Ένα ταξίδι στον κόσμο του επίμονου οικονομικού άγχους της Gen Z

Για τη Gen Z, η οικονομική ανασφάλεια έχει γίνει σχεδόν καθημερινό συναίσθημα. Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί θέσεις εργασίας, η αγορά κατοικίας μοιάζει απρόσιτη, το κόστος ζωής αυξάνεται και η σύνταξη φαντάζει για πολλούς ως ένας μέλλον που δεν θα έρθει ποτέ.

Κι όμως, τα στοιχεία δείχνουν μια διαφορετική εικόνα.

Οι νεαροί Αμερικανοί π.χ. επενδύουν νωρίτερα από τις προηγούμενες γενιές, με τη μέση ηλικία έναρξης να βρίσκεται περίπου στα 19 χρόνια, δηλαδή έξι χρόνια νωρίτερα από τους Millennials. Παράλληλα, σύμφωνα με μελέτη της Vanguard, το 47% των εργαζομένων της Γενιάς Ζ βρίσκεται σε τροχιά επιτυχούς συνταξιοδότησης, έναντι 40% των baby boomers.

Η αντίφαση είναι εμφανής: μια γενιά που σε ορισμένους οικονομικούς δείκτες τα πηγαίνει καλύτερα από τους προκατόχους της, αισθάνεται ότι δεν τα καταφέρνει.

Μια γενιά που φοβάται ότι μένει πίσω

Η Gen Z, που σήμερα περιλαμβάνει τα άτομα ηλικίας 14 έως 29 ετών, έχει μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον συνεχών οικονομικών ανατροπών. Η πανδημία, ο πληθωρισμός, η αύξηση των επιτοκίων και η εκτόξευση του κόστους στέγασης έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα μόνιμης αβεβαιότητας.

Μόνο την τελευταία πενταετία, οι τιμές των κατοικιών στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 45% κατά μέσο όρο, σύμφωνα με στοιχεία της Zillow.

Ακόμα χειρότερα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 60,5% από το 2010 έως το δεύτερο τρίμηνο του 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat

Ακόμη και όσοι έχουν καλό εισόδημα δεν αισθάνονται απαραίτητα ασφαλείς. Το κόστος διαβίωσης και η σύγκριση με ανθρώπους που κερδίζουν ακόμη περισσότερα δημιουργούν την αίσθηση ότι κανένα εισόδημα δεν είναι αρκετό.

Όταν η αποταμίευση γίνεται πηγή άγχους

Χαρακτηριστική είναι η εμπειρία ενός 25χρονου δημοσιογράφου που, κατά τη διάρκεια των σπουδών του, εργαζόταν σε τρεις δουλειές ταυτόχρονα, όπως είπε στο Business Insider.

Έφτασε να αποταμιεύσει περισσότερα από 100.000 δολάρια, ξεπερνώντας έναν στόχο που είχε θέσει από νεαρή ηλικία.

Ωστόσο, η επίτευξη του στόχου δεν έφερε την αναμενόμενη ανακούφιση. Αντίθετα, αμέσως εμφανίστηκε ένας νέος στόχος: τα επόμενα 100.000 δολάρια. Ακόμη και μια μικρή «περιττή» αγορά μπορούσε να προκαλέσει ενοχές.

Αυτό είναι ένα από τα παράδοξα της σύγχρονης οικονομικής ζωής: η γνώση για τα χρήματα μπορεί να βοηθήσει, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να ενισχύσει το άγχος.

Κάθε δολάριο ή ευρώ που ξοδεύεται αντιμετωπίζεται ως ένα ποσό που θα μπορούσε να είχε επενδυθεί και να είχε πολλαπλασιαστεί στο μέλλον.

Τα social media ενισχύουν την πίεση

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μετατρέψει τα προσωπικά οικονομικά σε έναν αδιάκοπο αγώνα βελτιστοποίησης.

Νέες συμβουλές εμφανίζονται καθημερινά: πώς να εξοικονομήσεις 10 δολάρια, πώς να αξιοποιήσεις καλύτερα μια πιστωτική κάρτα, πώς να επενδύσεις, πώς να πετύχεις οικονομική ανεξαρτησία νωρίτερα από όλους τους άλλους.

Για πολλούς νέους, αυτή η υπερπληθώρα συμβουλών κάνει ακόμη και τις απλές αποφάσεις δύσκολες. Ένα εισιτήριο συναυλίας 200 δολαρίων δεν είναι πλέον απλώς ένα εισιτήριο. Μπορεί να θεωρηθεί ως ένα ποσό που, αν επενδυθεί σωστά, θα μπορούσε να γίνει χιλιάδες δολάρια στο μέλλον.

Παράλληλα, το LinkedIn, το TikTok και άλλες πλατφόρμες δημιουργούν μια διαρκή σύγκριση.

Ο ένας συνομήλικος αγοράζει σπίτι στα 25, ο άλλος ιδρύει επιχείρηση και ένας τρίτος δηλώνει ότι έχει ήδη πετύχει οικονομική ανεξαρτησία. Έτσι, ακόμη και άνθρωποι που αντικειμενικά τα πηγαίνουν καλά αισθάνονται ότι αποτυγχάνουν.

Δεν είναι όλοι οι νέοι στην ίδια θέση

Η εικόνα, βέβαια, δεν είναι ίδια για ολόκληρη τη Gen Z.

Για όσους βρίσκονται σε οικονομικά δυσκολότερη θέση, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η μετάβαση των νέων από το πανεπιστήμιο στην αγορά εργασίας παραμένει δύσκολη, παρά τα σχετικά υψηλά ποσοστά απασχόλησης. Το 2025, το 83% των πρόσφατων αποφοίτων ηλικίας 20 έως 34 ετών ήταν απασχολούμενοι, ενώ μεταξύ εκείνων με τριτοβάθμια εκπαίδευση το ποσοστό έφτασε το 87%, σύμφωνα με τη Eurostat.

Ωστόσο, η κατοχή ενός πανεπιστημιακού πτυχίου δεν εγγυάται ότι ένας νέος θα βρει εργασία αντίστοιχη με το επίπεδο των σπουδών του.

Το 2024, περίπου ένας στους πέντε εργαζομένους με τριτοβάθμια εκπαίδευση στην ΕΕ, ποσοστό 21,4%, απασχολούνταν σε θέσεις για τις οποίες απαιτούνταν χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης. Το φαινόμενο αυτό της «υπερεκπαίδευσης» καταδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στις προσδοκίες που δημιουργεί η ανώτατη εκπαίδευση και στις πραγματικές ευκαιρίες που προσφέρει η αγορά εργασίας στους νεότερους Ευρωπαίους.

Έρευνα της Bank of America έδειξε επίσης ότι το 43% των μελών της Γενιάς Ζ δεν θεωρεί ότι βρίσκεται σε καλό δρόμο για να ξεκινήσει να αποταμιεύει ενεργά για τη συνταξιοδότησή του μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Περισσότεροι από τους μισούς δεν διαθέτουν αποταμιεύσεις έκτακτης ανάγκης που να καλύπτουν τρεις μήνες.

Για αυτούς τους νέους, το ζήτημα δεν είναι πώς θα βελτιστοποιήσουν τις επενδύσεις τους, αλλά πώς θα εξασφαλίσουν τα βασικά.

Ακόμη και οι υψηλόμισθοι φοβούνται

Το οικονομικό άγχος, ωστόσο, δεν περιορίζεται στους χαμηλόμισθους. Πολλοί νέοι με υψηλά εισοδήματα αισθάνονται επίσης ότι βρίσκονται σε διαρκή αγώνα.

Η 27χρονη Έμμα Ίρβιν, για παράδειγμα, κερδίζει σχεδόν εξαψήφιο μισθό και επενδύει μέσω 401(k) και Roth IRA, όμως εξακολουθεί να αισθάνεται ότι ζει από μισθό σε μισθό. Το κόστος των τροφίμων, οι μετακομίσεις και τα προσωπικά ενδιαφέροντα περιορίζουν την αίσθηση οικονομικής άνεσης.

Αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «money dysmorphia» περιγράφει ακριβώς αυτή την κατάσταση: άνθρωποι με υψηλό εισόδημα αισθάνονται φτωχοί επειδή συγκρίνονται με ανθρώπους που διαθέτουν ακόμη μεγαλύτερη οικονομική επιφάνεια.

Η οικονομική σύμβουλος Σόνια Λούτερ υποστηρίζει ότι χρειάζεται επαναπροσδιορισμός των στόχων.

Αντί να κυνηγά κανείς διαρκώς έναν μεγαλύτερο αριθμό στον τραπεζικό λογαριασμό, θα πρέπει να αναρωτηθεί τι πραγματικά αξίζει για τον ίδιο.

Η σύγκριση των γενεών δεν βοηθά

Η Gen Z συχνά στρέφει την κριτική της προς τους baby boomers, θεωρώντας ότι οι προηγούμενες γενιές απέκτησαν σπίτια, συντάξεις και περιουσίες σε πολύ ευνοϊκότερες συνθήκες και στη συνέχεια «τράβηξαν τη σκάλα» πίσω τους.

Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Κάθε γενιά έχει βιώσει διαφορετικές οικονομικές συνθήκες και κρίσεις. Ο πληθωρισμός της δεκαετίας του 1970, οι πετρελαϊκές κρίσεις, τα υψηλά επιτόκια της δεκαετίας του 1980 και οι σύγχρονες κρίσεις δεν μπορούν να συγκριθούν απόλυτα.

Η ουσία είναι ότι μια ολόκληρη γενιά δεν μπορεί να χωρέσει σε ένα ενιαίο οικονομικό στερεότυπο.

Η ανάγκη να ξαναμάθουμε να ζούμε

Ίσως το σημαντικότερο πρόβλημα να μην είναι μόνο οικονομικό, αλλά και ψυχολογικό. Όταν η αποταμίευση γίνεται αυτοσκοπός και κάθε έξοδο αντιμετωπίζεται ως πιθανή απώλεια μελλοντικού πλούτου, η ίδια η ζωή μετατρέπεται σε μια ατελείωτη οικονομική εξίσωση.

Για αρκετούς νέους, η λύση δεν είναι να σταματήσουν να αποταμιεύουν ή να επενδύουν. Είναι να μάθουν να αναγνωρίζουν πότε έχουν κάνει αρκετά.

Ορισμένοι αναζητούν βοήθεια από οικονομικούς συμβούλους, άλλοι περιορίζουν την έκθεσή τους σε καταστροφικές ειδήσεις και οικονομικό περιεχόμενο στα social media. Άλλοι προσπαθούν απλώς να επιτρέψουν στον εαυτό τους να ξοδέψει χωρίς ενοχές.

Ίσως τελικά η οικονομική ασφάλεια να μην είναι μόνο το ποσό που υπάρχει στον τραπεζικό λογαριασμό. Είναι και η δυνατότητα να απολαμβάνει κανείς ένα μέρος από όσα κατάφερε να κερδίσει.

Για έναν νέο άνθρωπο που έχει περάσει χρόνια υπολογίζοντας κάθε έξοδο, αυτή μπορεί να είναι η πιο δύσκολη οικονομική απόφαση απ’ όλες: να ανοίξει το μενού, να ξέρει ότι παραμένει εντός προϋπολογισμού και, αυτή τη φορά, να παραγγείλει το πιο ακριβό πιάτο χωρίς να νιώσει ενοχές.

Πηγή – in.gr

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy