13 χρόνια για μια πολεοδομική άδεια – Και την ίδια ώρα νομιμοποιούνταν αυθαίρετα

Σοβαρές αδυναμίες στον κρατικό έλεγχο, πολεοδομικές παρεκκλίσεις που εγείρουν ερωτήματα για ενδεχόμενη ευνοϊκή μεταχείριση και αυθαίρετες οικοδομές που νομιμοποιούνται εκ των υστέρων αποκαλύπτει η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Ο μηχανισμός που δημιουργήθηκε για εξαιρετικές περιπτώσεις κινδυνεύει να εξελιχθεί σε παράλληλο σύστημα αδειοδότησης, με επιπτώσεις στον πολεοδομικό σχεδιασμό, στο περιβάλλον και στην ίση μεταχείριση των πολιτών.

Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου

Μια ιδιαίτερα προβληματική εικόνα για τη διαχείριση των πολεοδομικών αδειών κατά παρέκκλιση αποτυπώνει η νέα έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, αναδεικνύοντας διαδικασίες που δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την αποτελεσματικότητα του κρατικού ελέγχου.

Αυθαίρετες αναπτύξεις αποκτούν εκ των υστέρων πολεοδομική έγκριση, αρνητικές εισηγήσεις ανατρέπονται, ενώ αιτήσεις παραμένουν σε εκκρεμότητα για χρόνια. Την ίδια ώρα, εγκρίνονται κατοικίες εκτός των καθορισμένων ορίων ανάπτυξης, με αποτέλεσμα να εντείνονται οι πιέσεις στη γεωργική γη.

Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκεται η λειτουργία του Συμβουλίου Μελέτης Παρεκκλίσεων (ΣΥΜΕΠΑ), καθώς και ο ρόλος του Υπουργικού Συμβουλίου στη λήψη των τελικών αποφάσεων.

Ο Γενικός Ελεγκτής, Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, προειδοποιεί ότι οι πολεοδομικές παρεκκλίσεις δεν θεσπίστηκαν για να λειτουργούν ως δεύτερο σύστημα αδειοδότησης.

Αντίθετα, η συστηματική προσφυγή σε εξαιρέσεις δημιουργεί τον κίνδυνο σταδιακής αποδυνάμωσης του πολεοδομικού σχεδιασμού.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η πρακτική νομιμοποίησης αυθαίρετων αναπτύξεων, καθώς μπορεί να καλλιεργήσει την αντίληψη ότι η παραβίαση των κανόνων δεν συνεπάγεται απαραίτητα οριστική απόρριψη, αλλά ενδεχομένως οδηγεί σε μεταγενέστερη έγκριση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, την περίοδο 2020–2023 το ΣΥΜΕΠΑ διαφοροποιήθηκε από τις θέσεις των Πολεοδομικών Αρχών σε 90 από τις 627 υποθέσεις που εξετάστηκαν.

Το ποσοστό ανήλθε στο 14,35%, ενώ το 2023 έφτασε στο 21,4%.

Σε έξι περιπτώσεις το Συμβούλιο εισηγήθηκε την έγκριση αιτήσεων, παρά τις επισημάνσεις των αρμόδιων Πολεοδομικών Αρχών για σοβαρές επιπτώσεις στον πολεοδομικό σχεδιασμό.

Τα ευρήματα προκαλούν ερωτήματα ως προς τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τη χορήγηση παρεκκλίσεων και την αιτιολόγηση των αποφάσεων.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση υπεραγοράς στη Λάρνακα, η οποία λειτουργούσε αυθαίρετα σε υποστατικά που είχαν αδειοδοτηθεί ως αποθήκες.

Παρότι προηγούμενες αιτήσεις είχαν απορριφθεί το 2012 και το 2014, στη συνέχεια εγκρίθηκε προσωρινή πολεοδομική άδεια διάρκειας τεσσάρων ετών.

Η υπόθεση αναδεικνύει το ζήτημα της εκ των υστέρων αδειοδότησης δραστηριοτήτων που είχαν ήδη αρχίσει να λειτουργούν χωρίς την απαιτούμενη έγκριση.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση 20 κατοικιών στη Λεμεσό, οι οποίες ανεγέρθηκαν χωρίς τις απαιτούμενες άδειες και στη συνέχεια έλαβαν έγκριση κατά παρέκκλιση.

Η συγκεκριμένη υπόθεση παραπέμφθηκε το 2024 στην Αρχή κατά της Διαφθοράς.

Η παραπομπή δεν συνιστά από μόνη της διαπίστωση διάπραξης αδικήματος, αναδεικνύει ωστόσο τη σοβαρότητα των ερωτημάτων που προέκυψαν από τη διαδικασία.

Παρόμοια ζητήματα εντοπίστηκαν και στην επαρχία Αμμοχώστου, όπου αυθαίρετη κατοικία σε γεωργική γη εγκρίθηκε παρά τις αρνητικές επισημάνσεις της Πολεοδομικής Αρχής.

Σημαντική διάσταση της έκθεσης αφορά την παραχώρηση παρεκκλίσεων για κατοικίες εκτός των καθορισμένων ορίων ανάπτυξης.

Από 259 σχετικές αιτήσεις εγκρίθηκαν οι 139, δηλαδή ποσοστό περίπου 53,7%.

Η πρακτική αυτή δημιουργεί πιέσεις στον χωροταξικό σχεδιασμό και στη διατήρηση της γεωργικής γης, καθώς οι εξαιρέσεις επιτρέπουν οικιστικές αναπτύξεις σε περιοχές όπου ο σχεδιασμός προβλέπει διαφορετικές χρήσεις.

Η έκθεση καταγράφει επίσης σημαντικές καθυστερήσεις στην εξέταση αιτήσεων.

Ο μέσος χρόνος διεκπεραίωσης κυμαίνεται μεταξύ 25 και 31 μηνών, με ορισμένες υποθέσεις να παραμένουν σε εκκρεμότητα για πολύ μεγαλύτερο διάστημα.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση αίτησης που υποβλήθηκε το 2010 για σχολή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και αδειοδοτήθηκε μόλις το 2023, δηλαδή 13 χρόνια αργότερα.

Οι μεγάλες καθυστερήσεις προκαλούν αβεβαιότητα στους αιτητές και αναδεικνύουν δυσλειτουργίες στον μηχανισμό εξέτασης των παρεκκλίσεων.

Πρόσθετα ερωτήματα εγείρονται από τις διαφορές στα αντισταθμιστικά ποσά που επιβάλλονται κατά τη χορήγηση παρεκκλίσεων.

Σύμφωνα με την έκθεση, καταγράφονται ποσά που κυμαίνονται από €5.000 μέχρι €70.000, χωρίς να προκύπτουν ξεκάθαρα και ενιαία κριτήρια καθορισμού τους.

Η απουσία διαφανούς μεθοδολογίας δημιουργεί προβληματισμό για την ομοιόμορφη εφαρμογή των διαδικασιών και την ίση μεταχείριση των αιτητών.

Παράλληλα, εντοπίστηκε περίπτωση έγκρισης πριν από την ολοκλήρωση της απαιτούμενης περιβαλλοντικής αξιολόγησης, γεγονός που εγείρει πρόσθετα ζητήματα ως προς την τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών.

Από την πλευρά του, το ΣΥΜΕΠΑ αποδίδει μεγάλο μέρος των καθυστερήσεων σε άλλες εμπλεκόμενες υπηρεσίες και υπερασπίζεται τη νομιμότητα των διαδικασιών που ακολουθεί.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία, ωστόσο, επιμένει στην ανάγκη θέσπισης σαφέστερων κανόνων, επαρκούς αιτιολόγησης των αποφάσεων και αποτελεσματικότερων μηχανισμών ελέγχου.

Το βασικό ζήτημα που αναδεικνύεται δεν αφορά μόνο μεμονωμένες πολεοδομικές άδειες, αλλά τη συνολική αξιοπιστία ενός συστήματος στο οποίο οι εξαιρέσεις από τους κανόνες οφείλουν να παραμένουν πραγματικά εξαιρετικές.

Η έκθεση δεν αποδεικνύει από μόνη της την ύπαρξη ρουσφετιών ή παράνομων παρεμβάσεων. Τα ευρήματά της, όμως, καταγράφουν σοβαρές θεσμικές αδυναμίες και περιπτώσεις που απαιτούν πλήρη αιτιολόγηση και λογοδοσία.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy