Έρευνα ΕΤ: Πώς αυξάνονται οι τιμές από το χωράφι στο ράφι – Τι ισχύει για γάλα, μοσχάρι, ελαιόλαδο, ντομάτες και πατάτες

Σε κάθε στάδιο της αλυσίδας -από τον παραγωγό στον χονδρέμπορο, τη μεταποίηση και την τυποποίηση έως τη λιανική- προστίθενται κόστη και περιθώρια, με αποτέλεσμα η τελική τιμή να απέχει σημαντικά από εκείνη που εισπράττει ο παραγωγός. Ο κτηνοτρόφος μπορεί να πουλά το αγελαδινό γάλα στα 58 λεπτά το κιλό, όμως ο καταναλωτής το βρίσκει στο 1,40 ευρώ το λίτρο. Η ντομάτα ξεκινά από 70-85 λεπτά το κιλό και φτάνει στο 1,55 ευρώ, ενώ η πατάτα από τα 30-37 λεπτά καταλήγει στα 80 λεπτά.

Κρέας

Στο μοσχαρίσιο κρέας η απόσταση μεγαλώνει ακόμη περισσότερο: από τα 6,70 ευρώ το κιλό στον παραγωγό, στα 9 ευρώ της χονδρικής και τελικά στα 16,90-19 ευρώ στη λιανική. Και στο ελαιόλαδο, τα περίπου 4 ευρώ το κιλό στην παραγωγή μετατρέπονται σε 7,20 έως 9,40 ευρώ το λίτρο στο ράφι.

Η ακτινογραφία των πέντε προϊόντων δείχνει ότι δεν υπάρχει μία ενιαία απάντηση στο ερώτημα «πού χάνεται το παιχνίδι».

Στο γάλα, η τιμή περνά από την παραγωγή στη μεταποίηση και στη συνέχεια στη λιανική. Στο μοσχάρι, η μεγαλύτερη απόσταση εμφανίζεται ανάμεσα στη χονδρική και το τελικό σημείο πώλησης. Στο ελαιόλαδο, η τυποποίηση και η μεγάλη διακύμανση των προϊόντων στο ράφι δημιουργούν μια ευρύτερη ζώνη τιμών. Στα λαχανικά, μεγάλο μέρος της διαφοράς έχει ήδη δημιουργηθεί μέχρι τη χονδρική. Το κοινό συμπέρασμα, όμως, είναι ένα: η τιμή που βλέπει ο καταναλωτής στο ράφι δεν είναι η τιμή που εισπράττει ο παραγωγός. Ανάμεσα στα δύο υπάρχουν πολλοί κρίκοι και η απόσταση μεγαλώνει διαφορετικά σε κάθε προϊόν.

Εως 141% το αγελαδινό γάλα

 Τιμή παραγωγού: 0,58 €/ κιλό

Μεταποίηση: 1,02 €/ λίτρο

Σούπερ μάρκετ: 1,40 €/ λίτρο

«Ψαλίδα»: +141%

Η διαδρομή του αγελαδινού γάλακτος είναι χαρακτηριστική. Η τιμή παραγωγού σήμερα κινείται στα 58 λεπτά το κιλό, ενώ στο επόμενο στάδιο, τη μεταποίηση, η τιμή διαμορφώνεται περίπου στο 1,02 ευρώ το λίτρο, με το κόστος μεταποίησης να υπολογίζεται στα 44 λεπτά για να φτάσει τελικά στο ράφι στο 1,40 ευρώ το λίτρο, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ 13%.

Ετσι, από τα 0,58 ευρώ του παραγωγού στο 1,40 ευρώ του καταναλωτή, η τελική τιμή είναι περίπου 141% υψηλότερη.

Η διαφορά δεν αποτελεί αυτούσια κέρδος κάποιου κρίκου της αλυσίδας. Στη διαδρομή παρεμβάλλονται η συλλογή και μεταφορά του γάλακτος, η επεξεργασία, η συσκευασία, η ψύξη, η διανομή, τα λειτουργικά κόστη και ο ΦΠΑ.

Εως +184% το μοσχάρι 

Τιμή παραγωγού: 6,70 €/ κιλό

Χονδρική τιμή: 9 €/ κιλό

Σούπερ μάρκετ/ κρεοπωλείο: 16,90-19 €/ κιλό

«Ψαλίδα»: +152% έως +184%

Στο μοσχαρίσιο κρέας η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη. Ο παραγωγός λαμβάνει περίπου 6,70 ευρώ το κιλό, ενώ στη χονδρική η τιμή φτάνει στα 9 ευρώ. Στη συνέχεια, ανάλογα με την κοπή, η τιμή στον καταναλωτή διαμορφώνεται από 16,90 έως 19 ευρώ το κιλό.

Με βάση αυτές τις τιμές, η τελική τιμή είναι από περίπου 152% έως 184% υψηλότερη από την τιμή παραγωγού.

Η απόσταση ανάμεσα στη χονδρική και τη λιανική είναι σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της αγοράς κρέατος. Πρόσφατη ανάλυση της αγοράς καταγράφει τιμές λιανικής περίπου στα 17,8 ευρώ το κιλό για χτένι Ολλανδίας και έως 19,5 ευρώ για νουά, ενώ επισημαίνει ότι η αποκλιμάκωση στη χονδρική δεν έχει περάσει με αντίστοιχη ένταση στον καταναλωτή.

Στην τελική τιμή, πέρα από την τιμή αγοράς του κρέατος, ενσωματώνονται τα κόστη μεταφοράς, ψύξης, αποθήκευσης, τεμαχισμού, φύρας, εργασίας και ενέργειας, καθώς και το εμπορικό περιθώριο και ο ΦΠΑ.

Και υπάρχει ακόμη μία ιδιαιτερότητα: το μοσχάρι δεν είναι ένα ενιαίο προϊόν. Από το ίδιο σφάγιο προκύπτουν διαφορετικές κοπές με διαφορετική εμπορική αξία. Γι’ αυτό και η τιμή των 16,90 ευρώ δεν μπορεί να συγκριθεί απόλυτα με εκείνη των 19 ευρώ σαν να πρόκειται για το ίδιο προϊόν.

Εως +135% το ελαιόλαδο

Τιμή παραγωγού: 4 €/ κιλό

Μεταποίηση: 5,20-5,80 €/ λίτρο

Σούπερ μάρκετ: 7,20-9,40 €/ λίτρο

«Ψαλίδα»: +80% έως +135%

Στο ελαιόλαδο η απόσταση από την πρώτη ύλη μέχρι το ράφι είναι επίσης μεγάλη. Η τιμή παραγωγού βρίσκεται περίπου στα 4 ευρώ το κιλό, ενώ η τιμή του τυποποιημένου προϊόντος στις βιομηχανίες κινείται περίπου στα 5,20-5,80 ευρώ το λίτρο. Στο ράφι, η εικόνα παρουσιάζει μεγάλη διακύμανση, από 7,20 έως 9,40 ευρώ το λίτρο.

Πρόσφατα στοιχεία της αγοράς τοποθετούν την τιμή παραγωγού περίπου στα 4 ευρώ το κιλό και εκτιμούν ότι η μέση τιμή στο ράφι θα κινηθεί φέτος κοντά στα 8,50 ευρώ το λίτρο.

Η τυποποίηση προσθέτει κόστος: συσκευασία, φιλτράρισμα, απώλειες, ποιοτικοί έλεγχοι, λειτουργία της μονάδας και μεταφορικά. Στη συνέχεια προστίθεται το περιθώριο της λιανικής και ο ΦΠΑ.

Με βάση τα στοιχεία του ρεπορτάζ, η απόσταση παραγωγού και ραφιού κυμαίνεται από περίπου 80% στην τιμή των 7,20 ευρώ έως 135% στην τιμή των 9,40 ευρώ.

Η διακύμανση στο ράφι είναι, επομένως, ιδιαίτερα μεγάλη και αποτυπώνει διαφορετικές συσκευασίες, προϊόντα και εμπορικές πολιτικές.

Την ίδια ώρα, η αγορά του ελαιολάδου βρίσκεται σε φάση έντονης πίεσης στην παραγωγή. Μιλώντας στον «Ε.Τ.», ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλης Γιαννούλης, δήλωσε: «Από τη μία πλευρά, η μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ελαιολάδου λειτουργεί θετικά για τον καταναλωτή, καθώς περιορίζει τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων. Από την άλλη, όμως, για τον ελαιοπαραγωγό η αυξημένη προσφορά αποτελεί παράγοντα πίεσης στην τιμή που πουλά το προϊόν του».

Εως +121% οι ντομάτες 

Τιμή παραγωγού: 0,70-0,85 €/ κιλό

Χονδρική τιμή: 1,30 €/ κιλό

Σούπερ μάρκετ: 1,55 €/κιλό

«Ψαλίδα»: +82% έως +121%

Στα οπωροκηπευτικά η εικόνα αλλάζει. Η ντομάτα φεύγει από τον παραγωγό στα 0,70-0,85 ευρώ το κιλό, στη χονδρική η τιμή φτάνει περίπου στο 1,30 ευρώ, ενώ στο σούπερ μάρκετ καταγράφεται στο 1,55 ευρώ το κιλό. Η τελική τιμή είναι έτσι περίπου 82% έως 121% υψηλότερη από την τιμή παραγωγού.

Εδώ το μεγαλύτερο μέρος της διαφοράς έχει ήδη εμφανιστεί πριν από το ράφι: από τα περίπου 0,75 ευρώ ως ενδεικτική μέση τιμή παραγωγού στο 1,30 ευρώ της χονδρικής. Στη συνέχεια, η λιανική τιμή αυξάνεται κατά περίπου 25 λεπτά.

Οπως αναφέρει κορυφαίο στέλεχος της αγοράς στον «Ε.Τ.», οι αποκλίσεις στις τιμές παραγωγού-ραφιού στα οπωροκηπευτικά προϊόντα είναι στις περισσότερες περιπτώσεις δικαιολογημένες, καθώς υπάρχουν και τα ενδιάμεσα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας που ωθούν τις τιμές προς τα πάνω, όπως η διαλογή, η συσκευασία, τα μεταφορικά, αλλά και η ποσότητα των προϊόντων που φτάνουν τελικά στο καλάθι των νοικοκυριών. «Ας πάρουμε για παράδειγμα τις ντομάτες. Οι έμποροι τις αγοράζουν από τους παραγωγούς, αλλά δεν τις παραδίδουν κατευθείαν στα σούπερ μάρκετ, γιατί οι καταναλωτές θα τις ξεχωρίσουν, ανάλογα με το χρώμα, αν είναι χτυπημένες κ.λπ. Οπότε αρχικά πηγαίνουν στα διαλογητήρια, όπου εκεί γίνεται το ξεσκαρτάρισμα. Ποιες είναι καλές ώστε να πάνε στα σούπερ μάρκετ, ποιες προορίζονται για χυμό ντομάτας και ποιες θα πεταχτούν εντελώς. Αφού γίνει η διαλογή, ακολουθεί το συσκευαστήριο ώστε να μπουν σε ειδικά τελάρα ή αν χρειάζονται κάποια ειδική συσκευασία. Επειτα, πηγαίνουν στις αποθήκες που, πέρα από το κόστος ενέργειας για την ψύξη, είναι και τα υψηλά ενοίκια αυτών των χώρων. Και, τέλος, είναι το μεταφορικό κόστος για να φτάσουν στα καταστήματα, το οποίο επιβαρύνει πολύ, καθώς το ντίζελ έχει αυξηθεί πάνω από 40% από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή», υπογραμμίζει στον «ΕΤ» η ίδια πηγή.

Εως +167% οι πατάτες 

Τιμή παραγωγού: 0,30-0,37 €/ κιλό

Χονδρική τιμή: 0,68 €/ κιλό

Σούπερ μάρκετ: 0,80 €/κιλό

«Ψαλίδα»: +116% έως +167%

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η διαδρομή της πατάτας. Ο παραγωγός εισπράττει 0,30-0,37 ευρώ το κιλό. Στη χονδρική η τιμή διαμορφώνεται στα 0,68 ευρώ, ενώ στο σούπερ μάρκετ φτάνει στα 0,80 ευρώ.

Η ψαλίδα παραγωγού-ραφιού διαμορφώνεται έτσι από περίπου 116% έως 167%. Και εδώ, όπως και στη ντομάτα, η μεγαλύτερη αύξηση έχει καταγραφεί μέχρι τη χονδρική. Από τη χαμηλότερη τιμή παραγωγού των 30 λεπτών στα 68 λεπτά της χονδρικής, η τιμή υπερδιπλασιάζεται. Από εκεί μέχρι το ράφι η διαφορά είναι 12 λεπτά.

Τα στοιχεία των κεντρικών αγορών επιβεβαιώνουν πάντως ότι η τιμή της πατάτας στη χονδρική μεταβάλλεται ανά αγορά και περίοδο. Στις 28 Σεπτεμβρίου, για παράδειγμα, η Κεντρική Αγορά Θεσσαλονίκης κατέγραφε τιμές 0,35-0,65 ευρώ το κιλό, με μέση τιμή 0,57 ευρώ.

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ