Η νοηματική βρίσκει κλειστές πόρτες

• Σημαντικά κενά και περιορισμούς στην πρόσβαση των ατόμων με ακουστική αναπηρία στη Βουλή, τη Δικαιοσύνη και τις δημόσιες υπηρεσίες της Κύπρου αναδεικνύει νέα συγκριτική μελέτη της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
• Η ΚΥΣΟΑΑ υπογραμμίζει την ανάγκη αύξησης του αριθμού των διερμηνέων της Κυπριακής Νοηματικής Γλώσσας και λήψης συγκεκριμένων μέτρων για την άρση των εμποδίων.

Τονίζει ότι η ισότιμη και ανεμπόδιστη πρόσβαση των κωφών πολιτών στους δημοσίους θεσμούς και τις υπηρεσίες πρέπει να αποτελεί κατοχυρωμένο δικαίωμα στην πράξη και όχι απλώς μια δυνατότητα υπό προϋποθέσεις.

Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου

Σημαντικά κενά στην πρόσβαση των ατόμων με ακουστική αναπηρία στη Βουλή, τη Δικαιοσύνη και τις δημόσιες υπηρεσίες της Κύπρου αναδεικνύει νέα ευρωπαϊκή μελέτη. Παρά τα θετικά βήματα που έγιναν τα τελευταία χρόνια σε επιμέρους τομείς, η χώρα μας εξακολουθεί να υστερεί σε σημαντικά ζητήματα σε σύγκριση με άλλα ευρωπαϊκά κράτη, όπου παρέχονται περισσότερες δυνατότητες διερμηνείας και αξιοποιούνται σύγχρονες τεχνολογίες για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας και τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης.

Η μελέτη, με τίτλο «Χρήση και προκλήσεις των εθνικών νοηματικών γλωσσών στα κράτη-μέλη της ΕΕ» («Use and challenges of national sign languages in EU Member States»), εκπονήθηκε από την Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (European Parliamentary Research Service – EPRS) και εξετάζει την κατάσταση στα 27 κράτη-μέλη.

Για την Κύπρο καταγράφεται μεικτή εικόνα. Ενώ προβλέπεται διερμηνεία στις συναλλαγές με τη δημόσια διοίκηση, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, παραμένουν εμπόδια στην ισότιμη συμμετοχή των κωφών πολιτών.

Κλειστές πόρτες στη Βουλή

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα αφορά την υποβολή αναφορών προς τη Βουλή. Σύμφωνα με τη μελέτη, στην Κύπρο οι κοινοβουλευτικές αναφορές πρέπει να υποβάλλονται γραπτώς, χωρίς να προβλέπεται ειδική διαδικασία για την αυτόνομη κατάθεσή τους στην Κυπριακή Νοηματική Γλώσσα.

Ανάλογοι περιορισμοί καταγράφονται στο Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ισπανία, την Ιταλία, την Αυστρία και την Πορτογαλία. Η EPRS επισημαίνει ότι, παρά την πρόοδο στη νομική αναγνώριση των νοηματικών γλωσσών, η άμεση επικοινωνία των πολιτών με τα Κοινοβούλια εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικά εμπόδια.

Για την Κύπρο προβλέπεται δυνατότητα «εύλογης προσαρμογής», όπου απαιτείται από τη νομοθεσία, χωρίς όμως η μελέτη να καταγράφει ειδικό μηχανισμό υποβολής αναφορών στη νοηματική γλώσσα.

Περιορισμοί και στη Δικαιοσύνη

Σημαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται και στην πρόσβαση στα δικαστήρια. Σύμφωνα με την EPRS, στην Κύπρο προβλέπεται διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα στις ποινικές διαδικασίες. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ωστόσο, το σχετικό πλαίσιο καλύπτει περισσότερες κατηγορίες υποθέσεων.

Στην Ισπανία παρέχεται διερμηνεία σε αστικές, ποινικές και διοικητικές διαδικασίες, ενώ στην Ιταλία επεκτείνεται και σε φορολογικές υποθέσεις. Στη Σλοβακία καλύπτονται επίσης αστικές και ποινικές διαδικασίες, καθώς και υποθέσεις ενώπιον τοπικών δικαστηρίων.

Η μελέτη διευκρινίζει ότι όλα τα κράτη-μέλη προβλέπουν κάποια δυνατότητα δικαστικής διερμηνείας, αλλά το εύρος των δικαιωμάτων διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Η τεχνολογία ανοίγει νέους δρόμους

Περισσότερες δυνατότητες καταγράφονται στην επικοινωνία με τη δημόσια διοίκηση. Η Κύπρος, όπως και η Σουηδία, προβλέπει κρατική παροχή διερμηνείας στη νοηματική γλώσσα, υπό τους όρους της εύλογης προσαρμογής και της αναλογικότητας.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή μελέτη δεν καταγράφει για την Κύπρο συγκεκριμένες εναλλακτικές τεχνολογικές υπηρεσίες, αντίστοιχες με εκείνες που εφαρμόζονται σε άλλα κράτη.

Στην Ισπανία, η δημόσια διοίκηση οφείλει να παρέχει διερμηνεία και βιντεοδιερμηνεία για την επικοινωνία με την Αστυνομία, τις φορολογικές Αρχές και τις υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης και απασχόλησης.

Στη Γερμανία λειτουργεί το ψηφιακό εργαλείο SQAT, μέσω του οποίου ερωτήματα στη νοηματική γλώσσα μετατρέπονται σε γραπτό λόγο, ενώ οι απαντήσεις των δημοσίων υπηρεσιών αποδίδονται ξανά στη νοηματική γλώσσα. Παρέχονται επίσης τηλεφωνικές υπηρεσίες και βιντεοδιερμηνεία.

Η Πορτογαλία αξιοποιεί την εφαρμογή Serviin, προσφέροντας διερμηνεία μέσω βίντεο σε πραγματικό χρόνο, ενώ στην Ολλανδία παρέχεται δωρεάν διερμηνεία ακόμη και για την επικοινωνία με τράπεζες και φορολογικές Αρχές.

Στη Σλοβακία προβλέπονται πρόσθετες δυνατότητες, όπως εξ αποστάσεως διερμηνεία, απτική διερμηνεία και ταυτόχρονη μεταγραφή της ομιλίας σε κείμενο. Οι πρακτικές αυτές αναδεικνύουν πώς η τεχνολογία μπορεί να διευκολύνει την επικοινωνία, περιορίζοντας την ανάγκη φυσικής παρουσίας διερμηνέα.

Εκατομμύρια πολίτες αντιμετωπίζουν εμπόδια

Στην ΕΕ ζουν περίπου ένα εκατομμύριο άτομα με ακουστική αναπηρία που χρησιμοποιούν νοηματική γλώσσα και περίπου 51 εκατομμύρια βαρήκοοι, ορισμένοι από τους οποίους χρησιμοποιούν επίσης νοηματική γλώσσα.

Η EPRS υπογραμμίζει ότι οι νοηματικές γλώσσες είναι πλήρεις γλώσσες, με δική τους γραμματική, σύνταξη και λεξιλόγιο. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση Κωφών ζητά την αναγνώριση των 29 εθνικών νοηματικών γλωσσών ως επίσημων γλωσσών της ΕΕ.

Πρόεδρος ΚΥΣΟΑΑ: Άμεση ανάγκη για περισσότερους διερμηνείς

Την ανάγκη για περισσότερους διερμηνείς της Κυπριακής Νοηματικής Γλώσσας και για ουσιαστικά μέτρα που θα διασφαλίζουν την ισότιμη πρόσβαση των ατόμων με ακουστική αναπηρία στους δημοσίους θεσμούς και τις υπηρεσίες υπογραμμίζει η πρόεδρος της Κυπριακής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑΑ), Θέμιδα Ανθοπούλου, σε δηλώσεις της στη «Χαραυγή».

Σχολιάζοντας τη μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επισημαίνει ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τα εμπόδια που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι κωφοί πολίτες, τόσο στις συναλλαγές τους με τις δημόσιες υπηρεσίες όσο και στην καθημερινότητά τους.

Όπως τονίζει, η αναγνώριση της Κυπριακής Νοηματικής Γλώσσας αποτελεί σημαντικό βήμα, αλλά η ουσιαστική κατοχύρωση των δικαιωμάτων απαιτεί συνεχή προσπάθεια και συγκεκριμένες παρεμβάσεις.

Η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑΑ αναγνωρίζει ότι στην Κύπρο έχουν γίνει θετικά βήματα, όπως η χρηματοδότηση υπηρεσιών διερμηνείας μέσω του προγράμματος «ΘΑλΕΙΑ». Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι απαιτείται άμεσα αύξηση του αριθμού των διερμηνέων, ώστε να καλύπτονται καλύτερα οι ανάγκες των ατόμων με ακουστική αναπηρία.

Παράλληλα, αναφέρει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνεργασίες για την ενίσχυση του καταλόγου διερμηνέων της Κυπριακής Νοηματικής Γλώσσας, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.

Καταλήγοντας, η Θέμιδα Ανθοπούλου τονίζει ότι πρέπει να διασφαλιστεί η ισότιμη και ανεμπόδιστη πρόσβαση σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και διαδικασίες, περιλαμβανομένης της Δικαιοσύνης.

«Η επικοινωνία και η συμμετοχή των ατόμων με ακουστική αναπηρία πρέπει να αποτελούν κατοχυρωμένο δικαίωμα στην πράξη και όχι απλώς μια δυνατότητα που παρέχεται υπό προϋποθέσεις», υπογραμμίζει.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy