Μαθητικές κινητοποιήσεις: Η βαθύτερη δυσαρέσκεια μιας ολόκληρης γενιάς

Οι μαθητές λυκείου που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις στη Γαλλία ανήκουν κυρίως στη γενιά που γεννήθηκε μεταξύ 2008 και 2011. Τα παιδιά αυτά έχουν ήδη βιώσει διαδοχικές ανατροπές- από την πανδημία Covid-19 έως την ταχεία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης.

«Νεολαία που υποφέρει, Γαλλία που υποφέρει». «Εντελώς άφραγκοι, εντελώς εξοργισμένοι». «Θυσιασμένη νεολαία σημαίνει καταδικασμένο μέλλον». Στη μεγάλη διαδήλωση στο Παρίσι, την Τρίτη, 6 Οκτωβρίου, τα σλόγκαν που ήταν γραμμένα σε χαρτόνι, αποτύπωναν τη δυσφορία που νιώθουν πολλοί μαθητές.

Από την αρχή των κινητοποιήσεων στα μέσα Σεπτεμβρίου, οι μαθητές του λυκείου διαμαρτύρονται για τις συνθήκες μάθησης και απαιτούν περισσότερους πόρους για την εκπαίδευση, ελαφρύτερα προγράμματα, αποκατάσταση ανθυγιεινών κτηρίων και την κατάργηση της εθνικής πλατφόρμας εισαγωγής στη γαλλική ανώτατη εκπαίδευση Parcoursup.

Πέρα από τα επιμέρους αιτήματα, μήπως τα συνθήματα των μαθητών εκφράζουν μια βαθύτερη δυσαρέσκεια που νιώθει ολόκληρη αυτή η γενιά; Μια ανάγκη να ακουστεί περισσότερο η φωνή της, μπροστά σε ένα μέλλον που της προκαλεί αβεβαιότητα και φόβο;

«Παρά τη νεότητα τους, αυτή η γενιά ήδη βιώνει πολλές κρίσεις που σχετίζονται με την υγεία, την ασφάλεια, την τεχνολογία ή το περιβάλλον», επισημαίνει η Ελοντί Γκεντίνα, ερευνήτρια που μελετά τη γενιά Ζ.

Ένας μαθητής λυκείου που γεννήθηκε το 2009, για παράδειγμα, ήταν μόλις 11 ετών όταν επιβλήθηκε η πρώτη καραντίνα λόγω της πανδημίας Covid-19. Τελείωνε το δημοτικό και ετοιμαζόταν να πάει στο γυμνάσιο, σε μια περίοδο κατά την οποία η εκπαιδευτική διαδικασία είχε μεταφερθεί στις οθόνες και οι ευκαιρίες για ανθρώπινη επαφή ήταν περιορισμένες.

Σύμφωνα με μια έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης, «η απομόνωση, ο φόβος, οι κλειστές σχολές, η έλλειψη κοινωνικοποίησης, οι ασθένειες ή οι θάνατοι μελών της οικογένειας, η κούραση και το άγχος των γονέων, η έκθεση στις οθόνες και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας», έβλαψαν βλάψει την ψυχική υγεία των παιδιών. Σύμφωνα με μια έρευνα της Santé Publique France, το 18.9% των μαθητών λυκείου που ζουν στην ηπειρωτική Γαλλία διέτρεχαν σημαντικό κίνδυνο κατάθλιψης το 2024, και το 19.8% ανέφεραν ότι είχαν αυτοκτονικές σκέψεις κατά τη διάρκεια του έτους.

Ανησυχία για το μέλλον

Σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο βίαιος, οι έφηβοι έρχονται αντιμέτωποι με καταιγισμό ειδήσεων και συγκλονιστικές εικόνες από την Ουκρανία, τη Γάζα και το Σουδάν. Σύμφωνα με το βαρόμετρο της Ipsos για την ψυχολογική κατάσταση των εφήβων, το οποίο δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2025, το 41% των νέων ηλικίας 11 έως 15 ετών δηλώνει ότι αισθάνεται άγχος για τη γεωπολιτική κατάσταση. Η ίδια έρευνα αποκαλύπτει ότι το 39% αυτών ανησυχεί για την κατάσταση του πλανήτη. Πολλοί από αυτούς έχουν ήδη κινητοποιηθεί τα τελευταία χρόνια για να καταδικάσουν την πολιτική αδράνεια απέναντι στην κλιματική κρίση, συμμετέχοντας σε πορείες για το κλίμα.

Εκτός από τις πολλαπλές κρίσεις που καλείται να αντιμετωπίσει, η γενιά Ζ έχει επίσης γίνει μάρτυρας μιας ψηφιακής επανάστασης, με την απότομη άνοδο της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης. Ορισμένοι μαθητές χρησιμοποιούν το ChatGPT για να γράψουν τις εργασίες τους, αναγκάζοντας τους εκπαιδευτικούς να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Άλλοι βλέπουν αυτή την τεχνολογική πρόοδο με καχυποψία. Σύμφωνα με μια μελέτη, η γενετική τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε πράγματι να εξαλείψει 5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στη Γαλλία μέσα σε πέντε χρόνια.

Οι ανησυχίες της γενιάς Ζ αντικατοπτρίζονται σε αριθμούς. Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση της Ipsos που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, 6 Οκτωβρίου, το 76% των νέων ηλικίας 18 έως 29 εκφράζουν ανησυχία για την κατάσταση στη Γαλλία. Με ακόμη μεγαλύτερους φόβους σχετικά με το μέλλον επαγγελματικής τους ζωής: το 84% πιστεύει ότι θα έχουν περισσότερη δυσκολία να βρουν δουλειά από τις προηγούμενες γενιές, και το 89% πιστεύει ότι θα πρέπει να δουλέψουν περισσότερο για να εξασφαλίσουν μια σύνταξη.

Το σύστημα Parcoursup στο προσκήνιο

Όσον αφορά τις κινητοποιήσεις, οι μαθητές του λυκείου απαιτούν επίσης την κατάργηση του Parcoursup. Η πλατφόρμα, μέσω της οποίας οι μαθητές τοποθετούνται σε προγράμματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μετά την αποφοίτηση από το λύκειο, επικρίνεται για έλλειψη διαφάνειας, ενώ κάθε χρόνο πολλοί απόφοιτοι βρίσκονται σε αδιέξοδο.

Η πλατφόρμα επίσης δέχεται κριτική για το άγχος που προκαλεί. Σύμφωνα με έρευνα του L’Étudiant σε συνεργασία με την FCPE, το 42% των γονέων που συμμετείχαν, δήλωσε ότι η διαδικασία του Parcoursup έχει προκαλέσει εντάσεις στην οικογένεια. Για πολλούς μαθητές, η επιλογή σπουδών μετατρέπεται σε πηγή άγχους, καθώς καλούνται να πάρουν αποφάσεις που ενδέχεται να καθορίσουν την επαγγελματική τους πορεία.

Η Κλάρα Λεκόντε, μαθήτρια της Γ΄ Λυκείου από τη Νάντη, ανησυχεί για τη στιγμή που θα πρέπει να επιλέξει το επόμενο βήμα της. «Στα 17 μας χρόνια, ακόμη ανακαλύπτουμε ποιοι είμαστε. Είναι πολύ νωρίς για να μας ζητούν να αποφασίσουμε τι επάγγελμα θα ακολουθήσουμε», λέει.

Κάθε χρόνο, με την έναρξη της διαδικασίας μέσω της πλατφόρμας, η ψυχολόγος Βανέσα Λαλό, ειδική στις ψηφιακές πρακτικές, καταγράφει αύξηση των εφήβων που απευθύνονται σε εκείνη για υποστήριξη.

«Οι νέοι καλούνται να αποφασίσουν για το επαγγελματικό τους μέλλον σε πολύ μικρή ηλικία, υπό ασφυκτική ακαδημαϊκή πίεση, την ώρα που κανείς δεν γνωρίζει προς τα πού οδεύει η κοινωνία», εξηγεί η ψυχολόγος Βανέσα Λαλό.

Κατά την ψυχολόγο, η αβεβαιότητα για το μέλλον εντείνει ακόμη περισσότερο την οργή των νέων απέναντι στις προηγούμενες γενιές, τις οποίες θεωρούν υπεύθυνες για έναν κόσμο που τους κληροδοτεί γεμάτο προβλήματα. «Νιώθουν ότι παραλαμβάνουν τα συντρίμμια», εξηγεί.

Ένα παράδειγμα του χάσματος των γενεών είναι και η χρήση ψηφιακών εργαλείων. Οι νέοι ενίοτε επικρίνονται για αυτό που θεωρείται υπερβολική χρήση.

«Η ψηφιακή τεχνολογία παρουσιάζεται ως παράγοντας που αποχαυνώνει τους νέους και προβάλλεται η απαγόρευσή της ως λύση. Ωστόσο, οι νέοι διαμορφώνουν την ταυτότητά τους μέσα στην κοινωνία όπως αυτή είναι σήμερα», εξηγεί η Βανέσα Λαλό.

Αν και η παρατεταμένη έκθεση σε οθόνες μπορεί να βλάψει την υγεία, είναι επίσης ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για τη δημιουργία κοινωνικών συνδέσεων. Οι κινητοποιήσεις οργανώνονται στην πράξη μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με βίντεο στο TikTok και συνομιλίες στο Snapchat να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.

Μια παραμελημένη νεολαία

Για τον κοινωνιολόγο Βενσάν Τιμπέρ, οι νέοι μεγαλώνουν σε μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι δεν ακούγονται αρκετά.

«Από την πλευρά του πολιτικού κόσμου, συχνά υιοθετείται ένας υποτιμητικός τόνος απέναντι στους πολίτες που διαμαρτύρονται», επισημαίνει, φέρνοντας ως παραδείγματα το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» και τις κινητοποιήσεις κατά της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης.

«Κάποιοι τους χαρακτηρίζουν τεμπέληδες, υποστηρίζοντας ότι οι μαθητές λυκείου πρέπει απλώς να πηγαίνουν στο σχολείο, να παρακολουθούν τα μαθήματα και να υπακούν στους καθηγητές τους», προσθέτει.

«Συχνά μιλάμε υπερβολικά πολύ εκ μέρους των νέων και, τις περισσότερες φορές, τα λόγια μας δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ούτε αποδίδουν όσα πραγματικά έχουν να πουν οι ίδιοι οι μαθητές», επισημαίνει ο Αμπντελκάντερ Αμπντεραχμάν, 17 ετών, ένας από τους μαθητές που συμμετείχαν στην πρώτη διαδήλωση. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι νέοι παραμένουν εκτός ουσιαστικής εκπροσώπησης και συχνά αποκλείονται από τις διαδικασίες λήψης πολιτικών αποφάσεων.

«Μπροστά από τα λύκεια, διαβάζουμε το σύνθημα ‘Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη’», εξηγεί. «Αυτή τη στιγμή, δεν είμαστε ελεύθεροι να μιλήσουμε. Όταν ένας μαθητής του λυκείου κινητοποιείται, μπορεί να τραυματιστεί. Έτσι, η ελευθερία μπορεί να αφαιρεθεί. Η ισότητα επίσης, γιατί στο Κρέτεϊλ, το Σεν-Ντενί ή το Ομπερβιλί, δεν έχουμε τις ίδιες συνθήκες μάθησης όπως στο κέντρο του Παρισιού», λέει χαρακτηριστικά ο 17χρονος.

Οι συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας και των μαθητών του λυκείου που συνέβησαν κατά τη διάρκεια των αποκλεισμών και των διαδηλώσεων μαρτυρούν επίσης τη διακοπή του διαλόγου. Από την αρχή της κινητοποίησης των μαθητών του λυκείου, περίπου 215 μαθητές έχουν τραυματιστεί, κυρίως στο πλαίσιο ατυχημάτων ή από τις ενέργειες άλλων ατόμων που δεν ήταν μαθητές, σύμφωνα με το περιβάλλον του Πρωθυπουργού Σεμπαστιέν Λεκορνύ. Ωστόσο, οι βίαιες εικόνες της αστυνομικής παρέμβασης που πλημμυρίζουν τα κοινωνικά δίκτυα μόνο επιδεινώνουν την παρεξήγηση.

«Θα θέλαμε να αερίσουμε παρά να μας ακούσουν», γράφουν οι μαθητές του λυκείου στα πανό τους.

Ορισμένοι δεν διστάζουν πλέον να αμφισβητούν τις ενέργειες του κράτους.

«Αυτή είναι μια λιγότερο σιωπηλή γενιά. Αντιμετωπίζουμε μια νεολαία που δεν δέχεται πια να της λένε ότι έτσι είναι τα πράγματα. Θέλουν να καταλάβουν», εξηγεί η Ελοντί Γκεντίνα. Σύμφωνα με την ίδια, η απόρριψη των αυταρχικών εννοιών συνδέεται με την τέταρτη ψηφιακή επανάσταση, την εποχή όπου τα πάντα είναι εικονικά.

«Τα κοινωνικά δίκτυα είναι για αυτούς η ενσάρκωση ενός κόσμου που λειτουργεί καλύτερα. Είναι ένα μοντέλο όπου δεν υπάρχουν πλέον ηγέτες», σημειώνει.

Ξεκινώντας από την παρατήρηση ότι η νεολαία δεν αισθάνεται ότι την ακούν, η γαλλική κυβέρνηση ανέπτυξε μια διαδικτυακή πλατφόρμα που επιτρέπει στους μαθητές του λυκείου να μοιράζονται τις «δυσκολίες και τις προσδοκίες τους». Σύμφωνα με τον Βενσάν Τιμπέρ, το σύστημα αυτό δεν είναι κατάλληλο.

«Αυτό που συχνά παραβλέπεται είναι ότι οι μαθητές λυκείου δεν είναι εύκολο να παραπλανηθούν: αναζητούν πληροφορίες, διαμορφώνουν άποψη και είναι σε θέση να αντιπαραθέσουν επιχειρήματα», υποστηρίζει.

Παράλληλα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ορισμένοι παραλληλίζουν τη σημερινή κινητοποίηση με τα τετράδια διαμαρτυριών που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια του κινήματος των «Κίτρινων Γιλέκων» και τα οποία παρέμειναν στα συρτάρια για έξι χρόνια, χωρίς να αξιοποιηθούν ουσιαστικά.

Ένα άρθρο της Lucie Rivière (franceinfo), που δημοσιεύθηκε αρχικά στις 9 Οκτωβρίου 2026, 05:56 (θερινή ώρα Κεντρικής Ευρώπης).

Μετάφραση-Επιμέλεια: Εύη Τσιριγωτάκη

Πηγή – ΕΡΤ News

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy