ΙΣΠΑΝΙΑ – ΕΚΤΑΚΤΟ: Η κυβέρνηση ηττήθηκε στις ψηφοφορίες για τα στεγαστικά διατάγματα. Ο Σάντσεθ εξετάζει πρόωρες εκλογές. Οι δρόμοι απαιτούν γενική απεργία.

ΙΣΠΑΝΙΑ – ΕΚΤΑΚΤΟ: Η κυβέρνηση ηττήθηκε στις ψηφοφορίες για τα στεγαστικά διατάγματα. Ο Σάντσεθ εξετάζει πρόωρες εκλογές. Οι δρόμοι απαιτούν γενική απεργία.

Μια εβδομάδα που ανέτρεψε την ισπανική πολιτική σκηνή. Η έξωση της 87χρονης ιδιώτριας ενοικιάστριας Μαρι Carmen από το διαμέρισμά της στην οδό Sainz de Baranda στη Μαδρίτη την περασμένη εβδομάδα πυροδότησε μια αλυσίδα γεγονότων που ελάχιστοι περίμεναν, αλλά τα οποία ήταν, παρ’ όλα αυτά, εν πολλοίς αναμενόμενα μέσα στις συγκεκριμένες συνθήκες.

Εδώ και περισσότερα από 15 χρόνια, η στέγαση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στην Ισπανία. Διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στο κίνημα των Indignados το 2011, όταν στις 15 Μαρτίου χιλιάδες άνθρωποι αποφάσισαν να καταλάβουν πλατείες διαμαρτυρόμενοι για τις συνέπειες της κρίσης του 2008. Οι κατασχέσεις κατοικιών ανθρώπων που δεν μπορούσαν πλέον να πληρώσουν τα στεγαστικά τους δάνεια αποτέλεσαν μία από τις αφορμές για την εμφάνιση εκείνου του μαζικού κινήματος. Παράλληλα, αναπτύχθηκε ένα ενεργό και μαχητικό κίνημα για τη στέγαση, το οποίο, μεταξύ άλλων, οργάνωνε δράσεις για να εμποδίζει στην πράξη τις εξώσεις.

Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, τίποτα δεν έχει επιλυθεί. Αντίθετα, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί. Η ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία στην αγορά κατοικίας έχει οδηγήσει τα λεγόμενα «κοράκια» των επενδυτικών κεφαλαίων να αγοράζουν ολόκληρα οικιστικά συγκροτήματα, χρησιμοποιώντας κάθε διαθέσιμο μέσο για να εκδιώξουν τους υφιστάμενους ενοικιαστές, προκειμένου να αυξήσουν δραματικά τα ενοίκια ή να μετατρέψουν τα διαμερίσματα σε ιδιαίτερα επικερδείς βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις.

Η βίαιη επέμβαση της αστυνομίας για την έξωση της Μαρι Carmen, η οποία είχε ζήσει στο διαμέρισμά της για 70 χρόνια και βρίσκεται σε αναπηρικό καροτσάκι, λειτούργησε σαν τη σπίθα που έβαλε φωτιά σε ένα ήδη εξαιρετικά εύφλεκτο κοινωνικό τοπίο.

Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στη Μαδρίτη το περασμένο Σάββατο, σε μια μαζική διαμαρτυρία οργής, η οποία κατέληξε στη δημιουργία καταυλισμού με σκηνές στην Puerta del Sol, σε εικόνες που θύμιζαν το αρχικό κίνημα των 15M του 2011.

Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ, η οποία στηρίζεται σε μια εύθραυστη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, βρισκόταν ήδη με την πλάτη στον τοίχο, καθώς η ρητορική της περί «της πιο προοδευτικής κυβέρνησης στην ιστορία» δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα των συνθηκών διαβίωσης των εργατικών οικογενειών και, πάνω απ’ όλα, της εργατικής νεολαίας.

Την ώρα που ο Σάντσεθ γύριζε βίντεο με «θετικό κλίμα» μαζί με τον Ζοχράν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη, τα ΜΑΤ, υπό την ευθύνη της κυβέρνησής του, απομάκρυναν μια ηλικιωμένη γυναίκα από το σπίτι της πάνω σε φορείο ασθενοφόρου, αφού προηγουμένως είχαν χρησιμοποιήσει αδικαιολόγητη βία εναντίον ακτιβιστών του κινήματος για τη στέγαση.

Ο καταυλισμός στη Sol και το μαζικό κίνημα που τον συνόδευσε άλλαξαν πλήρως το σκηνικό της ισπανικής πολιτικής, το οποίο για εβδομάδες κυριαρχούνταν από τη δεξιά, τον σωβινιστικό και αντι-μεταναστευτικό λόγο, μετά την είσοδο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στα ισπανικά εδάφη μέσω του θύλακα της Θέουτα.

Ύστερα από εβδομάδες κατά τις οποίες η δεξιά προσπαθούσε να εμφανιστεί ως υπερασπιστής των δικαιωμάτων των «Ισπανών πρώτα», οι δεξιοί δημαγωγοί δεν ήξεραν τι να πουν για τη Μαρι Carmen, μια Ισπανίδα πολίτη που εκδιώχθηκε από μια ισπανική εταιρεία η οποία λειτουργεί με αρπακτικές πρακτικές.

Ο καταυλισμός της Sol είχε κοινά χαρακτηριστικά με εκείνον του 15M, υπήρχαν όμως και σημαντικές διαφορές. Το 2011 υπήρχε έντονη αντιπολιτική διάθεση σε ένα τμήμα των Indignados. Οι αριστερές οργανώσεις, οι σημαίες και το υλικό τους αντιμετωπίζονταν με καχυποψία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με ανοιχτή εχθρότητα.

Αυτή τη φορά, κόκκινες σημαίες κυμάτιζαν περήφανα πάνω από την πλατεία και οι κομμουνιστικές οργανώσεις συμμετείχαν ανοιχτά στην οργάνωση του καταυλισμού. Οι καιροί —και η κοινωνική συνείδηση— έχουν αλλάξει.

Η κυβέρνηση Σάντσεθ αντιλήφθηκε μια ευκαιρία να ανακτήσει το χαμένο έδαφος. Σε διαβουλεύσεις με τους κυβερνητικούς εταίρους και τους εξωτερικούς υποστηρικτές της, κατάφερε να συγκροτήσει δύο διατάγματα με μια σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Το ένα διάταγμα περιείχε τα μέτρα για τα οποία μπορούσε να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ το άλλο εκείνα για τα οποία γνώριζε εκ των προτέρων ότι θα καταψηφίζονταν.

Η ιδέα ήταν έξυπνη: να προσφέρει κάποιες ήπιες παραχωρήσεις, ώστε από τη μία να αποδυναμώσει το κίνημα και από την άλλη να αποκαταστήσει το προοδευτικό προφίλ της κυβέρνησης.

Το μαζικό κίνημα στους δρόμους, όμως, έκρινε ότι τα διατάγματα δεν ήταν αρκετά και η ιδέα της κλιμάκωσης του αγώνα, μέσω της προκήρυξης γενικής απεργίας, άρχισε να αποκτά υποστήριξη.

Όμως τα σχέδια της κυβέρνησης Σάντσεθ πήραν διαφορετική τροπή, όταν το καταλανικό μικροαστικό κόμμα Junts, αφού είχε συμφωνήσει με το περιεχόμενο του ενός διατάγματος, αποφάσισε τελικά να καταψηφίσει και τα δύο, συμπαρατασσόμενο έτσι με τη δεξιά αντιδραστική ισπανική εθνικιστική παράταξη των PP και Vox.

Τα ταξικά συμφέροντα υπερισχύουν πάντοτε των εθνικών διαιρέσεων όταν πρόκειται για την άρχουσα τάξη.

Έτσι, τα κυβερνητικά διατάγματα καταψηφίστηκαν το απόγευμα της Παρασκευής, ενώ χιλιάδες διαδηλωτές έξω από το κοινοβούλιο φώναζαν «ντροπή, ντροπή» και «δεν μας εκπροσωπείτε».

Τα ήπια μέτρα μεταρρύθμισης που περιείχαν τα διατάγματα είχαν, στις περισσότερες περιπτώσεις, τη στήριξη του 75% του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένης της πλειοψηφίας των ψηφοφόρων των δεξιών κομμάτων.

Ο Πέδρο Σάντσεθ εξετάζει τώρα το ενδεχόμενο να προκηρύξει πρόωρες εκλογές στα τέλη Νοεμβρίου, με την ελπίδα ότι θα μπορέσει να τις μετατρέψει σε εκλογές με επίκεντρο αυτό το ζήτημα.

«Θέλω πράγματι να εφαρμόσω προοδευτικά μέτρα, αλλά χρειάζομαι από εσάς την απαραίτητη πλειοψηφία», θα πει στους ψηφοφόρους.

Πολλοί θα σκεφτούν: «Μα είχε επτά χρόνια για να εφαρμόσει αυτά τα μέτρα. Ο μόνος λόγος που κινήθηκε τώρα ήταν η πίεση από τους δρόμους… και ο κυνικός πολιτικός υπολογισμός».

Και δεν θα έχουν άδικο.

Για όσους βρίσκονται στους δρόμους και για τα εκατομμύρια που τους στηρίζουν, αυτά τα διατάγματα ήταν πολύ λίγα και πολύ αργά. Καθώς η κοινοβουλευτική οδός έχει προς το παρόν κλείσει, στους δρόμους κυριαρχεί πλέον η ιδέα της κλιμάκωσης.

Έχουν προγραμματιστεί μαζικές διαδηλώσεις για το Σαββατοκύριακο και οι ηγεσίες των συνδικάτων δέχονται τεράστια πίεση για να προκηρύξουν γενική απεργία διαμαρτυρίας.

Τα αιτήματα είναι πολύ πιο ριζοσπαστικά από τα άτολμα μέτρα που περιλαμβάνονταν στα διατάγματα Σάντσεθ.

Το κίνημα απαιτεί μείωση όλων των ενοικίων κατά 50%, απαγόρευση όλων των εξώσεων και συμβάσεις ενοικίασης αορίστου διάρκειας.

Τα μέτρα αυτά θα σήμαιναν πλήρη αναδιάρθρωση του τομέα των ενοικίων, αμφισβητώντας την ίδια την αρχή της κατοικίας ως πεδίου κερδοφορίας και, συνεπώς, θίγοντας το «ιερό και απαραβίαστο» δικαίωμα της ιδιωτικής ιδιοκτησίας των ιδιοκτητών που απομυζούν τους ενοικιαστές.

Για πολλούς, το ζήτημα είναι απλό:

Η στέγαση πρέπει να είναι δικαίωμα, όχι εμπόρευμα.

Το κίνημα στην Ισπανία εκδηλώνεται ταυτόχρονα με την κοινωνική έκρηξη στη Γαλλία, όπου ένα αναπτυσσόμενο κίνημα μαθητών λυκείου συνδέεται με απεργούς εργαζομένους. Αυτό συμβαίνει στην πρώτη επέτειο των μαζικών απεργιακών κινητοποιήσεων «μπλοκάρουμε τα πάντα» στη Γαλλία και των πολιτικών γενικών απεργιών για την Παλαιστίνη στην Ιταλία.

Ολόκληρη η Ευρώπη μοιάζει με πυριτιδαποθήκη, στη ρίζα της οποίας βρίσκεται η βαθιά κρίση του ευρωπαϊκού καπιταλισμού.

Αυτά τα γεγονότα αποτελούν απάντηση στους απαισιόδοξους και στους σκεπτικιστές που μιλούν για «άνοδο της αντίδρασης» και για μια «γενική περίοδο στροφής προς τα δεξιά».

Δείχνουν ότι παντού συσσωρεύεται εύφλεκτο κοινωνικό υλικό, το οποίο μπορεί να πάρει φωτιά από οποιαδήποτε τυχαία σπίθα.

ΦΩΤΟ: Olmo Calvo — www.olmocalvo.com

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ