Τεύκρος Μιχαηλίδης στον «ΕΤ»: Η μισαλλοδοξία είναι διαχρονική

Ο Τεύκρος Μιχαηλίδης, χαρισματικός καθηγητής και πρωτοπόρος της μαθηματικής μυθοπλασίας, βιώνει μια κορυφαία στιγμή δικαίωσης. Η πρόσφατη μετονομασία του 10ου Λυκείου Πειραιά προς τιμήν του αποτελεί το ελάχιστο αντίδωρο σε έναν γλυκύτατο άνθρωπο που αφιέρωσε τη ζωή του στη γοητεία των αριθμών και των λέξεων. Με αφορμή αυτή τη συγκινητική διάκριση, αλλά και την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου «Τα φονικά κάτοπτρα» (εκδόσεις Ψυχογιός), συζητάμε μαζί του για μια διαδρομή γεμάτη έμπνευση, ανατροπές και βαθιά πίστη στη δύναμη της γνώσης.

Κύριε Μιχαηλίδη, η μετονομασία ενός δημόσιου σχολείου με το όνομά σας, ενόσω συνεχίζετε να προσφέρετε ενεργά στον πολιτισμό, είναι μια σπάνια και βαθιά συγκινητική τιμή. Πώς νιώθει ένας καθηγητής που βλέπει το όνομά του στην προμετωπίδα του χώρου που υπηρέτησε για δεκαετίες;

Νιώθω βαθιά ευγνωμοσύνη προς τους εκπαιδευτικούς και τον διευθυντή του 10^ου Λυκείου Πειραιά που μου έκαναν την τιμή να δώσουν το όνομά μου στο σχολείο τους. Νιώθω ωστόσο και κάποια αμηχανία: η ονοματοδοσία ενός σχολείου είναι μια τιμητική διάκριση που απονέμεται σε ανθρώπους πολύ πιο σημαντικούς από εμένα. Συνεπώς, θα ήθελα να αφιερώσω τη σημαντική αυτή επιβράβευση σε όλους τους αφανείς ήρωες που με περίσσεια ψυχής, μέσα από δυσκολίες και αντιξοότητες, υπηρετούν την ελληνική παιδεία.

Από τα «Πυθαγόρεια Εγκλήματα» μέχρι ολόκληρη την πετυχημένη πορεία σας, ισορροπείτε με απόλυτη φυσικότητα ανάμεσα στη μαθηματική αυστηρότητα και στο αστυνομικό μυστήριο. Τι είναι αυτό που συνδέει τη γοητεία μιας μαθηματικής εξίσωσης με τη λύση ενός αινίγματος στη λογοτεχνία;

Πιστεύω βαθύτατα ότι ο λιτός, αποδεικτικός μαθηματικός λόγος μοιράζεται πολλά δομικά και εννοιολογικά στοιχεία με τη μυθοπλασία. Η αφήγηση έχει πολλά να κερδίσει από τον ορθολογισμό και τη μονοσήμαντη αλήθεια των μαθηματικών προτάσεων, έχει όμως και πολλά να προσφέρει στην επιστήμη των αριθμών και των σχημάτων, αφού κάθε μαθηματική πρόταση, κάθε υπολογισμός, κάθε απόδειξη, κάθε κατασκευή έχει πίσω της μια ιστορία. Σύμφωνα με μια παράδοση, η ανακάλυψη ότι το αριθμητικό σύστημα των Πυθαγορείων δεν επαρκούσε για να «μετρήσει» τη φύση, οδήγησε σε μια δολοφονία. Με αφορμή αυτή τη θρυλούμενη ανθρωποκτονία, που λέγεται ότι έλαβε χώρα γύρω στο 500 π.Χ., έγραψα τα «Πυθαγόρεια Εγκλήματα», μια αστυνομική ιστορία που έχει ως επίκεντρο ένα σημαντικό πρόβλημα το οποίο ταλάνισε τους μαθηματικούς του εικοστού αιώνα. Από εκεί και πέρα, τα περισσότερα μυθιστορήματά μου στρέφονται γύρω από μια μαθηματική ιστορία. Η Εικασία 3ν+1 είναι το πρόβλημα που ζωντανεύει την ομώνυμη μαθηματική ιστορία, ενώ η ιστορία τεσσάρων γυναικών που διακρίθηκαν στα μαθηματικά αποτελεί το φόντο για «Το καρέ με τις ντάμες». Οσο για το «Ενα πτώμα στην αυλή της Αμαλίας», την εξιχνίαση αναλαμβάνει η Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ. Πρόκειται για ένα ιστορικό πρόσωπο, μιαν Αγγλίδα στατιστικό και ίσως την πιο φημισμένη νοσηλεύτρια, που επισκέφθηκε την Ελλάδα το 1850.

Αυτόν τον μήνα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός, ανανεωμένο, ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά σας έργα, «Τα φονικά κάτοπτρα». Τι σας ώθησε να επιστρέψετε στα χρόνια της Τρίτης Σταυροφορίας και πώς λειτουργούν τα μαθηματικά της εποχής ως «κάτοπτρο» της ανθρώπινης ψυχολογίας και των παθών που οδηγούν σε ένα έγκλημα;

Ερευνώντας το υλικό για τα «Φονικά κάτοπτρα» διαπίστωσα για μια ακόμα φορά ότι πάθη όπως η λαγνεία της εξουσίας, ο φθόνος, η μισαλλοδοξία είναι διαχρονικά. Μελετώντας δύο εποχές που τις χωρίζουν οκτώ αιώνες και χρησιμοποιώντας ως γέφυρα ένα μεσαιωνικό χειρόγραφο θέλησα να αναδείξω αυτήν τη διαχρονικότητα. Νομίζω ότι η Κύπρος, αυτό το σταυροδρόμι ανθρώπων και πολιτισμών, ήταν το καταλληλότερο πλαίσιο για το ξετύλιγμα αυτής της διπλής ιστορίας. Σχηματικά αυτό το μυθιστόρημα είναι κάτι σαν μια παρένθεση, που ανοίγει με την Τρίτη Σταυροφορία και την πρώτη παρουσία των Αγγλων στην Κύπρο και κλείνει στη διάρκεια του αντιαποικιακού αγώνα, με την αποχώρηση της δολερής Αλβιόνας από το πολύπαθο νησί.

Με την ομάδα «Θαλής + Φίλοι» καταφέρατε κάτι που κάποτε φάνταζε ακατόρθωτο: να γεφυρώσετε το χάσμα ανάμεσα στις θετικές επιστήμες και την αφηγηματική τέχνη, κάνοντας τα μαθηματικά αγαπητά στο ευρύ κοινό. Κοιτάζοντας πίσω, θεωρείτε ότι κερδίσατε αυτό το στοίχημα με τη νέα γενιά;

Αν κάτι καταφέραμε με τις δράσεις της ομάδας «Θαλής+Φίλοι», ήταν νομίζω να βοηθήσουμε ανθρώπους που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην εκπαίδευση ν’ ανακαλύψουν πολλές διαφορετικές όψεις της δουλειάς τους: πρωτότυπες προσεγγίσεις, εναλλακτικές πύλες εισόδου στη γνώση και κυρίως τη χαρά της προσφοράς. Δεν ξέρω αν κερδίσαμε το στοίχημα, σίγουρα όμως ταράξαμε κάποια στάσιμα νερά.

Αντίδοτο στην κατάθλιψη η σχέση με τα παιδιά

Έχοντας διαγράψει μια εξαιρετική πορεία ως καθηγητής, μεταφραστής και συγγραφέας, έχετε γνωρίσει μεγάλες επιτυχίες, βραβεία και ύψιστες τιμές. Αν απομονώνατε μια μόνο στιγμή από όλη αυτή την πορεία, ποια θα ήταν αυτή;

Στα σαράντα χρόνια της επαγγελματικής μου ζωής ως εκπαιδευτικού ήρθα συχνά αντιμέτωπος με μικρότητες, συνωμοσίες και σκευωρίες. Αντίδοτο στην κατάθλιψη που μπορεί να σου προκαλέσουν κάποιες καταστάσεις, μοναδικό μου στήριγμα ήταν η σχέση μου με τα παιδιά. Μπαίνοντας στην τάξη άφηνα έξω από την πόρτα πίκρα, οργή, αγανάκτηση. Και αρκετές φορές μέσα από αυτή τη σχέση έζησα την απόλυτη δικαίωση: μπόρεσα να διαβάσω στα μάτια τους τη χαρά της ανακάλυψης. Είναι κάτι σαν λάμψη που καμιά φορά φωτίζει τα παιδικά πρόσωπα, μια λάμψη που λέει «το κατάλαβα», «μου άρεσε». Καμιά φορά λέει, ακόμα, «θέλω να προσπαθήσω κι εγώ».

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ