Διεθνής ΑριστεράΌταν ο Τσάρλι Τσάπλιν γελοιοποίησε τον Χίτλερ ενώ εκείνος κατακτούσε την Ευρώπη
Την ώρα που η ναζιστική Γερμανία έχει καταλάβει μεγάλο μέρος της Ευρώπης και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκλεται σε εξέλιξη, ο Τσάρλι Τσάπλιν τόλμησε να παρουσιάσει στη Νέα Υόρκη μία ταινία που γελοιοποιούσε ανοιχτά…
15 Οκτωβρίου 2026 · 00:03
Την ώρα που η ναζιστική Γερμανία έχει καταλάβει μεγάλο μέρος της Ευρώπης και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκλεται σε εξέλιξη, ο Τσάρλι Τσάπλιν τόλμησε να παρουσιάσει στη Νέα Υόρκη μία ταινία που γελοιοποιούσε ανοιχτά τον Αδόλφο Χίτλερ. Σαν σήμερα κάνει πρεμιέρα ο «Μεγάλος Δικτάτωρ».
Οι ΗΠΑ παρέμεναν ουδέτερες στον πόλεμο αλλά το Χόλιγουντ αντιμετώπιζε με επιφυλακτικότητα τις ταινίες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πολιτικές αντιδράσεις και η αμερικανική κοινωνία ήταν διχασμένη σχετικά με την εμπλοκή της χώρας στον ευρωπαϊκό πόλεμο.
Ο Τσάπλιν, όμως, έχει αρχίσει να γράφει το σενάριο ήδη από το 1938, όταν ο Χίτλερ ενισχύει την επιρροή του στην Ευρώπη. Η ομοιότητα στο μουστάκι του δικτάτορα και του κινηματογραφικού Σαρλό ήταν μια σύμπτωση που προκαλούσε γέλιο.
Στην ταινία, ο Τσάπλιν υποδύεται δύο χαρακτήρες: έναν Εβραίο κουρέα που υφίσταται τις διώξεις του καθεστώτος και τον Αντενόιντ Χίνκελ, δικτάτορα της φανταστικής Τομανίας, μια ολοφάνερη καρικατούρα του Χίτλερ.
Ο Χίνκελ εκφωνεί οργισμένους λόγους σε μια ακατανόητη γλώσσα που θυμίζει γερμανικά, κάνει γελοίες χειρονομίες και ονειρεύεται την παγκόσμια κυριαρχία. Σε μία από τις διασημότερες σκηνές της ιστορίας του κινηματογράφου, χορεύει με μια τεράστια υδρόγειο σφαίρα, την οποία πετά στον αέρα σαν μπαλόνι, μέχρι που εκείνη σκάει στα χέρια του.
Ο Τσάπλιν σατιρίζει επίσης τον Μπενζίνο Ναπαλόνι, δικτάτορα της Βακτηρίας, έναν χαρακτήρα εμπνευσμένο από τον Μπενίτο Μουσολίνι. Οι δύο ηγέτες ανταγωνίζονται ακόμη και για το ποιος θα καθίσει ψηλότερα στην καρέκλα του, μετατρέποντας την επίδειξη ισχύος σε κωμωδία.
Ο «Μεγάλος Δικτάτορας» είναι και μια σημαντική καμπή στην καριέρα του δημιουργού του: πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη ομιλούσα ταινία του Τσάπλιν, ο οποίος είχε παραμείνει πιστός στον βωβό κινηματογράφο ακόμη και μετά την επικράτηση του ήχου.
Η μεγαλύτερη έκπληξη, ωστόσο, έρχεται στο τέλος. Ο Εβραίος κουρέας, που έχει εκληφθεί λανθασμένα ως δικτάτορας, βρίσκεται μπροστά σε ένα τεράστιο πλήθος και εκφωνεί έναν λόγο υπέρ της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
«Λυπάμαι, αλλά δεν θέλω να γίνω αυτοκράτορας. Δεν είναι αυτή η δουλειά μου», λέει στην αρχή της περίφημης τελικής ομιλίας.
Ο Τσάπλιν εγκαταλείπει για λίγα λεπτά την κωμωδία και απευθύνεται ουσιαστικά στους θεατές. Η ταινία παύει να είναι μόνο μια σάτιρα του Χίτλερ και γίνεται μια ανοιχτή καταγγελία του φασισμού.
Η πρεμιέρα πραγματοποιείται ταυτόχρονα σε δύο κινηματογράφους της Νέας Υόρκης, το Capitol και το Astor, λόγω της μεγάλης ζήτησης. Η ταινία απαγορεύεται στη ναζιστικά κατεχόμενη Ευρώπη, αλλά γνωρίζει σημαντική εμπορική επιτυχία και αποσπά πέντε υποψηφιότητες για Όσκαρ.
Ο «Μεγάλος Δικτάτορας» κυκλοφόρησε περισσότερο από έναν χρόνο πριν από την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο, τον Δεκέμβριο του 1941. Ο Τσάπλιν είχε ήδη επιλέξει δημοσίως πλευρά, χρησιμοποιώντας το ισχυρότερο μέσο που διέθετε: τον κινηματογράφο.
533: Ο Βυζαντινός στρατηγός Βελισάριος εισέρχεται στην Καρχηδόνα, την οποία έχει καταλάβει από τους Βανδάλους, στο πλαίσιο της εκστρατείας του αυτοκράτορα Ιουστινιανού για την ανακατάληψη εδαφών της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
1815: Ο Ναπολέων Βοναπάρτης φτάνει εξόριστος στη νήσο της Αγίας Ελένης, στον Νότιο Ατλαντικό. Θα περάσει εκεί τα τελευταία έξι χρόνια της ζωής του, υπό βρετανική επιτήρηση.
1837: Ιδρύεται στην Αθήνα το Σχολείο των Τεχνών, από το οποίο θα προκύψει η σημερινή Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, ένα από τα σημαντικότερα ιδρύματα καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα.
1894: Συλλαμβάνεται ο Άλφρεντ Ντρέιφους, Γαλλοεβραίος αξιωματικός που κατηγορείται άδικα για κατασκοπία. Η υπόθεση συγκλονίζει τη Γαλλία, αποκαλύπτει τον βαθύ αντισημιτισμό της εποχής και οδηγεί στο περίφημο «Κατηγορώ» του Εμίλ Ζολά.
1902: Ο Γερμανός αρχαιολόγος Ρούντολφ Έρτλ ανακαλύπτει το Ασκληπιείο της Κω, ένα από τα σημαντικότερα θεραπευτικά ιερά της αρχαιότητας, συνδεδεμένο με τη λατρεία του Ασκληπιού και την ιατρική παράδοση του Ιπποκράτη.
1940: Κάνει πρεμιέρα στις ΗΠΑ ο «Μεγάλος Δικτάτωρ» του Τσάρλι Τσάπλιν, μια αντιναζιστική σάτιρα που γελοιοποιεί τον Αδόλφο Χίτλερ και καταγγέλλει τον φασισμό, ενώ ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
1940: Η ιταλική στρατιωτική ηγεσία αποφασίζει την επίθεση κατά της Ελλάδας, στη σύσκεψη του Μπενίτο Μουσολίνι στη Ρώμη. Δεκατρείς ημέρες αργότερα, στις 28 Οκτωβρίου, ξεκινά ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος.
1946: Ο Χέρμαν Γκέρινγκ, ένας από τους ισχυρότερους αξιωματούχους του ναζιστικού καθεστώτος, αυτοκτονεί με υδροκυάνιο στη φυλακή της Νυρεμβέργης, λίγες ώρες πριν από την προγραμματισμένη εκτέλεσή του.
1949: Ανακοινώνεται ο τερματισμός των επιχειρήσεων του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, σηματοδοτώντας το επίσημο τέλος του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου. Οι μεγάλες μάχες είχαν ολοκληρωθεί από τον Αύγουστο, αλλά οι πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες θα διαρκέσουν δεκαετίες.
1951: Προβάλλεται στις ΗΠΑ το πρώτο επεισόδιο της θρυλικής τηλεοπτικής σειράς «I Love Lucy», με πρωταγωνίστρια τη Λουσίλ Μπολ. Η σειρά θα γνωρίσει τεράστια επιτυχία και θα επηρεάσει καθοριστικά την εξέλιξη των τηλεοπτικών sitcom.
1954: Ξεκινούν τα έργα κατασκευής των υπόγειων διαβάσεων στην πλατεία Ομονοίας, στο πλαίσιο των παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης κυκλοφορίας στο κέντρο της Αθήνας.

1962: Αμερικανικό αναγνωριστικό αεροσκάφος U-2 φωτογραφίζει σοβιετικές πυραυλικές εγκαταστάσεις στην Κούβα, προσφέροντας τα κρίσιμα στοιχεία για την Κρίση των Πυραύλων. Ο Τζον Φ. Κένεντι ενημερώνεται την επόμενη ημέρα και ο κόσμος πλησιάζει επικίνδυνα σε πυρηνικό πόλεμο.
1964: Ανακοινώνεται η καθαίρεση του Νικίτα Χρουστσόφ από την ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης. Τον διαδέχονται ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ στην ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος και ο Αλεξέι Κοσύγκιν στην πρωθυπουργία.
1969: Μεταδίδεται για πρώτη φορά τηλεοπτικά ποδοσφαιρικός αγώνας από ελληνικό γήπεδο. Η Εθνική Ελλάδας νικά την Ελβετία με 4-1 στο Καυτανζόγλειο της Θεσσαλονίκης, με περιγραφή του Γιάννη Διακογιάννη.
1969: Εκατομμύρια Αμερικανοί συμμετέχουν στο Moratorium to End the War in Vietnam, μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις κατά του Πολέμου του Βιετνάμ, με διαδηλώσεις και συγκεντρώσεις σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.
1973: Κυκλοφορεί το «Jolene» της Ντόλι Πάρτον, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια της country μουσικής, που θα γνωρίσει τεράστια επιτυχία και θα διασκευαστεί από πολλούς καλλιτέχνες.
1989: Ο Γουέιν Γκρέτσκι καταρρίπτει το ιστορικό ρεκόρ πόντων του Γκόρντι Χάου στο NHL, επιβεβαιώνοντας τη θέση του ανάμεσα στους κορυφαίους αθλητές στην ιστορία του χόκεϊ επί πάγου.
1990: Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ τιμάται με το Νόμπελ Ειρήνης για τη συμβολή του στη μείωση των διεθνών εντάσεων και στις εξελίξεις που οδήγησαν στον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου.
1993: Το Νόμπελ Ειρήνης απονέμεται από κοινού στους Νέλσον Μαντέλα και Φρεντερίκ ντε Κλερκ, για τη συμβολή τους στον τερματισμό του απαρτχάιντ και στη δημοκρατική μετάβαση της Νότιας Αφρικής.
1997: Ο Βρετανός πιλότος Άντι Γκριν γίνεται ο πρώτος άνθρωπος που σπάει το φράγμα του ήχου στη στεριά, οδηγώντας το ThrustSSC στην έρημο Black Rock της Νεβάδα, με μέση ταχύτητα 1.227,985 χλμ./ώρα.
1999: Το Νόμπελ Ειρήνης απονέμεται στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, αναγνωρίζοντας το ανθρωπιστικό τους έργο και την παροχή ιατρικής βοήθειας σε πληθυσμούς που πλήττονται από πολέμους, επιδημίες και φυσικές καταστροφές.
2003: Η Κίνα εκτοξεύει το Shenzhou 5, την πρώτη επανδρωμένη διαστημική αποστολή της. Ο αστροναύτης Γιανγκ Λιγουέι γίνεται ο πρώτος Κινέζος στο Διάστημα, καθιστώντας τη χώρα τρίτη που πραγματοποιεί αυτόνομα επανδρωμένη διαστημική πτήση.

2017: Η ηθοποιός Αλίσα Μιλάνο δημοσιεύει το tweet που προκαλεί την παγκόσμια εξάπλωση του #MeToo, καλώντας γυναίκες να μιλήσουν για τη σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση. Το κίνημα είχε ξεκινήσει το 2006 από την ακτιβίστρια Ταράνα Μπερκ.

1810 – Σίμων Σίνας, Έλληνας τραπεζίτης, διπλωμάτης και εθνικός ευεργέτης, από τις εξέχουσες προσωπικότητες του ελληνισμού της διασποράς. Γεννημένος στη Βιέννη, ανέπτυξε μεγάλη οικονομική και φιλανθρωπική δράση, συνεχίζοντας το έργο του πατέρα του, Γεωργίου Σίνα. Διετέλεσε πρέσβης της Ελλάδας στην Αυστροουγγαρία και αφιέρωσε μεγάλο μέρος της περιουσίας του στη στήριξη των γραμμάτων και των επιστημών. Υπήρξε χρηματοδότης εμβληματικών έργων, όπως η Ακαδημία Αθηνών, το Εθνικό Αστεροσκοπείο και η Σιναία Ακαδημία στη Ρουμανία. Η προσφορά του υπήρξε καθοριστική για την πνευματική και επιστημονική πρόοδο του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, καθιερώνοντάς τον ως έναν από τους σημαντικότερους εθνικούς ευεργέτες.

1844 – Φρίντριχ Νίτσε (Friedrich Nietzsche), Γερμανός φιλόσοφος, ποιητής και στοχαστής, από τις πιο ριζοσπαστικές και επιδραστικές μορφές της σύγχρονης φιλοσοφίας. Γεννημένος στο Ρέκεν της Πρωσίας, ανέτρεψε τα παραδοσιακά αξιακά συστήματα, ασκώντας έντονη κριτική στον χριστιανισμό, την ηθική και τον δυτικό πολιτισμό. Μέσα από έργα όπως «Τάδε έφη Ζαρατούστρα», «Πέρα από το καλό και το κακό» και «Η γέννηση της τραγωδίας», διατύπωσε έννοιες όπως ο Υπεράνθρωπος, η Βούληση για δύναμη και ο Θάνατος του Θεού. Η σκέψη του άνοιξε τον δρόμο για την υπαρξιακή και μεταμοντέρνα φιλοσοφία, επηρεάζοντας βαθιά τη λογοτεχνία, την ψυχολογία και την τέχνη του 20ού αιώνα.

1926 – Μισέλ Φουκό (Michel Foucault), Γάλλος φιλόσοφος, ιστορικός των ιδεών και κοινωνικός στοχαστής, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταμοντέρνας σκέψης. Γεννημένος στο Πουατιέ, ανέλυσε πώς η εξουσία και η γνώση διαμορφώνουν τα κοινωνικά συστήματα και την ανθρώπινη ταυτότητα. Μέσα από έργα όπως «Η ιστορία της τρέλας», «Επιτήρηση και τιμωρία» και «Η ιστορία της σεξουαλικότητας», αποκάλυψε τον τρόπο με τον οποίο οι θεσμοί —φυλακές, νοσοκομεία, σχολεία— λειτουργούν ως μηχανισμοί ελέγχου. Η σκέψη του επηρέασε καθοριστικά τη φιλοσοφία, την κοινωνιολογία και τις πολιτικές επιστήμες, καθιστώντας τον έναν από τους πιο ανατρεπτικούς διανοητές του 20ού αιώνα.

1917 – Μάτα Χάρι (Mata Hari), Ολλανδή χορεύτρια και κατάσκοπος, μία από τις πιο μυστηριώδεις και αμφιλεγόμενες μορφές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Γεννημένη ως Μαργκαρέτα Γκερτρουίντα Ζέλε το 1876, έγινε διάσημη στο Παρίσι για τους εξωτικούς της χορούς και τον αισθησιακό της χαρακτήρα, προσελκύοντας θαυμαστές από όλη την Ευρώπη. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, κατηγορήθηκε ότι κατασκόπευε για λογαριασμό της Γερμανίας, αν και τα πραγματικά στοιχεία παραμένουν αμφισβητούμενα. Εκτελέστηκε από γαλλικό εκτελεστικό απόσπασμα στις 15 Οκτωβρίου 1917. Η ιστορία της, γεμάτη πάθος, ιντριγκες και τραγικό τέλος, ενέπνευσε πλήθος βιβλίων και ταινιών, καθιστώντας τη σύμβολο του μοιραίου θηλυκού.

1980 – Απόστολος Νικολαΐδης, Έλληνας ποδοσφαιριστής, πετοσφαιριστής, προπονητής και διοικητικός παράγοντας, μία από τις πιο εμβληματικές μορφές του Παναθηναϊκού Αθλητικού Ομίλου. Γεννημένος το 1896 στη Φιλιππούπολη, υπήρξε πολυαθλητής, αγωνιζόμενος με επιτυχία σε ποδόσφαιρο, βόλεϊ, στίβο και μπάσκετ. Ως παράγοντας συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη του συλλόγου και στην ίδρυση πολλών τμημάτων του, ενώ διετέλεσε και πρόεδρος του Παναθηναϊκού. Υπήρξε επίσης πρόεδρος της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής και άνθρωπος με όραμα για τον ελληνικό αθλητισμό. Προς τιμήν του, το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας φέρει το όνομά του, ως στάδιο Απόστολος Νικολαΐδης, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη ενός αυθεντικού πρωτοπόρου του ελληνικού αθλητισμού.
Λουκιανός, Λουκιανή
Διεθνής Ημέρα Αγρότισσας
Διεθνής Ημέρα του Λευκού Μπαστουνιού
Ημέρα Υγείας του Μαστού
Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος Χεριών
Πηγή – Newsbeast








