Ενέργεια, πόλεμος και γεωπολιτικά παζάρια: όταν οι ανθρώπινες ζωές γίνονται διαπραγματευτικό χαρτί και οι λαοί καλούνται να πληρώσουν τον λογαριασμό.

Του Αυτόφωρου

Ο χειμώνας πλησιάζει και για την Ουκρανία το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα αντέξει τις χαμηλές θερμοκρασίες. Είναι αν θα καταφέρει να αντέξει έναν ακόμη γύρο καταστροφής, ενεργειακής ασφυξίας και πολιτικών παζαριών, την ώρα που οι μεγάλες δυνάμεις υπολογίζουν τα δικά τους συμφέροντα.

Οι τελευταίες ρωσικές επιθέσεις στις 13 και 14 Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Reuters, προκάλεσαν θανάτους, ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και διακοπές ηλεκτροδότησης. Η καταστροφή υποδομών που είναι απαραίτητες για τη θέρμανση και την καθημερινή ζωή των πολιτών δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια ενόψει του χειμώνα. Πηγή: Reuters.

Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι. Οικογένειες που προσπαθούν να προστατεύσουν τα παιδιά τους, ηλικιωμένοι που χρειάζονται θέρμανση, εργαζόμενοι που βλέπουν τις δουλειές και τα εισοδήματά τους να απειλούνται. Για αυτούς, ο πόλεμος δεν είναι μια αφηρημένη γεωπολιτική εξίσωση. Είναι η καθημερινή αγωνία για το αν αύριο θα υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα, νερό και στοιχειώδης ασφάλεια.

Και αυτή είναι η πρώτη αλήθεια που χάνεται πίσω από τις δηλώσεις των κυβερνήσεων: το κόστος του πολέμου το πληρώνουν πρωτίστως οι κοινωνίες, όχι εκείνοι που αποφασίζουν τη συνέχισή του.

Η Ουάσιγκτον μετρά τα συμφέροντά της

Σε άρθρο γνώμης που δημοσίευσε το Al Jazeera στις 12 Οκτωβρίου, ο Dmitri Trenin εξετάζει την αμφίσημη στάση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στον πόλεμο και τη συμφωνία για τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ προς τις ΗΠΑ και άλλες χώρες.

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Την ώρα που η Δύση έχει επενδύσει επί χρόνια στην οικονομική απομόνωση της Ρωσίας, η ενεργειακή πραγματικότητα αναγκάζει τις κυβερνήσεις να επανεξετάζουν τις επιλογές τους όταν τα δικά τους συμφέροντα το απαιτούν.

Η αντίφαση είναι προφανής: οι πολιτικές ηγεσίες μιλούν για αρχές, συμμαχίες και στρατηγικές δεσμεύσεις, αλλά όταν προκύπτουν πιέσεις στην αγορά ενέργειας, στις τιμές και στην εσωτερική πολιτική, οι προτεραιότητες μπορούν να αλλάξουν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι πλευρές έχουν την ίδια ευθύνη για τον πόλεμο ή ότι οι συμφωνίες αποδεικνύουν από μόνες τους κάποια μυστική συνεννόηση. Σημαίνει, όμως, ότι η εξωτερική πολιτική των μεγάλων δυνάμεων δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τις ανάγκες των λαών που βρίσκονται στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης.

Η Ουκρανία κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με μια σκληρή πραγματικότητα: η στήριξη των συμμάχων της εξαρτάται και από τις δικές τους πολιτικές, οικονομικές και εκλογικές σκοπιμότητες.

Η Ευρώπη ανάμεσα στην ασφάλεια και τη στρατιωτικοποίηση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει ότι η ενίσχυση της Ουκρανίας είναι αναγκαία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και για την αποτροπή νέας ρωσικής επιθετικότητας. Η ρωσική εισβολή και οι επιθέσεις κατά ουκρανικών πόλεων δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ασήμαντες λεπτομέρειες ή να δικαιολογούνται επειδή ο πόλεμος έχει ευρύτερες γεωπολιτικές αιτίες.

Αυτό, ωστόσο, δεν απαλλάσσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις από την υποχρέωση να εξηγήσουν τις επιλογές τους στους πολίτες.

Πόσα χρήματα κατευθύνονται στη στρατιωτική ενίσχυση; Ποιες είναι οι επιπτώσεις στις δημόσιες δαπάνες; Πώς επηρεάζονται οι εργαζόμενοι από το αυξημένο κόστος ζωής; Και ποιο είναι το συγκεκριμένο διπλωματικό σχέδιο για τον τερματισμό της σύγκρουσης;

Τα ερωτήματα αυτά δεν αποτελούν υπεράσπιση της ρωσικής κυβέρνησης. Αποτελούν απαίτηση δημοκρατικής λογοδοσίας.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά διαρκώς για κοινωνική συνοχή, δημόσια υγεία, παιδεία και προστασία των εργαζομένων, ενώ αντιμετωπίζει την προοπτική μιας παρατεταμένης στρατιωτικής αντιπαράθεσης σαν να μην έχει κόστος για τις κοινωνίες της.

Ούτε μπορεί να παρουσιάζει κάθε συζήτηση για διπλωματική λύση ως ένδειξη αδυναμίας. Η ειρήνη δεν είναι υποχώρηση όταν συνοδεύεται από πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας, σεβασμό της κυριαρχίας και προστασία των αμάχων.

Η Ρωσία δεν είναι έξω από την εξίσωση των ευθυνών

Η κριτική στις ΗΠΑ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να μετατρέπεται σε άλλοθι για το Κρεμλίνο.

Η Ρωσία φέρει την ευθύνη για την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και οι συνέπειές τους για τον άμαχο πληθυσμό πρέπει να εξετάζονται με βάση το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και την προστασία των πολιτών.

Το γεγονός ότι η Μόσχα εξακολουθεί να διαθέτει οικονομικούς και στρατιωτικούς πόρους, παρά τις κυρώσεις, δεν σημαίνει ότι ο πόλεμος δικαιώνεται ούτε ότι οι ανθρώπινες απώλειες αποτελούν αποδεκτό τίμημα για την επίτευξη στρατηγικών στόχων.

Αντίστοιχα, η αποτυχία ορισμένων δυτικών προσδοκιών για την αποδυνάμωση της Ρωσίας δεν συνιστά απόδειξη ότι η ρωσική στρατηγική είναι βιώσιμη ή ότι η Ουκρανία έχει ήδη ηττηθεί.

Ο πόλεμος παραμένει μια δυναμική και απρόβλεπτη σύγκρουση. Οι προβλέψεις για την τελική έκβασή του χρειάζονται προσοχή, ιδιαίτερα όταν παρουσιάζονται ως αναπόφευκτες.

Ποιος κερδίζει και ποιος πληρώνει;

Από τη σκοπιά της Αριστεράς, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποια κυβέρνηση θα εμφανιστεί ισχυρότερη στις επόμενες διαπραγματεύσεις. Είναι ποια κοινωνία θα βγει πιο κατεστραμμένη και ποιοι θα κληθούν να ξαναχτίσουν όσα χάθηκαν.

Οι εργαζόμενοι στην Ουκρανία αντιμετωπίζουν την καταστροφή των υποδομών και την οικονομική ανασφάλεια. Οι εργαζόμενοι στην υπόλοιπη Ευρώπη πιέζονται από τις τιμές, τις δημοσιονομικές επιλογές και την αβεβαιότητα. Οι κοινωνίες της Ρωσίας υφίστανται επίσης το ανθρώπινο και οικονομικό κόστος μιας πολεμικής σύγκρουσης που συνεχίζεται.

Την ίδια ώρα, η πολεμική οικονομία αποκτά όλο και μεγαλύτερη βαρύτητα στις πολιτικές αποφάσεις. Οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται, οι ενεργειακές συμφωνίες γίνονται αντικείμενο διαπραγμάτευσης και η αντιπαράθεση μετατρέπεται σε μόνιμο στοιχείο της διεθνούς πολιτικής.

Δεν είναι, επομένως, αρκετό να καταγγέλλουμε τις συνέπειες του πολέμου. Χρειάζεται να απαιτούμε διαφάνεια για τις αποφάσεις που τον παρατείνουν, προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που μπορούν να οδηγήσουν σε διαπραγματεύσεις.

Μια αριστερή προσέγγιση δεν μπορεί να επιλέγει στρατόπεδο ανάμεσα σε ανταγωνιστικές κυβερνήσεις και να ξεχνά τους ανθρώπους. Οφείλει να υπερασπίζεται την ειρήνη, την αυτοδιάθεση των λαών, την κοινωνική δικαιοσύνη και την αντίσταση στην εκμετάλλευση του ανθρώπινου πόνου για πολιτικά ή οικονομικά οφέλη.

Η ειρήνη δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να εξαντληθούν οι λαοί

Ο δύσκολος χειμώνας που διαγράφεται για την Ουκρανία δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ακόμη ένα επεισόδιο σε μια ατελείωτη παρτίδα γεωπολιτικού σκακιού.

Κάθε κατεστραμμένο εργοστάσιο, κάθε νοσοκομείο που δυσκολεύεται να λειτουργήσει, κάθε οικογένεια που μένει χωρίς θέρμανση είναι μια υπενθύμιση ότι ο πόλεμος έχει συγκεκριμένο ανθρώπινο κόστος. Και κάθε μήνας που περνά χωρίς ουσιαστική διπλωματική πρόοδο αυξάνει την αβεβαιότητα για το μέλλον.

Η λύση δεν βρίσκεται σε μια συμφωνία που θα επιβληθεί στις πλάτες των Ουκρανών ούτε σε μια δήθεν ειρήνη που θα αφήνει ανοιχτό τον δρόμο για νέες επιθέσεις. Βρίσκεται σε σοβαρές διαπραγματεύσεις, στην προστασία των αμάχων, σε αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας και στον σεβασμό των δικαιωμάτων και της κυριαρχίας της Ουκρανίας.

Οι λαοί δεν χρειάζονται άλλους πανηγυρισμούς για πυραύλους, νέες υποσχέσεις για εξοπλισμούς ή ακόμη μία διπλωματική παράσταση μπροστά στις κάμερες. Χρειάζονται ασφάλεια, εργασία, αξιοπρεπή ζωή και την προοπτική να αποφασίζουν οι ίδιοι για το μέλλον τους.

Γιατί, όταν οι ισχυροί διαπραγματεύονται την ισχύ τους, οι απλοί άνθρωποι πληρώνουν το τίμημα. Και η ειρήνη δεν μπορεί να είναι η τελευταία επιλογή, αφού πρώτα εξαντληθούν οι λαοί.

Πηγή αναφοράς: Al Jazeera, άρθρο γνώμης του Dmitri Trenin, «Will Ukraine survive the winter?», 12 Οκτωβρίου 2026. Το παρόν κείμενο αποτελεί πρωτότυπη δημοσιογραφική σύνθεση και κριτική προσέγγιση του θέματος, όχι κατά λέξη μετάφραση του αρχικού άρθρου.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy