Απόψεις

Παιδιά φυλακισμένα «για το καλό τους»;

Δημοσιογραφικές έρευνες αποκάλυψαν πρόσφατα πως με απόφαση της Εισαγγελίας Ανηλίκων τρία έφηβα κορίτσια κρατούνταν στη ΓΑΔΑ, σε καθεστώς που προσομοιάζει με συνθήκες κράτησης, ούτε λίγο ούτε πολύ επειδή δεν βρισκόταν κανένα πλαίσιο κατάλληλο για…

8 Νοεμβρίου 2026 · 09:00

Η λεγόμενη «προστατευτική φύλαξη» παιδιών, δηλαδή επί της ουσίας η κράτησή τους σε κρατητήρια αστυνομικών τμημάτων ή άλλα ανάλογα «περιβάλλοντα», αποτελεί προδήλως παραβίαση κάθε έννοιας δικαιωμάτων του παιδιού: παιδιά χωρίς να έχουν διαπράξει κανένα αδίκημα κρατούνται ως εξακολουθητικώς συλληφθέντα, για άγνωστης διάρκειας και χωρίς συγκεκριμένο όριο χρόνο παραμονής σε κρατητήρια που δεν διαθέτουν καμία υποδομή υποδοχής και φιλοξενίας παιδιών (λείπουν ακόμα και στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής κ.λπ.). Δεν χρειάζεται κανείς να επιχειρηματολογήσει επί μακρόν για το πόσο πολλαπλά βλαπτική για τα παιδιά είναι αυτή η πρακτική σε πολλά επίπεδα: για τη σωματική και ψυχική υγεία τους, την ευεξία τους, τις μελλοντικές εκπαιδευτικές και κοινωνικές επιδόσεις τους κ.ο.κ.

Ποιο είναι το έγκλημά τους για το οποίο η κοινωνία τα «τιμωρεί» τόσο σκληρά; Το γεγονός ότι δεν υπάρχει σύστημα υπηρεσιών παιδικής προστασίας στην Ελλάδα. Και πως ότι υπηρεσίες υπάρχουν είναι κατά βάση ιδρυματικού χαρακτήρα δομές με στόχο όχι την προστασία των παιδιών σε ανάγκη αλλά τη διάθεση παιδιών (μικρής ηλικίας, λευκών, αρτιμελών κατά προτίμηση…) σε ενήλικες που αναζητούν να υιοθετήσουν. Ως εκ τούτου παιδιά «προβληματικά», έφηβα, λίγο προκλητικά ή παραβατικά, ζορισμένα πολύ, παιδιά με ασθένειες ή αναπηρίες, ψυχικές ή σωματικές, παιδιά με «νομικά θέματα» οποιουδήποτε είδους, παιδιά που η βιολογική τους οικογένεια τα διεκδικεί να τα πάρει πίσω, παιδιά που εν γένει δεν θα «προωθηθούν προς υιοθεσία» ξεμένουν στα αζήτητα στα νοσοκομεία… Και «λιμνάζουν» εκεί…

Στην εποχή που πρωτογιγαντώθηκε το μεταναστευτικό στη χώρα μας, επειδή τα νοσοκομεία διαμαρτύρονταν και δεν επιθυμούσαν την επί μακρόν παραμονή των ασυνόδευτων ανηλίκων σε αυτά, το «σύστημα» εφηύρε την «προστατευτική φύλαξη» των παιδιών αυτών: να τα κρατάμε στα κρατητήρια των αστυνομικών τμημάτων μέχρι να δούμε τι θα τα κάνουμε. Το «μέτρο» είχε τόση… επιτυχία (καθώς εξαφάνιζε κάτι δυσεπίλυτο στην παιδική προστασία), ώστε η χρήση του επεκτάθηκε και σε άλλες κατηγορίες παιδιών, ιδιαίτερα στα έφηβα αγόρια με προβλήματα με τον νόμο. Σε κάποια περίπτωση ένα έφηβο παιδί Ρομά φέρεται να είχε περάσει πολλούς μήνες σε κρατητήριο αστυνομικού τμήματος, καθώς είχε μεν απομακρυνθεί από τη φυσική του οικογένεια αλλά καμιά στεγαστική δομή δεν το δεχόταν για φιλοξενία.

Κάποια στιγμή η κατακραυγή για την αγριότητα αυτή με την οποία το «σύστημα» φερόταν σε παιδιά που δεν είχαν κυριολεκτικά στον ήλιο μοίρα και ήταν τα μόνα που δεν έφταιγαν για την κατάστασή τους έγινε τόση ώστε το μέτρο της «προστατευτικής φύλαξης» καταργήθηκε με το Άρθρο 43 του Νόμου 4760/2020 για τους ασυνόδευτους ανήλικους. Και ως εκ τούτου το μέτρο εγκαταλείφθηκε γενικώς για κάθε παιδί – για λίγα χρόνια τουλάχιστον. Μέχρι που το 2026 ανακαλύψαμε πως η Εισαγγελία Ανηλίκων και η ΕΛΑΣ –μετά το φιάσκο της «οικογένειας της Κυψέλης»– σκέφτηκαν να το εφαρμόσουν εκ νέου για τρία έφηβα κορίτσια που δεν «άντεχαν» τα νοσοκομεία παίδων.

Το πρόβλημα είναι πολλαπλό: και ως προς την αναζήτηση ευθυνών για όσους/ες σκέφτηκαν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα τριών ταλαιπωρημένων παιδιών με τόση αναλγησία, αλλά και ως προς τα όσα ο τραγικός αυτός χειρισμός αποκαλύπτει για την εφαρμοζόμενη πολιτική στην κοινωνική προστασία και δη των ευάλωτων παιδιών. Η επιλογή αυτού του αναχρονιστικού τρόπου διαχείρισης του προβλήματος τι να κάνουμε τρία έφηβα κορίτσια αποκαλύπτει ότι δυστυχώς οι κρατούντες δεν αντιλαμβάνονται τα προβλήματα αυτά ως θέματα παροχής φροντίδας σε ανήλικα με αυξημένες ανάγκες. Αντιθέτως, μάλλον τα αντιλαμβάνονται ως προβλήματα ευταξίας, ευρυθμίας του συστήματος ή απλώς πάταξης εγκληματικών δραστηριοτήτων. Εξ ου και αποφάσισαν στην πράξη… να τα «βάλουν φυλακή» για να εξαφανιστεί η «αταξία» που προκαλεί το πρόβλημά τους – αδιαφορώντας βέβαια για τις τραγικές επιπτώσεις τέτοιων αποφάσεων στην ψυχή αυτών των παιδιών.

Και όχι μόνο αυτό. Η πολιτεία όλα αυτά τα χρόνια, ενώ φαίνεται να επενδύει σε μηχανισμούς αστυνόμευσης, δεν έχει δώσει δεκαράκι τσακιστό επί της ουσίας στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των μηχανισμών κοινωνικής προστασίας για τα ευάλωτα παιδιά. Μάλιστα, αντί να συμβαδίσει με το σύγχρονο ευρωπαϊκό περιβάλλον, ήτοι να έχει καταργήσει τελείως τα ιδρύματα παιδικής προστασίας αντικαθιστώντας τα με εκτεταμένο δίκτυο ανάδοχων οικογενειών, εποπτευόμενων από ενιαίες, στελεχωμένες και με πλήρεις αρμοδιότητες κοινοτικές κοινωνικές υπηρεσίες, μαζί με στέγες μικρού δυναμικού (2-4 ατόμων) για έφηβα παιδιά, αντιθέτως έχει εκδώσει και θεσμικό πλαίσιο για την παράταση της λειτουργίας των ιδρυμάτων εσαεί. Έτσι, όταν αναδύεται ένα θέμα φιλοξενίας εφήβων που δεν θέλει κανένα ίδρυμα, το «σύστημα» αποδεικνύεται παντελώς γυμνό από επιλογές. Αν αντιθέτως η πολιτεία είχε κάνει όσα έπρεπε, τότε δεν θα υπήρχαν καθόλου ιδρύματα για μικρά παιδιά, αλλά μόνο μικρές στέγες που θα φιλοξενούσαν αυτά ακριβώς τα έφηβα παιδιά τα οποία τώρα το «σύστημα» δεν ξέρει τι να τα κάνει. Μη έχοντας επενδύσει όμως σε τίποτα παρά μόνο σε αστυνόμευση και αυστηροποίηση του πλαισίου των ποινών, η πολιτεία κάνει κατά πως λέει η παροιμία: «Αν έχεις μόνο ένα σφυρί, όλα τα προβλήματα θα τα βλέπεις σαν καρφιά». Και συνεπώς το πρόβλημα τι κάνουμε τρία έφηβα κορίτσια απαντάται με το να τα φυλακίζουμε…

Τραγικό για μια χώρα στην οποία τα παιδιά γίνονται ολοένα και σπανιότερα (η Ελλάδα έχει πλέον τα 2/3 των γεννήσεων που είχε προ 15ετίας και ακόμα μεγαλύτερη μείωση στον εν γένει παιδικό της πληθυσμό). Θα καταλάβουμε άραγε ποτέ πως τα παιδιά είναι το κοινωνικό κεφάλαιο του μέλλοντος και πως, αν δεν το φροντίσουμε αυτό, η χώρα μας θα γίνει σύντομα μια κοινωνία γηράσκουσα και μετ’ ου πολύ αποθνήσκουσα; Θα το καταλάβουμε πριν ή αφότου η φθίνουσα πορεία μας γίνει πλέον μη αναστρέψιμη;