις κλασικές κυβερνοαπειλές, εξετάζοντας τον βαθμό εξάρτησης από εξωτερικούς παρόχους (vendor lock-in), τους κινδύνους για τη διανοητική ιδιοκτησία, το εμπορικό απόρρητο και την εθνική ασφάλεια.
Ολοκληρωμένη διαχείριση κινδύνου: Five Safes, LIINE4DU και υποχρεωτικό DPIA
Για την τεχνική υλοποίηση των SPEs, ο οδηγός εισηγείται ένα αυστηρό μοντέλο μηχανικής προστασίας δεδομένων (Data Protection Engineering):
- Σύζευξη Five Safes και LIINE4DU: Προτείνεται μια ολοκληρωμένη μεθοδολογία ανάλυσης ρίσκου που συνδυάζει το διεθνές πλαίσιο Five Safes (Safe Projects, Safe People, Safe Settings, Safe Data, Safe Outputs) με τις δέκα αναγνωρισμένες κατηγορίες απειλών του μοντέλου LIINE4DU.
- Υποχρεωτικότητα DPIA (ΕΑΠΔ): Υπενθυμίζεται ότι η Εκτίμηση Αντικτύπου σχετικά με την Προστασία Δεδομένων είναι, κατά γενικό κανόνα, νομικά υποχρεωτική για τη λειτουργία τέτοιων περιβαλλόντων.
- Privacy by Design: Η προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν αποτελεί εκ των υστέρων προσθήκη, αλλά ενσωματώνεται στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της πλατφόρμας (privacy-enhancing technologies – PETs).
Ο οδηγός περιλαμβάνει αναλυτική περιπτωσιολογική μελέτη (case study) στον τομέα της ιατρικής έρευνας, προσφέροντας πρακτικό οδικό χάρτη σε Data Protection Officers (DPOs), CTOs, νεοφυείς επιχειρήσεις βιοτεχνολογίας και ερευνητικά ιδρύματα.
Η σύμπραξη της Ελλάδας με την Ισπανία και κορυφαίους ευρωπαϊκούς θεσμούς αναδεικνύει ότι η διασυνοριακή ρυθμιστική συνεργασία αποτελεί το κλειδί για τη μετατροπή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας δεδομένων σε εφαρμόσιμη, ασφαλή και διεθνώς ανταγωνιστική επιχειρηματική καινοτομία.
Πηγή – Startupper










