«Φτωχός Συγγενής, όποιος χρειάζεται χρόνο, σκέψη και φροντίδα»

Ανάμεσα στις εκδόσεις που ξεχωρίσαμε αυτές τις ημέρες βρίσκεται ο «Φτωχός συγγενής» (εκδ. Ενύπνιο) της Πελαγίας Μπότση. Μια ιστορία που ξεκινά από το οικείο περιβάλλον μιας μικροαστικής οικογένειας της δεκαετίας του ’90, για να ανατρέψει σταδιακά βεβαιότητες, ρόλους και οικογενειακές συμβάσεις. Στον πυρήνα της βρίσκονται η μνήμη, η ανάγκη αποδοχής, η αναζήτηση της προσωπικής ταυτότητας, αλλά και η προσπάθεια του ανθρώπου να αποτινάξει όσα κληρονόμησε χωρίς να τα επιλέξει.

«Η πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα της δεκαετίας του ’90 επηρεάζει και διαπερνά τις ζωές των ηρώων. Ωστόσο, οι εποχές αλλάζουν πολύ πιο γρήγορα από τον άνθρωπο. Οι άνθρωποι παραμένουν αντιμέτωποι με τα ίδια ερωτήματα: προσπαθούν να ορίσουν την ταυτότητά τους, να διεκδικήσουν την αυθεντικότητά τους. Πολλές φορές, εκεί που ανήκουν, εκεί απορρίπτονται», λέει στον ΕΤ η συγγραφέας Πελαγία Μπότση, συνοψίζοντας με μια φράση τη λογοτεχνική της πρόθεση «Διηγούμαι μια ιστορία μέσα από την οποία λέω κάτι άλλο. Και αυτό το άλλο, ίσως, να είναι πάλι κάτι άλλο…».

Στο κέντρο της αφήγησης βρίσκεται ο Κωστής, ένας αντιήρωας που καλείται να αποποιηθεί όχι μόνο τα χρέη του πατέρα του, αλλά και έναν ολόκληρο κόσμο αξιών. Με αφετηρία τη διαδρομή του, ο ρεαλισμός συναντά ένα πυκνό συμβολικό σύστημα και η οικογενειακή μνήμη γίνεται πεδίο σύγκρουσης με το παρελθόν. Τι σας κινητοποίησε να γράψετε τον «Φτωχό συγγενή», την πρώτη σας νουβέλα;

Η ιστορία του «Φτωχού συγγενή» γεννήθηκε από την ανάγκη μου να μιλήσω, μέσα από μια συμβολική αφήγηση, για ζητήματα που με απασχολούν. Ταυτόχρονα, κατά τη συγγραφή του βιβλίου μού δόθηκε η ευκαιρία να αναζητήσω διαφορετικές αφηγηματικές και υφολογικές δυνατότητες.

Πώς θα περιγράφατε τον κεντρικό ήρωα, Κώστα, και ποιος είναι ο κόσμος που ζει;

Ο Κωστής είναι ένας αντιήρωας. Δεν ανταποκρίνεται στο πρότυπο που έχει ορίσει ο αυτοδημιούργητος και αψύς πατέρας του, όπου η αξία ενός άντρα ταυτίζεται με την οικονομική επιτυχία και το κύρος. Με τον θάνατο του πατέρα του, ο κεντρικός ήρωας καλείται να αποποιηθεί όχι μόνο τα χρέη, αλλά και έναν κόσμο αξιών μέσα στον οποίο μεγάλωσε.

Ποιος είναι σήμερα ο «Φτωχός συγγενής»;

Σε ένα σύστημα όπου όλα πρέπει να γίνονται γρήγορα, εύκολα και αποτιμώνται με γνώμονα το κέρδος, φτωχός συγγενής είναι όποιος χρειάζεται χρόνο, σκέψη και φροντίδα.

Οι σπουδές και η εμπειρία σας στο θέατρο έχουν επηρεάσει τη γραφή σας;

Σίγουρα ένας θεατρικός συγγραφέας που με ενέπνευσε για τη συγγραφή του «Φτωχού συγγενή» είναι ο Τενεσί Ουίλιαμς. Στο βιβλίο επίσης υπάρχει μια σκηνική αίσθηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι περισσότεροι αναγνώστες μου λένε το ίδιο: πως, διαβάζοντάς το, ένιωθαν σαν να παρακολούθησαν ένα θεατρικό έργο ή μια ταινία.

Αν έπρεπε να ξεχωρίσετε μία σκηνή ή μία στιγμή της νουβέλας ως τον συναισθηματικό της πυρήνα, ποια θα ήταν και γιατί;

Θα διάλεγα την πρώτη φράση του βιβλίου: «Με λένε Κώστα και κάποτε σκέφτηκα να το αλλάξω». Μέσα στην πρώτη πρόταση συμπυκνώνεται ο πυρήνας της νουβέλας. Η ταυτότητα αποτελεί μια δυναμική διαδικασία που διαμορφώνεται σε σχέση με τους άλλους. Η αποδόμηση κορυφώνεται στο δεύτερο σημαντικό πρόσωπο της νουβέλας, τη Λήδα, η οποία αλλάζει όνομα, αφήνοντας πίσω το νεκρό της όνομα, επιχειρώντας να ορίσει η ίδια την ύπαρξή της.

Στον Φτωχό συγγενή ο ρεαλισμός φαίνεται να διαπερνάται από ένα πυκνό συμβολικό σύστημα. Αντικείμενα, πρόσωπα και ατμόσφαιρες αποκτούν μια δεύτερη σημασία. Πώς συνδέεται αυτό το συμβολικό επίπεδο με τα βασικά θέματα του βιβλίου, όπως η οικογενειακή μνήμη, η ταυτότητα και το βάρος του παρελθόντος;

Πρόκειται για μια ρεαλιστική αφήγηση, στην οποία, βέβαια, πολλά στοιχεία αποκτούν μια συμβολική σημασία. Ενδεικτικά αναφέρω το καπέλο, το οποίο στην αρχή του βιβλίου παραπέμπει στη σοφία, για να καταλήξει να αποτυπώνει τη φθορά των αξιών. Το σεντούκι αποκρύπτει μυστικά και οικογενειακά τραύματα, τα οποία παραμένουν εγκλωβισμένα μέχρι τη στιγμή της αποκάλυψής τους. Ο σκύλος, που λειτουργεί ως alterego της δεύτερης σημαντικής ηρωίδας, της Λήδας, εκφράζει, μεταξύ άλλων, το πρωτόγονο και ελεύθερο κομμάτι της σεξουαλικής της ταυτότητας. Η πνιγηρή ζέστη αντανακλά την ψυχική πίεση, οι αλλεργίες εκφράζουν μια βαθύτερη ευαλωτότητα, ενώ η αποποίηση της περιουσίας παραπέμπει στην προσπάθεια του ανθρώπου να αποτινάξει το βάρος του οικογενειακού παρελθόντος.

 Info

Ο φτωχός συγγενής

Συγγραφέας: Πελαγία Μπότση

Εκδόσεις Ενύπνιο

Για το βιβλίο θα μιλήσουν:

Λίνα Νικολακοπούλου, στιχουργός
Ανδρέας Μήτσου, συγγραφέας

Public Συντάγματος – Αίθουσα Εκδηλώσεων
Καραγεώργη Σερβίας 1

Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, 19:00

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ