Κύπρος17 Νοέμβρη: Το πρωί τιμούν το Πολυτεχνείο, το βράδυ το καταστέλλουν
φωτογραφία: (ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ / EUROKINISSI) Υπάρχει κάτι βαθιά ανησυχητικό και εξοργιστικό στο να βλέπεις, το βράδυ της 17ης Νοέμβρη, ανθρώπους να δέχονται για μια ακόμα φορά αστυνομική βία στους δρόμους της Αθήνας. Όχι μόνο…
19 Νοεμβρίου 2026 · 08:54
φωτογραφία: (ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ / EUROKINISSI)
Υπάρχει κάτι βαθιά ανησυχητικό και εξοργιστικό στο να βλέπεις, το βράδυ της 17ης Νοέμβρη, ανθρώπους να δέχονται για μια ακόμα φορά αστυνομική βία στους δρόμους της Αθήνας. Όχι μόνο γιατί πρόκειται για μια επέτειο συνδεδεμένη με την εξέγερση απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία, αλλά κυρίως γιατί οι εικόνες αυτές αποκαλύπτουν πόσο επίκαιρο παραμένει το ερώτημα της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ορίων της κρατικής εξουσίας. Αλήθεια, έχει όρια η κρατική εξουσία; Η χθεσινή καταστολή αποτελεί μια σαφή απάντηση και ταυτόχρονα μια βίαιη υπενθύμιση ότι η αστυνομική αυθαιρεσία εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της καθημερινής πολιτικής πραγματικότητας.
Μετά την ολοκλήρωση της πορείας για την 53η επέτειο του Πολυτεχνείου, η περιοχή των Αμπελοκήπων και η λεωφόρος Αλεξάνδρας έγιναν το σκηνικό νέων συγκρούσεων, χρήσης χημικών και ενός κρεσέντου αστυνομικής βίας. Οι εικόνες που κυκλοφόρησαν από τον σταθμό του μετρό και η καταγραφή αστυνομικού να ασκεί βία και να τραυματίζει μια νεαρή γυναίκα προκάλεσαν δικαιολογημένη αγανάκτηση. Συνολικά, τρεις γυναίκες τραυματίστηκαν, ενώ ο απολογισμός της αστυνομίας περιλαμβάνει 23 προσαγωγές, από τις οποίες τέσσερις μετατράπηκαν σε συλλήψεις. Η ίδια η ΕΛ.ΑΣ. ανακοίνωσε ότι για το περιστατικό αστυνομικής βίας έχει κινηθεί διαδικασία ποινικής και πειθαρχικής διερεύνησης.

Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, χωρίς όμως να είναι και πρωτοφανές, είναι η εικόνα μιας αστυνομίας που εμφανίζεται να επιβάλλει την παρουσία και την ισχύ της με όρους εκφοβισμού. Η επέμβαση στους χώρους του μετρό, οι προσαγωγές και το βιντεοληπτικό υλικό με την επίθεση σε βάρος γυναίκας επαναφέρουν ένα κρίσιμο ερώτημα: ποια είναι τελικά τα όρια της αστυνομικής εξουσίας και ποιος εγγυάται ότι αυτά γίνονται σεβαστά; Η ανακοίνωση μιας έρευνας δεν αρκεί. Απαιτούνται διαφάνεια, ουσιαστική διερεύνηση και λογοδοσία, ώστε η ευθύνη να μην εξαφανιστεί μέσα στις συνήθεις διαβεβαιώσεις περί εσωτερικού ελέγχου, ο οποίος μεταξύ μας πιθανότατα δεν θα οδηγήσει σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Η χθεσινή εικόνα, άλλωστε, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη συνολικότερη πολιτική συνθήκη, όχι μόνο την εγχώρια αλλά και τη διεθνή. Η σημερινή κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαρκή συμπίεση των όρων ζωής της. Η ακρίβεια εξανεμίζει τα εισοδήματα, η κατοικία μετατρέπεται σε προνόμιο, η εργασία συχνά δεν εξασφαλίζει ούτε τα στοιχειώδη και η πρόσβαση σε δημόσια αγαθά γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Οι νέοι άνθρωποι μεγαλώνουν με την αβεβαιότητα ότι ακόμη και η σκληρή εργασία δεν εγγυάται ένα αξιοπρεπές μέλλον. Οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται, ενώ η αίσθηση ότι οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων ενισχύει την απογοήτευση και την αποξένωση.
Σε αυτή την πραγματικότητα, η καταστολή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Το είδαμε πρόσφατα να συμβαίνει και στη Γαλλία. Όταν η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν αντιμετωπίζεται με ουσιαστικές απαντήσεις, αλλά με όρους δημόσιας τάξης, η αστυνομική ισχύς αναλαμβάνει να διαχειριστεί τις συνέπειες μιας βαθύτερης κοινωνικής κρίσης. Η εξουσία εμφανίζεται αποφασιστική απέναντι σε όσους διαμαρτύρονται, την ίδια στιγμή που η ανασφάλεια στην εργασία, η στεγαστική κρίση και η υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών παραμένουν καθημερινές εμπειρίες για μεγάλα τμήματα της κοινωνίας. Η ασφάλεια, όμως, δεν μπορεί να μετριέται με την παρουσία των δυνάμεων καταστολής. Δεν υπάρχει ασφάλεια όταν η επιβίωση γίνεται διαρκής αγώνας ούτε δημοκρατία όταν η διαμαρτυρία αντιμετωπίζεται ως απειλή.

Το πιο ανησυχητικό είναι η σταδιακή κανονικοποίηση αυτής της κατάστασης. Οι εικόνες αστυνομικής βίας κατακλύζουν την επικαιρότητα, προκαλούν πρόσκαιρη αγανάκτηση και σύντομα αντικαθίστανται από την επόμενη είδηση. Η επανάληψη κινδυνεύει να μετατρέψει το έκτακτο σε συνηθισμένο, την αυθαιρεσία σε αναμενόμενη συνέπεια της διαδήλωσης και τον φόβο σε έναν ακόμη παράγοντα που πρέπει να υπολογίζει όποιος αποφασίζει να βρεθεί στον δρόμο. Αυτή η εξοικείωση δεν είναι αθώα. Διαμορφώνει μια κοινωνία που μαθαίνει να περιορίζει τις προσδοκίες της για ελευθερία, προκειμένου να αποφύγει τις συνέπειες της διεκδίκησής της.
Γι’ αυτό και η 17η Νοέμβρη δεν μπορεί να περιορίζεται στην αναπαραγωγή μιας ιστορικής μνήμης. Το Πολυτεχνείο εξακολουθεί να έχει νόημα επειδή τα αιτήματά του συναντούν τις σημερινές κοινωνικές ανάγκες. Το «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία» δεν είναι ένα σύνθημα που επιβιώνει από συνήθεια. Είναι η συμπύκνωση μιας διεκδίκησης που αφορά τη δυνατότητα των ανθρώπων να ζουν με αξιοπρέπεια, να έχουν πρόσβαση στη γνώση και στα δημόσια αγαθά, να συμμετέχουν στις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή τους και να αντιστέκονται χωρίς να αντιμετωπίζονται ως εχθροί της κοινωνικής ειρήνης.
Προφανώς και το ζήτημα δεν εξαντλείται στην καταδίκη των βίαιων αστυνομικών πρακτικών. Αφορά την ίδια τη σχέση κράτους και κοινωνίας, τη συγκέντρωση της εξουσίας και την προσπάθεια οριοθέτησης της συλλογικής δράσης. Αφορά το δικαίωμα των ανθρώπων να οργανώνονται χωρίς να περιμένουν την άδεια της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, να αμφισβητούν τις ιεραρχίες και να δημιουργούν μορφές συλλογικής ζωής έξω από τη λογική της ανάθεσης. Αυτή η δυνατότητα είναι που καθιστά αναγκαία την υπεράσπιση των κοινωνικών και πολιτικών ελευθεριών, όχι μόνο στις μεγάλες επετείους, αλλά στην καθημερινότητα.
Την ίδια στιγμή, η κοινωνική αντίσταση βρίσκεται αντιμέτωπη με τις δικές της δυσκολίες. Την αποσπασματικότητα, την εξατομίκευση, την απογοήτευση και την αίσθηση ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει. Η απάντηση στην καταστολή δεν μπορεί να είναι μόνο η αγανάκτηση της επόμενης ημέρας. Χρειάζεται η ανασυγκρότηση των συλλογικών δεσμών, η ενίσχυση των κινημάτων και η δημιουργία χώρων αλληλεγγύης και διεκδίκησης. Στις γειτονιές, στους χώρους εργασίας, στα πανεπιστήμια και στους κοινωνικούς αγώνες, εκεί όπου οι ατομικές αγωνίες μπορούν να αποκτήσουν συλλογική φωνή.
Η χθεσινή αστυνομική βία δεν πρέπει να ξεχαστεί ούτε να χαθεί μέσα στην επόμενη ημέρα της επικαιρότητας. Χρειάζεται να διερευνηθεί, να αποδοθούν ευθύνες και να προστατευτεί έμπρακτα το δικαίωμα στη διαδήλωση. Πάνω απ’ όλα, όμως, χρειάζεται να αναγνωρίσουμε ότι το διακύβευμα ξεπερνά τα γεγονότα μιας βραδιάς. Αφορά την κοινωνία μέσα στην οποία θέλουμε να ζούμε και το πόσο χώρο είμαστε διατεθειμένοι να αφήσουμε στην ελευθερία, τη διαφωνία και τη συλλογική διεκδίκηση.

Το Πολυτεχνείο είναι μια επέτειος που η εξουσία την τιμά το πρωί και την καταστέλλει το βράδυ, γι΄αυτό και δεν την αφορά. Για τους πολίτες όμως είναι μια άσβεστη μνήμη που διαρκώς βρίσκει τρόπο να συνδέεται με τις ανάγκες και τους αγώνες του παρόντος. Και σήμερα, που η κοινωνική ανασφάλεια συναντά την ενίσχυση των κατασταλτικών μηχανισμών, η υπεράσπιση της ελευθερίας δεν αποτελεί μια αφηρημένη πολιτική διακήρυξη. Είναι όρος αξιοπρέπειας. Γιατί μια κοινωνία δεν γίνεται δημοκρατικότερη όταν οι δρόμοι της αδειάζουν από διαδηλωτές, αλλά όταν οι άνθρωποί της μπορούν να τους διασχίζουν χωρίς φόβο, να εκφράζουν τη διαφωνία τους και να διεκδικούν μια διαφορετική ζωή.
Πηγή – Εποχή










