Τρίτη, 27 Οκτωβρίου 2026
Λευκωσία 20°
Ελλάδα

28η Οκτωβρίου: Εύθραυστοι μύθοι της Δεξιάς για τον Μεταξά και την κατοχή

Γιώργος Κρεασίδης, Γιώργος Μιχαηλίδης Καθώς πλησιάζει η 28η Οκτώβρη εντείνεται η διαπάλη για τα ιστορικά γεγονότα. Τα τελευταία χρόνια, η Δεξιά και η Ακροδεξιά, καθώς και φασιστικές ομάδες, προσπαθούν να ξαναγράψουν την ιστορία, εξυμνώντας…

27 Οκτωβρίου 2026 · 15:57

    

Γιώργος Κρεασίδης, Γιώργος Μιχαηλίδης

Καθώς πλησιάζει η 28η Οκτώβρη εντείνεται η διαπάλη για τα ιστορικά γεγονότα. Τα τελευταία χρόνια, η Δεξιά και η Ακροδεξιά, καθώς και φασιστικές ομάδες, προσπαθούν να ξαναγράψουν την ιστορία, εξυμνώντας τον δικτάτορα Μεταξά, κτυπώντας την αντίσταση και ειδικά το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και αθωώνοντας τους συνεργάτες των Γερμανών ναζί. Εξάλλου για τους σύγχρονους φασίστες είναι οι πολιτικοί τους πρόγονοι…

Τελικά, ποιος είπε το «Όχι»;

Είπε το «Όχι» ο Μεταξάς, αντί του λαού όπως επιμένει η επίσημη αφήγηση και η ακροδεξιά προπαγάνδα; «Απόψε τσάι Άγγλων. Είμεθα όλοι.- Με προσέχουν πολύ ολίγον. Δεν ξέρω Αγγλικά. Είμαι και κοντός». Αυτή η καταχώριση στο ημερολόγιο του Ιωάννη Μεταξά, στις 30 Νοεμβρίου 1940, εκτός από το να προκαλεί μειδίαμα λέει πολλά, όχι μόνο για τη συμπλεγματική προσωπικότητα του δικτάτορα, αλλά και για το ποιος έκανε κουμάντο στην Ελλάδα εκείνη την περίοδο. Ένα μήνα πριν, μετά τη μεταμεσονύχτια επίσκεψη του Ιταλού πρέσβη στην οικία του και την επίδοση τηλεγραφήματος με τρίωρη προθεσμία, ο Ιωάννης Μεταξάς διαπίστωνε μελαγχολικά στα γαλλικά «Λοιπόν, έχουμε πόλεμο». Ο διορισμένος, από τον αγγλόφιλο βασιλιά Γεώργιο Β’, δικτάτορας παρότι θαυμαστής του ναζιστικού και φασιστικού παραδείγματος, γνώριζε καλά σε ποιο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο τοποθετούσαν το παλάτι και η ελληνική αστική τάξη τα συμφέροντά τους. Ήδη από τον Ιούνιο του 1937, ο Μεταξάς είχε δηλώσει στους Sunday Times πως τα ελληνικά συμφέροντα συνδέονται με την Αγγλία κάτι που επανέλαβε τον Μάιο του 1940 σε συνέντευξή του στην Daily Telegraph δηλώνοντας πως «είμεθα ουδέτεροι εφ’ όσον χρόνον θέλει η Αγγλία να είμεθα ουδέτεροι».

Η απογοήτευση του φασίστα

Η ωμότητα της έκφρασης των ιμπεριαλιστικών συμφερόντων, όπως αυτή εκφράστηκε με το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, άφησε πικρή γεύση στον Μεταξά που μέρα με τη μέρα συνειδητοποιούσε τη θέση του, όπως προδίδεται στο αρχικό απόσπασμα. Έτσι, στις 2 Ιανουαρίου 1941, ένας απομαγευμένος φασίστας σε ρόλο μαριονέτας γράφει στο ημερολόγιό του: «Μπορεί η Γερμανία πρώτα και η Ιταλία ύστερα να άρχισαν με καθαρά ιδεολογικά ελατήρια φαινομενικά, και να καταλήξανε εις καθαρώτατα καταχτητικά και συμφεροντολογικά. Και αυτό αποδείχνει ότι και τα τελευταία ήσαν τα βαθύτερα και επομένως τα πραγματικά, και επομένως τα πρώτα μόνον φαινομενικά και κατά συνέπειαν ψεύτικα, και κατά συνέπειαν για εξαπάτησι των λαών τους και του κόσμου. Ώστε και ο αντικομμουνισμός τους ψεύτικος και η ολοκληρωτικότητά τους η κρατική ψεύτικη και ο αντικοινοβουλευτισμός τους ψεύτικος, και η αντιπλουτοκρατία τους ψεύτικη, και ο,τι άλλο παρόμοιο ψεύτικο. Αληθινό δε είναι ένας διψασμένος ιμπεριαλισμός. Αυτός για τον οποίον κατηγορούνε τους Άγγλους […] Μια φορά είναι όχι μόνον μωρός αλλά και κακόπιστος ο Έλληνας που πιστεύει ακόμα τώρα πλέον, με αυτό που βλέπουμε γύρω μας, σε ιδεολογίες του Χίτλερ και πολύ περισσότερο του Μουσολίνι.». Η παραπάνω συνειδητοποίηση του Μεταξά, λίγες μέρες πριν πεθάνει, έρχεται σε συνέχεια της διαπίστωσής του τον Δεκέμβριο του 1940, όταν και πάλι εξομολογείται στο προσωπικό του ημερολόγιο πως μέσα από έναν τέτοιο πόλεμο τα παλαιά καθεστώτα σβήνουν …και «ο Θεός βοηθός». Μπροστά μας έχουμε, λοιπόν, την εικόνα ενός ανήσυχου δικτάτορα, του οποίου η ανησυχία μεγαλώνει μετά την ήττα και υποχώρηση των Ιταλών. Οι επανειλημμένες προσπάθειές του να κλείσει ειρήνη με τη μεσολάβηση των Γερμανών – οι οποίες προσκρούουν στο τείχος των γερμανικών επιδιώξεων για κυριαρχία στα Βαλκάνια – προδίδουν σε μεγάλο βαθμό την έγνοια του να προστατευτεί στο εσωτερικό το καθεστώς του από την επικίνδυνη αφύπνιση του λαϊκού παράγοντα.

Φταίει το ΕΑΜ για τις ναζιστικές σφαγές;

Ένας άλλος μύθος θέλει την δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ να προκαλεί τα αντίποινα των Γερμανών και αποδίδει στην Αντίσταση τα θύματα. Αυτό το αφήγημα αγνοεί την πραγματικότητα ότι η ναζιστική βαρβαρότητα δεν έκανε εγκλήματα μόνο σε Δίστομο, Καλάβρυτα, Χορτιάτη, Βιάννο, Κάνδανο και άλλα μέρη, στην Καισαριανή, στα μπλόκα. Το 1941 στο Κραγκούγιεβατς της Σερβίας εκτέλεσαν χιλιάδες αμάχους ως αντίποινα για τη δράση των Γιουγκοσλάβων ανταρτών. Το 1942 κατέστρεψαν ολοσχερώς το χωριό Λίντιτσε της Τσεχίας, δολοφονώντας 82 παιδιά και συνολικά 340 κατοίκους σαν εκδίκηση για τον εκτέλεση του «Δήμιου της Πράγας» Ράινχαρντ Χάιντριχ που ήταν ο τοποτηρητής του Χίτλερ. Το γαλλικό χωριό Οραντούρ-συρ-Γκλαν καταστράφηκε σαν αντίποινα για τη δράση της Αντίστασης από τα SS, τα οποία σκότωσαν και 643 κατοίκους, άνδρες, γυναίκες και παιδιά στις 10 Ιούνη 1944, την ίδια μέρα με τη σφαγή στο Δίστομο.

Έπρεπε οι λαοί της Ευρώπης να μείνουν υποταγμένοι και υποστούν τη μοίρα της ναζιστικής τυραννίας για να μην υπάρξουν αντίποινα; Η Ιστορία δικαίωσε την αντιστασιακή δράση που ήταν αναγκαία για να νικηθεί ο φασισμός, καθώς οι ναζί αναγκάστηκαν να διατηρούν μεγάλες δυνάμεις στην Ελλάδα που έφτασαν στο τέλος της Κατοχής 300.000 περίπου. Εξάλλου η ναζιστική βαρβαρότητα δεν περίμενε την αντιστασιακή δράση για να σκορπίσει το θάνατο, όπως στη μαζική δολοφονία σε δυο μέρες 33.771 Εβραίων στη χαράδρα του Μπάμπι Γιαρ της Ουκρανίας στις 29-30/6/1941. Αντίστοιχα, κανείς δεν τόλμησε να κατηγορήσει την Επανάσταση του 1821 σαν υπεύθυνη για την Καταστροφή της Χίου το 1822 από τους Οθωμανούς σαν εκδίκηση.

Οι εθνικιστές δοσίλογοι και Ταγματασφαλίτες

Η συκοφάντηση της Αντίστασης έχει σαν βάση το γεγονός ότι συνδέθηκε κατά κύριο λόγο με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και το κομμουνιστικό κίνημα. Όχι γιατί δεν υπήρξαν και αστικές δυνάμεις στην Αντίσταση, αν και με σαφώς μικρότερο ειδικό βάρος. Αλλά γιατί ο βασικός κορμός των αστικών δυνάμεων είτε έμεινε αδρανής, διαφεύγοντας στο εξωτερικό, περιμένοντας το τέλος του πολέμου είτε συνεργάστηκε ανοιχτά με τους κατακτητές, με τους οποίους συναντήθηκε στον αντικομμουνισμό, αλλά και το πλιάτσικο. Αυτό φαίνεται στη σύνθεση των δοσιλογικών κυβερνήσεων και τη συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας με πρωτοβουλίες παραγόντων από τους βασιλόφρονες και τους βενιζελικούς, αλλά και πρόσωπα σαν τον επιχειρηματία Ι. Βουλπιώτη, που ήταν αντιπρόσωπος των γερμανικών εταιριών Siemens και Telefunken και άνθρωπος των ναζί. Τα Τάγματα Ασφαλείας και ο ένοπλος δοσιλογισμός ανέλαβαν για λογαριασμό των κατακτητών μέρος του κόστους της αναμέτρησης με την Αντίσταση. Σε αυτό αναφέρεται η ακροδεξιά προπαγάνδα όταν συκοφαντεί το ΕΑΜ πως δεν έκανε αντίσταση και μεταφέρει την αρχή του Εμφυλίου στο 1943, έτος ίδρυσης των προδοτικών Ταγμάτων.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν που κυκλοφόρησε στις 24-25 Οκτωβρίου 2026

Πηγή – Prin

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Στήριξε την ανεξάρτητη ενημέρωση

Επίλεξε τη συνδρομή που προτιμάς. Η ασφαλής πληρωμή ολοκληρώνεται μέσω Stripe.