ΚύπροςΤο κράτος ζητά πιστοποιητικά για όσα το ίδιο ήδη γνωρίζει
Η γραφειοκρατία απέκτησε υπολογιστές, αλλά διατήρησε την παλιά της συνήθεια να μετατρέπει τον πολίτη σε ταχυδρόμο μεταξύ κρατικών γραφείων. Δεν πρόκειται για ιστορίες που ακούγονται στο καφενείο. Οι ίδιες οι επίσημες οδηγίες περιγράφουν τη…
16 Νοεμβρίου 2026 · 06:30
Η γραφειοκρατία απέκτησε υπολογιστές, αλλά διατήρησε την παλιά της συνήθεια να μετατρέπει τον πολίτη σε ταχυδρόμο μεταξύ κρατικών γραφείων.
Δεν πρόκειται για ιστορίες που ακούγονται στο καφενείο. Οι ίδιες οι επίσημες οδηγίες περιγράφουν τη διαδρομή.
Όποιος προχωράει σε μεταβίβαση ακινήτου καλείται, σύμφωνα με τον κατάλογο του Κτηματολογίου, να προσκομίσει πιστοποιητικό διευθέτησης φορολογικών υποχρεώσεων από το Τμήμα Φορολογίας, βεβαίωση από δήμο ή κοινότητα και βεβαιώσεις για αποχετευτικά τέλη και υδατοπρομήθεια από τις αρμόδιες αρχές. Οι έλεγχοι είναι ουσιαστικοί και οι οφειλές πρέπει να εξοφλούνται. Γιατί, όμως, η απόδειξη της εξόφλησης να ταξιδεύει με τον ενδιαφερόμενο και όχι με ασφαλή ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ των υπηρεσιών;
Δεύτερο παράδειγμα, η προσφυγική ταυτότητα. Στην επίσημη διαδικασία πρώτης έκδοσης με φυσική παρουσία αναφέρονται, ανάλογα με την περίπτωση, πιστοποιητικό γέννησης, προσφυγικές ταυτότητες γονιών και αριθμοί των πολιτικών τους ταυτοτήτων. Για αντικατάσταση προσφυγικών ταυτοτήτων που φέρουν σφραγίδα ελέγχου με ημερομηνία από την 1η Ιανουαρίου 1983 ζητούνται οι αριθμοί ταυτότητας των μελών της οικογένειας και πιστοποιητικά γέννησης παιδιών. Το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού διαθέτει στοιχεία γεννήσεων και ταυτοτήτων. Βεβαίως, η τεκμηρίωση εκτοπισμού πριν από το 1974 ενδέχεται να απαιτεί ιστορικά στοιχεία που δεν είναι ψηφιοποιημένα. Αυτό δεν εξηγεί γιατί δεν αναζητούνται υπηρεσιακά όσα είναι ήδη καταχωρισμένα.
Τρίτο παράδειγμα, η μεταβίβαση άδειας οδικής χρήσης ταξί. Το Τμήμα Οδικών Μεταφορών ζητάει, μεταξύ άλλων, πρόσφατη φορολογική ενημερότητα, βεβαίωση εισφορών Κοινωνικών Ασφαλίσεων, πιστοποιητικό μη πτώχευσης και ακόμη καταστάσεις αδειών που εκδίδει το ίδιο το Τμήμα. Η αξιολόγηση της καταλληλότητας του νέου κατόχου ασφαλώς χρειάζεται. Η περιφορά των αποδεικτικών από τον αιτητή είναι άλλο ζήτημα.
Όσο περισσότερες βεβαιώσεις χρειάζονται για μια πράξη, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες μια αίτηση να καθυστερήσει επειδή λείπει μια σφραγίδα ή ένα έγγραφο έληξε πριν ολοκληρωθεί η υπόλοιπη διαδικασία. Το κόστος δεν περιορίζεται στον εκνευρισμό του πολίτη, αλλά περιλαμβάνει χαμένες ώρες εργασίας, επαναλαμβανόμενους ελέγχους και υπαλλήλους που απασχολούνται με τη διακίνηση πληροφοριών αντί με την ουσιαστική εξέταση της υπόθεσης.
Η αντίφαση γίνεται μεγαλύτερη αν θυμηθούμε ότι από τις 13 Ιουλίου 2020 το Υπουργείο Εσωτερικών κατήργησε την υποχρέωση προσκόμισης τίτλου ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικού έρευνας ακίνητης ιδιοκτησίας σε αιτήσεις προς τμήματά του. Άρα, ξέρουμε να καταργούμε περιττά χαρτιά. Απλώς δεν έχουμε γενικεύσει αυτή τη λογική.
Αυτή ακριβώς είναι η ευρωπαϊκή αρχή της υποβολής στοιχείων «μόνο μία φορά». Ο πολίτης παρέχει μια πληροφορία και οι αρμόδιες υπηρεσίες την επαναχρησιμοποιούν, όταν επιτρέπεται. Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός προβλέπει σύστημα ανταλλαγής αποδεικτικών στοιχείων για συγκεκριμένες διασυνοριακές διαδικασίες, με ρητό αίτημα του χρήστη. Δεν σημαίνει ότι κάθε κυπριακή αίτηση απαλλάχθηκε αυτομάτως από δικαιολογητικά. Το 2026 η Κύπρος είχε ήδη δημοσιεύσει τύπους στοιχείων μητρώου πληθυσμού στο ευρωπαϊκό σύστημα, όμως άλλο η συμμετοχή σε μια υποδομή και άλλο η καθημερινή ευκολία σε κάθε κρατική υπηρεσία.
Υπάρχει και η προστασία προσωπικών δεδομένων, που συχνά επιστρατεύεται ως γενική δικαιολογία. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός απαιτεί νόμιμη βάση, συγκεκριμένο σκοπό, ελαχιστοποίηση δεδομένων και ασφαλή πρόσβαση. Δεν επιτρέπει σε κάθε λειτουργό να βλέπει τα πάντα, ούτε επιβάλλει παντού τη συγκατάθεση. Η λύση είναι στοχευμένη ανταλλαγή με εξουσιοδοτήσεις, καταγραφή προσβάσεων και έλεγχο, όχι ανεξέλεγκτη διασύνδεση.
Στην Εσθονία τα μητρώα επικοινωνούν μέσω ασφαλούς συστήματος και ο πολίτης μπορεί να βλέπει τις προσβάσεις στα στοιχεία του. Στην Αυστρία, όταν υπάρχουν τα απαραίτητα δεδομένα, το οικογενειακό επίδομα μετά τη γέννηση παιδιού καταβάλλεται χωρίς αίτηση. Δεν πρόκειται για μαγεία, αλλά για σχεδιασμό που ξεκινάει από την ανάγκη του πολίτη.
Τα στοιχεία του ευρωπαϊκού δείκτη για το 2025 αποτυπώνουν την απόσταση. Στις προσυμπληρωμένες ηλεκτρονικές φόρμες η Κύπρος βαθμολογήθηκε με 54,3 μονάδες, έναντι 70,9 στην ΕΕ. Ο «Ψηφιακός Πολίτης» αποτελεί πρόοδο, αλλά η αποθήκευση εγγράφων στο κινητό δεν ισοδυναμεί με επικοινωνία των μητρώων.
Το πρώτο βήμα είναι να χαρτογραφηθούν οι διαδικασίες που απαιτούν δικαιολογητικά ήδη διαθέσιμα σε άλλο δημόσιο μητρώο. Το δεύτερο είναι να καθοριστεί, ανά περίπτωση, ποιος έχει δικαίωμα πρόσβασης και σε ποια συγκεκριμένη πληροφορία. Και το τρίτο, να μετριέται ο χρόνος ολοκλήρωσης της αίτησης, όχι ο αριθμός των υπηρεσιών που ανακοινώθηκαν ως «ψηφιακές». Διαφορετικά, απλώς αλλάζει το μέσο με το οποίο ο πολίτης υποβάλλει την ίδια περιττή βεβαίωση.
Το κράτος δεν δικαιούται να απαιτεί από τον πολίτη να γίνεται κλητήρας του. Ήρθε η ώρα οι υπηρεσίες να μιλούν μεταξύ τους.
Πηγή – Cyprus Times










