Από το digging στο streaming (3): Στον παιδότοπο που δεν χτυπάς αλλά και δεν μαθαίνεις (2015

Στο προφητικό κλείσιμο της ταινίας «Until the end of the world», ο Wim Wenders βάζει τους ήρωές του να εθίζονται σε ένα μηχάνημα που καταγράφει και στη συνέχεια προβάλλει τα όνειρά τους, μέχρι του σημείου οι χρήστες να χάνουν τον ύπνο τους και να κουτουλούν σαν φαντάσματα.

Παρότι έχω κάνει πολλές παρατηρήσεις, δεν πρόκειται να υποδυθώ τον θείο που κάθεται με τη νεολαία και να σας γράψω τις υποθέσεις μου για το πώς επιλέγουν και ακούν μουσική εκείνοι που δεν γνώρισαν προηγούμενα ιστορικά μέσα και τρόπους. Για τη δική μου εμπειρία όμως τουλάχιστον, έχω το δικαίωμα να δοκιμάσω πειραματικά τα όρια μιας αναλογίας με τα εξαρτημένα αποκυήματα της δυστοπικής φαντασίας του διχασμένου και διχαστικού Γερμανού σκηνοθέτη.

Στο πρώτο άρθρο αυτής της τριάδας είχα περιγράψει τη διαδικασία σύνδεσης με τους δίσκους που αποκτούσαν τη βαρύτητα προσωπικών ορόσημων. Τα τελευταία δέκα χρόνια, ενώ συνεχίζω να ακούω μουσική σε δόσεις για ελέφαντες, υπάρχουν ελάχιστοι δίσκοι που άκουσα ολόκληρους πολλές φορές, από την αρχή ως το τέρμα.

Σύμφωνα με τα προσωπικά στατιστικά του Spotify (που η «φροντιστική» εταιρεία μάς δωρίζει τα Χριστούγεννα για να δούμε σαν playlist το «απόλυτα δικό μας» Billboard chart  — άλλη μια εφηβική φαντασίωση που οι αλγόριθμοι κάνουν άκοπα για εμάς πραγματικότητα), οι δυο δίσκοι που άκουσα περισσότερες φορές ήταν το «Future Past» των Duran Duran (δεν ντρέπομαι, αλλά φταίει και η καραντίνα που είχαμε λαλήσει), και το «Songs of a lost world» των Cure. Ακόμα και για αυτούς όμως, μη μου ζητήσετε να σας πω απέξω όλη τη σειρά των τραγουδιών. Για αποστήθιση στίχων, ούτε λόγος.

Η πρώτη ερμηνευτική γραμμή που έρχεται στο μυαλό είναι ότι λόγω της ηλικίας μου δεν έχω ανάγκη να επενδύσω ψυχικά σε κάποιο συγκεκριμένο δίσκο, με αποτέλεσμα να μου φαίνεται ότι όλοι είναι υποδεέστεροι εκείνων που με είχαν συγκινήσει στην εποχή της αθωότητας. Μήπως όμως μια τέτοια εξήγηση, παρότι σίγουρα έχει βάση, δεν περιγράφει ολόκληρη την εικόνα; Η σχεδόν αντανακλαστική προτίμησή μας για ατομικά ψυχολογικές εξηγήσεις αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τάσης ιδιωτικοποίησης δομικών προβλημάτων;

Ας σκεφτούμε και την περίπτωση κατά την οποία είναι το τεχνολογικό μέσο και οι ψυχολογικοί μηχανισμοί ανταπόκρισης που αυτό διδάσκει/ ευνοεί/ επιβάλλει εκείνοι που έχουν ως πρακτικό αποτέλεσμα τη δυσκολία σύνδεσης με ένα συγκεκριμένο έργο — και, σε μια ευρύτερη διάσταση, την αδυναμία συγκέντρωσης του ακροατή/ χρήστη.

Μπορούμε έτσι να φτάσουμε ακόμα και στο παρανοϊκό συμπέρασμα (κάτι που δεν αποκλείει υποχρεωτικά την πιθανή αλήθεια του) ότι η σύγχρονη μουσική παραγωγή στερείται μεσσιανικών καλλιτεχνικών φιλοδοξιών ακριβώς γιατί φτιάχνεται από νέους ανθρώπους που έχουν ενσωματώσει την ιδέα ότι η Ιστορία έχει πεθάνει.

Οι διαχωρισμοί και οι διακρίσεις ήταν αναπόσπαστο μέρος του μοντέρνου αστικού πολιτισμού και βέβαια της πρόσληψης και κατανάλωσης της ποπ/ροκ μουσικής, μέσα στην έντονη πολυμορφία της. Υπήρχε η διάκριση «υψηλού» και «χαμηλού» (πριν δέκα χρόνια δεν θα έβαζα τα εισαγωγικά), των μουσικών ειδών, της επικαιρότητας και των ιστορικών αναδρομών (στα ράφια των δισκάδικων, η έλευση του πανκ χώριζε χρονολογικά το παλαιό με το νέο ροκ — η καημένη η Patti Smith, λόγω «Because the night», πήγαινε από τη μια, και όλο το υπόλοιπο CBGB από την άλλη).

Στην εμπειρία του streaming οι οριζόντιοι και κάθετοι άξονες είναι προσχηματικοί, λειτουργούν σαν προθήκες σε πολυκατάστημα. Ο χώρος είναι επίπεδος σαν παιδότοπος μιας διάστασης. Κάθε φορά που ο ακροατής επιχειρεί να αναπλάσει με τη δική του προσοχή ένα συγκεκριμένο σημείο, έρχεται ο πειρασμός του «δίπλα» (που μπορεί να πάρει από τη μορφή του FOMO, μέχρι αυτή του «κεκρυμμένου από καταβολής» αριστουργήματος) να τον αποσυντονίσει.

Δεν διακατέχομαι από κάποια νοσταλγική επιθυμία για την ιδιοκτησία, δεν είμαι φετιχιστής της υλικότητας ούτε θεωρητικά, ούτε ως συλλέκτης. Κι αν υπάρχει ο κίνδυνος μια μέρα οι servers να σβήσουν και να μείνουμε με άδεια χέρια, καλύτερα έτσι παρά ο άχρηστος φόρτος στους κληρονόμους.

Δεν είναι εκεί το θέμα, αλλά στην αποσύνδεση από τη σύνθετη, απρόβλεπτη και πάντα άγνωστη πραγματικότητα, που δίνει νόημα τόσο στη δημιουργία όσο και στην ακρόαση της μουσικής. Όσο διευρύνεται η εικονικότητα, τόσο μοιάζει με μαύρη τρύπα που τρώει και εξαφανίζει τις διαφορετικές ποιότητες και εντέλει τα πάντα.

Ελεύθερα, 25.10.2026

Πηγή – Philenews

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy