Τρούλος ναού ανακαλύφθηκαν σε Κοφίνου-Μενόγεια

Τρούλος βυζαντινού ναού, που χρονολογείται μεταξύ 8ου και 10ου αιώνα μ.Χ., καθώς και αποθηκευτικοί και εργαστηριακοί χώροι, που χρονολογούνται μεταξύ 4ου και 8ου αιώνα μ.Χ., ανακαλύφθηκαν στο πλαίσιο των ανασκαφών στη θέση Κοφίνου Άγιος Ηράκλειος και Μενόγεια Λίμνες που διεξήχθησαν από το πρόγραμμα έρευνας πεδίου της Ερευνητικής Μονάδας Αρχαιολογίας και το θερινό Σχολείο Αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου «Οικισμένα και Ιερά Τοπία της Κύπρου» (Settled and Sacred Landscapes of Cyprus – SeSaLaC) από την 15η Ιουνίου μέχρι την 24η Ιουλίου 2026.

Η τρίτη ερευνητική περίοδος πραγματοποιήθηκε υπό τη διεύθυνση του Αναπληρωτή Καθηγητή Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης του Πανεπιστημίου Κύπρου, Δρα Αθανάσιου Βιώνη, και της Δρος Ντόριας Νικολάου.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Τμήματος Αρχαιοτήτων, «η φετινή ανασκαφή στη θέση Κοφίνου Άγιος Ηράκλειος έφερε στο φως σημαντικά ευρήματα στο εσωτερικό του μονόχωρου ναού». «Αποκαλύφθηκε σχεδόν ολόκληρο το δάπεδο από μεγάλες πλάκες γυψομαρμάρου, καθώς και η θέση του τέμπλου που ορίζεται από λωρίδες ασβεστοκονιάματος», αναφέρεται μεταξύ άλλων.

«Η επιβεβαίωση της ύπαρξης τρούλου συνιστά ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα. Λίθοι με καμπυλωτή λάξευση, που αναγνωρίζονται ως τμήματα της στεφάνης του τρούλου, σε συνδυασμό με το τετράγωνο σχήμα (3,20×3,20 μ.) που σχηματίζουν το δεύτερο και το τρίτο ζεύγος παραστάδων, κατατάσσουν τον ναό στον τύπο του εξάστυλου συνεπτυγμένου σταυροειδούς με τρούλο, που χρονολογείται μεταξύ 8ου και 10ου αιώνα μ.Χ.», τονίζεται.

«Επιπλέον, στα κατώτερα τμήματα του νότιου τοίχου εντοπίστηκαν θραύσματα ανεικονικών τοιχογραφιών, που μιμούνται ορθομαρμάρωση, με ταινίες ερυθρού και πράσινου χρώματος σε λευκό βάθος. Στον χώρο του Ιερού Βήματος αποκαλύφθηκε επίσης μια μικρότερη, δευτερεύουσα αψίδα, κτισμένη στο εσωτερικό της παλαιότερης, μεγαλύτερης αψίδας της αρχικής πρωτοβυζαντινής βασιλικής», προστίθεται.

«Η κεραμική από τα στρώματα κατάρρευσης χρονολογεί την εγκατάλειψη του ναού στα μέσα του 14ου αιώνα, ενώ εστίες, μαγειρικά σκεύη και οστά ζώων που συμπεριλαμβάνονται στα ερείπια υποδηλώνουν μη λατρευτική χρήση του χώρου από τα τέλη του 14ου ως τα μέσα του 16ου αιώνα. Η τομή D3A στα νοτιοανατολικά του ναού επιβεβαίωσε τον κοιμητηριακό χαρακτήρα του χώρου κατά τον ύστερο Μεσαίωνα, με πιθανή ταφόπλακα, ανθρώπινα οστά και κεραμική του 15ου–16ου αιώνα», αναφέρει το Τμήμα Αρχαιοτήτων.

Σημειώνεται, επίσης, ότι «η προκαταρκτική χρονολόγηση του συγκροτήματος διακρίνει τέσσερεις διαδοχικές οικοδομικές φάσεις: πρωτοβυζαντινή τρίκλιτη βασιλική (φάση Ι, τέλη 6ου–αρχές 7ου αι. μ.Χ.)· εξάστυλος συνεπτυγμένος σταυροειδής ναός με τρούλο πάνω από το κεντρικό κλίτος της βασιλικής (φάση ΙΙ, 8ος–10ος αι.)· φάση ταφικής και οικιακής χρήσης μετά την κατάρρευση του ναού (φάση ΙΙΙ, μέσα 14ου–μέσα 16ου αι.)· και ο μικρός μονόχωρος ναΐσκος («φουρνικό») του Αγίου Ηρακλείου, κτισμένος στο κεντρικό τμήμα του νάρθηκα της βασιλικής (φάση ΙV, μετά τον 16ο αι.)».

“Είναι η πρώτη φορά που στην Κύπρο τεκμηριώνεται αρχαιολογικά οργανωμένο κοιμητήριο με αδιάλειπτη χρήση από τον 6ο ως τον 16ο αιώνα, και με ασφαλείς ενδείξεις λατρευτικής χρήσης κατά τους ταραγμένους 8ο–10ο αιώνες μ.Χ.», υπογραμμίζεται.

«Στη θέση Μενόγεια Λίμνες, πέντε νέες τομές εμπλούτισαν σημαντικά την εικόνα του πρωτοβυζαντινού εργαστηρίου κεραμικής. Η σημαντικότερη φετινή ανακάλυψη ήταν μια κτιστή δεξαμενή επεξεργασίας πηλού (τομές U13A–B), κατασκευασμένη απευθείας στο φυσικό βράχο, στο εσωτερικό της οποίας τεκμηριώθηκαν εναλλασσόμενα στρώματα καθαρού αργίλου και κοσκινισμένου χώματος, παρέχοντας για πρώτη φορά στην Κύπρο άμεσα αρχαιολογικά τεκμήρια για τη διαδικασία προετοιμασίας της πρώτης ύλης σε εργαστήριο κεραμικής των ιστορικών χρόνων εν γένει», προστίθεται.

Αύλακας νερού (για την τροφοδότηση της δεξαμενής) που αποτελείτο από δύο παράλληλες σειρές κάθετα τοποθετημένων λίθων ολοκληρώνει την εικόνα της οργανωμένης βιοτεχνικής εγκατάστασης. Στις τομές R10A–B και T10A αποκαλύφθηκαν κτηριακά κατάλοιπα αποθηκευτικών και εργαστηριακών χώρων, με στοίβα ζυμωμένου πηλού και μεγάλο πιθάρι κατά χώραν, θραύσματα κεραμικών τροχών και άφθονα υλοποιημένα όστρακα κεραμικής.

«Η κεραμική από το σύνολο των τομών καλύπτει τρεις διαδοχικές φάσεις λειτουργίας του εργαστηρίου: τέλη 4ου–5ος αι., 6ος–μέσα 7ου αι. και τέλη 7ου–μέσα 8ου αι. μ.Χ.», αναφέρεται.

«Τα αποτελέσματα της ανασκαφικής περιόδου 2026 ενισχύουν την καίρια σημασία και των δύο θέσεων για την κατανόηση της αγροτικής και θρησκευτικής ζωής, των ταφικών εθίμων και της βιοτεχνικής κεραμικής παραγωγής στη βυζαντινή και μεσαιωνική Κύπρο, συμβάλλοντας παράλληλα στη γεφύρωση του αρχαιολογικού κενού των λεγόμενων «Σκοτεινών Αιώνων» (8ος–10ος αι. μ.Χ.), μιας περιόδου που παραμένει σε μεγάλο βαθμό «αόρατη» στον πολιτιστικό ορίζοντα της Κύπρου», καταλήγει η ανακοίνωση.

Πηγή – Cyprus Times (ΚΥΠΕ)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy