Με αναφορές για Ελλάδα και Κύπρο η έκθεση κόλαφος της Κομισιόν για την Τουρκία

Αύξηση των υπερπτήσεων τουρκικών μαχητικών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα, και των παραβιάσεων των ελληνικών χωρικών υδάτων καταγράφει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ετήσια έκθεσή της για την Τουρκία, ένα κείμενο 120 σελίδων που δημοσιοποιήθηκε σήμερα στις Βρυξέλλες.

Ανταπόκριση Βρυξέλλες

Η Κομισιόν επισημαίνει, ακόμη, ότι τα δύο «θαλάσσια πάρκα» που ανακήρυξε η Άγκυρα τον Αύγουστο στο βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο εκτείνονται κατά κύριο λόγο πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα, στην ανοιχτή θάλασσα, και ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η έκθεση, που συνοδεύει την Ανακοίνωση της Επιτροπής για την πολιτική διεύρυνσης 2026 και καλύπτει την περίοδο από την 1η Σεπτεμβρίου 2025 έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026, διαπιστώνει ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις παραμένουν παγωμένες από το 2018. Σύμφωνα με το κείμενο, το χάσμα ανάμεσα στον δηλωμένο στόχο της Άγκυρας να ενταχθεί στην Ένωση και στην οπισθοδρόμησή της στα θεμελιώδη πολιτικά κριτήρια «διευρύνθηκε περαιτέρω».

Οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν πως οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας έχουν συνολικά βελτιωθεί από το 2023 και ότι η Άγκυρα δεν προχώρησε σε μη εξουσιοδοτημένες γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Ήδη όμως στην εισαγωγή της έκθεσης σημειώνεται ότι οι υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά επανήλθαν και ότι οι παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων της Ελλάδας «αυξήθηκαν σημαντικά».

Υπερπτήσεις, θαλάσσια πάρκα και casus belli

Στο κεφάλαιο για τις σχέσεις καλής γειτονίας, η Επιτροπή αναφέρει ότι καταγράφηκε μεγαλύτερος αριθμός πτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, μεταξύ αυτών και κατοικημένα, με περιστατικά και τον Σεπτέμβριο του 2026. Συνεχίστηκαν επίσης οι παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων, ενώ τα περιστατικά παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας από τουρκικά αλιευτικά παρουσίασαν, όπως σημειώνεται, αισθητή αύξηση σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς.

Η έκθεση καταγράφει ότι με Προεδρικό Διάταγμα της 15ης Αυγούστου 2026 η Τουρκία ανακήρυξε δύο εθνικά θαλάσσια πάρκα στο βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία εκτείνονται κυρίως εκτός των τουρκικών χωρικών υδάτων. Την ίδια ώρα, η Άγκυρα συνέχισε να προβάλλει αντιρρήσεις για τα τρία ελληνικά θαλάσσια πάρκα, που βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, και πρόσφατα για τα ελληνικά πλαίσια χωροταξικού σχεδιασμού για τον τουρισμό, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη βιομηχανία και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, παρά τον συνεχιζόμενο διάλογο, το ανεπίλυτο ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών εξακολούθησε να επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις. Η Τουρκία συνέχισε να εκδίδει συστηματικά μη εξουσιοδοτημένες γενικές ναυτιλιακές προειδοποιήσεις και να προβάλλει αιτήματα αποστρατιωτικοποίησης για νησιά του Ανατολικού Αιγαίου που έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες, αμφισβητώντας έτσι, όπως γράφει η έκθεση, «έμμεσα την ελληνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία».

Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι εξακολουθεί να ισχύει η απειλή casus belli που διατύπωσε το 1995 η Τουρκική Μεγάλη Εθνοσυνέλευση για την περίπτωση μονομερούς επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, δικαίωμα που προβλέπεται στο άρθρο 3 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Ως αιτία ανησυχίας χαρακτηρίζεται και η ένταξη του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά εγχειρίδια, κάτι που κατά την Κομισιόν ενδέχεται να επηρεάσει τον διάλογο και την περιφερειακή συνεργασία.

Αναφορά γίνεται και στις εντάσεις που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν. Η Τουρκία διαμαρτυρήθηκε έντονα για τη μεταφορά συστοιχιών Patriot σε ελληνικό νησί του Αιγαίου κατά την ιρανική πυραυλική επίθεση, καθώς, παρότι η ανάπτυξη είχε συντονιστεί στο ΝΑΤΟ, εκλήφθηκε ως στραμμένη εναντίον της. Αντέδρασε επίσης στη μεταφορά ελληνικών F-16 στην Κύπρο, η οποία έγινε στο πλαίσιο της ανάπτυξης ναυτικών δυνάμεων κρατών μελών της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου για την προστασία του νησιού, μετά την επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος κατά των βρετανικών βάσεων.

Στη θετική πλευρά, η έκθεση καταγράφει τη συνάντηση των δύο υπουργών Εξωτερικών τον Οκτώβριο του 2025 στο Λουξεμβούργο, τον γύρο πολιτικού διαλόγου σε επίπεδο υφυπουργών Εξωτερικών στην Αθήνα στις 20 Ιανουαρίου 2026 και το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας τον Φεβρουάριο του 2026. Σημειώνονται επίσης οι συναντήσεις για τα στρατιωτικά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης στη βάση της Διακήρυξης των Αθηνών του Δεκεμβρίου 2023 και η παράταση έως τον Απρίλιο του 2027 του καθεστώτος βραχείας τουριστικής επίσκεψης Τούρκων πολιτών σε 12 ελληνικά νησιά.

Η Επιτροπή ζητά από την Άγκυρα να αναλάβει σαφή δέσμευση για σχέσεις καλής γειτονίας και για την ειρηνική επίλυση των διαφορών, με προσφυγή, εφόσον χρειαστεί, στο Διεθνές Δικαστήριο. Όπως αναφέρεται, η Τουρκία οφείλει να αποφεύγει απειλές και ενέργειες που βλάπτουν τις σχέσεις καλής γειτονίας, να εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Κυπριακή Δημοκρατία και να σέβεται την κυριαρχία όλων των κρατών μελών στα χωρικά τους ύδατα και τον εναέριο χώρο τους, καθώς και το δικαίωμά τους να ερευνούν και να εκμεταλλεύονται φυσικούς πόρους σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, στην οποία η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

Χάλκη, Οικουμενικό Πατριαρχείο και ομογένεια

Στο κεφάλαιο για τα θεμελιώδη δικαιώματα, η Επιτροπή σημειώνει ότι δεν έγινε κανένα βήμα για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, κλειστής από το 1971, και ότι η σύσταση της Επιτροπής της Βενετίας να επιτραπεί στον Οικουμενικό Πατριάρχη η χρήση του τίτλου «Οικουμενικός» εξακολουθεί να μην εφαρμόζεται με συνέπεια. Καταγράφει επίσης την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου τον Μάιο του 2026, σύμφωνα με την οποία κληρικοί του Οικουμενικού Πατριαρχείου πρέπει να μπορούν να εκλέγονται στα διοικητικά συμβούλια των ελληνορθόδοξων ευαγών ιδρυμάτων.

Οι Έλληνες συγκαταλέγονται, κατά την έκθεση, στους κύριους στόχους ρητορικής μίσους και εγκλημάτων μίσους στην Τουρκία, μαζί με Σύρους, Αρμένιους, Εβραίους και Αλεβίτες, ενώ αναφέρεται ότι και τα ελληνικά μειονοτικά σχολεία συμπεριλήφθηκαν σε ελέγχους επιθεωρητών του τουρκικού υπουργείου Παιδείας.

Κύπρος, αγωγός με τα κατεχόμενα και drones στο Λευκόνοικο

Για την Κύπρο, η Επιτροπή καταγράφει ότι η Τουρκία συνέχισε να αρνείται να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και να συνεργαστεί μαζί της, ακόμη και σε θέματα ασφάλειας, και να μπλοκάρει τις αιτήσεις της για ένταξη ή προεδρία σε διεθνείς οργανισμούς. Η Άγκυρα υποστήριξε επανειλημμένα λύση δύο κρατών, κάτι που, όπως τονίζεται, αντίκειται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Η έκθεση αναφέρει ότι τον Ιούλιο του 2026 η Τουρκία υπέγραψε με το διεθνώς μη αναγνωρισμένο καθεστώς των κατεχομένων Μνημόνιο Συναντίληψης για την ανάπτυξη υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου, χωρίς την έγκριση και τη συναίνεση της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, επιμένει στα σχέδιά της για ηλεκτρική διασύνδεση με τα κατεχόμενα, σε περιοχές όπου η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο.

Στο στρατιωτικό σκέλος, συνεχίστηκαν οι τουρκικές ασκήσεις στις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου και οι πτήσεις τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο FIR Λευκωσίας και στον εθνικό εναέριο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Τουρκία αναβάθμισε περαιτέρω τη βάση drones στο Λευκόνοικο και τη ναυτική βάση στο Μπογάζι, ενώ στο πλαίσιο του πολέμου στο Ιράν ενίσχυσε προσωρινά τη στρατιωτική της παρουσία στο νησί με μαχητικά F-16 και συστήματα αεράμυνας. Συνεχίστηκαν, σύμφωνα με την έκθεση, και οι παρενοχλήσεις κυπριακών αλιευτικών σκαφών.

Για τα Βαρώσια, η Κομισιόν σημειώνει πως η Άγκυρα δεν ανέστρεψε τις ενέργειες για το άνοιγμα ολόκληρης της περίκλειστης περιοχής, εδραιώνοντας περαιτέρω τα τετελεσμένα, και ζητεί να ανακληθούν «αμέσως» οι μονομερείς κινήσεις που ανακοινώθηκαν στις 20 Ιουλίου 2021, καθώς και όλα τα βήματα από τον Οκτώβριο του 2020 που αντιβαίνουν στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η Τουρκία επέκρινε ξανά την ανανέωση της εντολής της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ (UNFICYP) έως τις 31 Ιανουαρίου 2027, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν οι περιορισμοί στις κινήσεις της.

Η έκθεση απαριθμεί και μια σειρά πρακτικών εμποδίων. Η Τουρκία δεν εφαρμόζει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο της Συμφωνίας Σύνδεσης, απαγορεύει την είσοδο στα λιμάνια της σε πλοία με κυπριακή σημαία, σε πλοία που συνδέονται με την Κύπρο ή είχαν τελευταίο λιμάνι προσέγγισης την Κύπρο, και εφαρμόζει πολιτική θεωρήσεων εισόδου που εισάγει διακρίσεις σε βάρος Κυπρίων πολιτών. Κατά την Επιτροπή, η έλλειψη επαρκούς επικοινωνίας ανάμεσα στα κέντρα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας Τουρκίας και Κύπρου εξακολουθεί να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των πτήσεων στο FIR Λευκωσίας.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι στις 13 Ιουλίου 2026 όρισε τον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο Ραφαέλε Φίτο Ειδικό Εκπρόσωπο για την Κύπρο, με αποστολή να στηρίξει τις προσπάθειες του ΟΗΕ για την επανένωση. Όπως επισημαίνεται, η ΕΕ αναγνωρίζει μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία ως υποκείμενο του διεθνούς δικαίου και αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό στο πλαίσιο της περαιτέρω συνεργασίας με την Τουρκία.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η Ανατολική Μεσόγειος

Η Επιτροπή εντάσσει στις εξελίξεις που επιβαρύνουν την περιοχή την κύρωση, στις 20 Οκτωβρίου 2026, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Βεγγάζης του λεγόμενου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Σύμφωνα με την έκθεση, το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ οι πρόεδροι της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επανέλαβαν σε κοινή δήλωση ότι η συμφωνία είναι άκυρη και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.

Η έκθεση καταγράφει επίσης ότι τον Φεβρουάριο του 2026 η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης χορήγησε άδεια έρευνας στην κρατική τουρκική εταιρεία TPAO και ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την ευρωπαϊκή επιχείρηση IRINI για την εφαρμογή του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη.

Κατά την Κομισιόν, οι εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν μειωθεί σημαντικά μετά τους σεισμούς του Φεβρουαρίου 2023, όμως η κατάσταση παραμένει ευμετάβλητη. Η κύρωση του μνημονίου, σημειώνεται, αποδεικνύει ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμη βιώσιμη αποκλιμάκωση. Η έκθεση καλεί την Τουρκία να αποφεύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια της Ένωσης και τονίζει ότι η ΕΕ παραμένει αποφασισμένη να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών μελών της.

Ιμάμογλου, CHP και ευθυγράμμιση μόλις 4%

Στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, η Επιτροπή διαπιστώνει πως οι συλλήψεις και οι διώξεις εκλεγμένων αξιωματούχων, στελεχών της αντιπολίτευσης, ακτιβιστών, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών εντάθηκαν το 2026. Ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου παραμένει υπό κράτηση, η δίκη του για υποθέσεις διαφθοράς ξεκίνησε στις 9 Μαρτίου 2026 και το κατηγορητήριο προβλέπει ποινές έως 2.430 ετών. Τον Μάιο του 2026 εφετείο ακύρωσε το 38ο Συνέδριο του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) και όλα τα μεταγενέστερα, εξέλιξη που κατά την Κομισιόν εντείνει τις ανησυχίες για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Από την 1η Σεπτεμβρίου 2025, 22 δήμαρχοι του CHP έχουν τεθεί σε αναστολή καθηκόντων ή έχουν συλληφθεί.

Η δικαιοσύνη αξιολογείται σε «πρώιμο στάδιο» προετοιμασίας, με συνεχιζόμενη οπισθοδρόμηση. Η έκθεση υπενθυμίζει ότι το Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου χαρακτήρισε τη συνεχιζόμενη κράτηση του Οσμάν Καβαλά «κατάφωρη άρνηση δικαιοσύνης».

Στην εξωτερική πολιτική, η Επιτροπή σημειώνει με λύπη το ποσοστό ευθυγράμμισης της Τουρκίας με τις δηλώσεις της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ και τις αποφάσεις του Συμβουλίου για κυρώσεις, που ανήλθε σε μόλις 4% έναντι 3% το 2025. Η Άγκυρα δεν ευθυγραμμίστηκε με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, παρότι συνεργάστηκε εν μέρει για την αποτροπή της καταστρατήγησής τους. Οι εξαγωγές προς τη Ρωσία αγαθών υψηλής προτεραιότητας ευρωπαϊκής προέλευσης μειώθηκαν κατά 86% σε σχέση με το 2023, παραμένουν όμως υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ η Τουρκία έχει εξελιχθεί, κατά την έκθεση, σε σημαντικό κόμβο εμπορίας πετρελαιοειδών που αποφέρει σημαντικά έσοδα στη Μόσχα.

Αποκλίνουσα παραμένει και η στάση της Άγκυρας απέναντι στη Χαμάς, την οποία θεωρεί νόμιμο πολιτικό συνομιλητή, ενώ η ΕΕ την έχει χαρακτηρίσει «τρομοκρατική οργάνωση». Στην Τελωνειακή Ένωση δεν σημειώθηκε πρόοδος, με καθεστώτα που, όπως αναφέρεται, παραβιάζουν τους κανόνες της, ενώ στη διαδικασία απελευθέρωσης των θεωρήσεων δεν εκπληρώθηκε κανένα από τα έξι εκκρεμή κριτήρια.

Καμία επιστροφή από τα ελληνικά νησιά

Στο μεταναστευτικό, η Κοινή Δήλωση ΕΕ και Τουρκίας του 2016 παραμένει, κατά την Κομισιόν, το βασικό πλαίσιο συνεργασίας και εξακολουθεί να αποδίδει. Ωστόσο, η έκθεση σημειώνει ότι συνεχίστηκε η μονομερής αναστολή από την Τουρκία των επιστροφών παράτυπων μεταναστών από τα ελληνικά νησιά και ζητά την επανέναρξή τους, καθώς και την πλήρη εφαρμογή της Συμφωνίας Επανεισδοχής έναντι όλων των κρατών μελών.

Η έκθεση της Κομισόν σημειώνει πως οι αφίξεις από την Τουρκία προς την ΕΕ σχεδόν μειώθηκαν στο μισό το 2025 σε σύγκριση με το 2024 και υποχώρησαν κατά περισσότερο από ένα τρίτο το πρώτο εξάμηνο του 2026, ενώ οι αφίξεις από την ξηρά αυξήθηκαν κατά περισσότερο από το ήμισυ. Οι παράτυπες αφίξεις από την Τουρκία στην Κύπρο μειώθηκαν κατά σχεδόν ένα τρίτο. Η Τουρκία φιλοξενεί 2,3 εκατ. πρόσφυγες, ενώ η ΕΕ έχει διαθέσει από το 2011 σχεδόν € 12,5 δισ. για τη στήριξή τους και των κοινοτήτων υποδοχής.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει τον στρατηγικό ρόλο της Τουρκίας στη Συρία, τσην Ουκρανία, στη Γάζα, στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και στον Νότιο Καύκασο. 

Η χώρα παρέμεινε το 2025 ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ένωσης, με το διμερές εμπόριο να φθάνει σε ιστορικό υψηλό άνω των € 218 δισ., και η ΕΕ συνεχίζει, όπως σημειώνεται, την επαναπροσέγγιση με την Άγκυρα σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος με τρόπο σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο.

Πηγή – ΕΡΤ News

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy