Το ευτύχημα είναι ότι η κοινωνία αντέδρασε και δεν δέχθηκε τη λογοκρισία στις τέχνες

Κάθε εβδομάδα μέσα στο 2026 θα δημοσιεύουμε ένα απόσπασμα από συνεντεύξεις ή κριτικά κείμενα της δεκαετούς πορείας του Ορίζοντα. Κείμενα που αναδεικνύουν την ύπαρξη στην Κύπρο  ενός ζωντανού και απαιτητικού πολιτιστικού πεδίου και συγχρόνως καταδεικνύουν την αναγκαιότητα δομικών αλλαγών στο χώρο του πολιτισμού

Αποσπάσματα από τη συνέντευξη του εικαστικού και εκπαιδευτικού Γιώργου Γαβριήλ που δημοσιεύτηκε στον Ορίζοντα της Κυριακάτικης Χαραυγής ημ. 25 Οκτωβρίου 2020

Πως αποφασίσατε να σπουδάσετε ζωγραφική; Πόσο εύκολη ήταν μια τέτοια απόφαση;

Από μικρή ηλικία έλεγα ότι θα γίνω ζωγράφος και από ότι θυμάμαι πάντοτε  ζωγράφιζα. Για μένα ήταν το όνειρο μου να σπουδάσω ζωγράφος και όταν πραγματοποιήθηκε αυτό το όνειρο για μένα ήταν η πιο ευτυχισμένη μέρα.

Τι κρατάτε από όλη αυτή την περίοδο που εσείς και τα έργα σας «anti- systemic art» βρέθηκαν στο επίκεντρο της δημοσίας συζήτησης;

Εκείνο που κρατώ από το σάλο που δημιούργησαν τα έργα μου, είναι η διαπίστωση ότι οι τέχνες και η εικόνα γενικότερα κρύβουν μέσα τους πάρα πολύ δύναμη, μια δύναμη που οι προοδευτικές δυνάμεις θα πρέπει να αξιοποιήσουν σωστά για το καλό της κοινωνίας μας. Επίσης κρατώ και την υποκρισία της κοινωνίας μας  ή μερίδας της κοινωνίας μας. Πιστεύω επίσης ότι έγινε μία προσπάθεια  αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης από την πίεση που δέχεται η κυβέρνηση τη δεδομένη στιγμή με τα διαβατήρια, το κυπριακό, τον κορονοϊό  και τις αδυναμίες της στον τομέα της παιδείας. Εκ μέρους της κυβέρνησης έγινε μία προσπάθεια να φιμώσουν την ελεύθερη έκφραση και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ευρύτερη διάσταση τους. Δεν ανέχονται καμία κριτική στο αφήγημα τους για τον Γρίβα και τον ρόλο του Αρχιεπισκόπου/εκκλησίας  στη σύγχρονη κυπριακή κοινωνία.

Το ευτύχημα είναι ότι η κοινωνία αντέδρασε και δεν δέχθηκε τη λογοκρισία στις τέχνες και αλίμονο αν οι ανθρώπινες κοινωνίες – οι ευρωπαϊκές (πολιτισμένες) επιτρέψουν την αναβίωση του μεσαιωνικού σκοταδισμού, της μισαλλοδοξίας και της απόρριψης του διαφορετικού, είτε αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα, είτε τις τέχνες. Καμία έκπτωση ή υπόσκαψη  και παραβίαση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή.  
  
Υπερασπιστήκατε το δικαίωμα έκφρασης στη τέχνη χωρίς όρια. Κάποιοι όμως υποδεικνύουν ότι ίσως κάποτε να υπάρχουν κάποια όρια στο δικαίωμα αυτό, όπως για παράδειγμα είναι ο σεβασμός δικαιωμάτων μειονοτήτων, ανήλικών ή η αποφυγή ρητορικής μίσους.

Τα όρια στα οποία αναφέρεστε, πράγματι  υπάρχουν στα έργα μου και είναι αυτονόητο να υπάρχουν, πάνω από όλα είμαστε άνθρωποι. Μέσα από τα έργα μου παλεύω για μια δίκαιη κοινωνία, επικρίνω και δάκτυλοδείχνω τη διεφθαρμένη άρχουσα τάξη,  καυτηριάζω καταστάσεις και προβληματίζω και ναι έχω τον δικό μου Χριστό, ένα Χριστό που είναι όπως όλοι οι άνθρωποι, που είναι μαζί με τους κατατρεγμένους, με τους πρόσφυγες, με τους διαδηλωτές μπροστά από τα ΜΑΤ, με τους οπαδούς στην κερκίδα, με τους νέους, μέσα στην καθημερινότητα μας. Ο δικός μου Χριστός δεν φορεί αυτοκρατορικές επίχρυσες ενδυμασίες, ούτε κρατά αυτοκρατορικά σκήπτρα στα χέρια ούτε και έχει κορώνες στο κεφάλι, ούτε παίρνει μίζες από εγκληματίες, ούτε διακινείται με λιμουζίνες και ούτε ζει στη χλιδή. Ο δικός μου Χριστός δεν ταξιδεύει με τζετ δισεκατομμυριούχων Σαουδαράβων, ούτε κάνει διακοπές στις Σεϋχέλλες.

Τα όρια μου τα καθορίζουν τα βιώματα μου, οι εμπειρίες μου οι προβληματισμοί μου, η κοσμοθεωρία μου και η ματιά με την οποία βλέπω τον κόσμο.  
       
Τα μαθήματα τέχνης έχουν περιοριστεί στα νέα αναλυτικά προγράμματα των σχολείων. Γιατί θεωρείτε πως είναι σημαντικό το μάθημα της Τέχνης στα σχολεία;

Όταν εργαζόμασταν πριν μια δεκαετία πάνω στα νέα αναλυτικά προγράμματα για το μάθημα της τέχνης μέσα στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, ο επικεφαλής τότε ακαδημαϊκός κύριος Γιώργος Τσιάκαλος, θεωρούσε το μάθημα της τέχνης ως την προμετωπίδα της   εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Ο λόγος ήταν γιατί το μάθημα της τέχνης είναι το κατεξοχήν μάθημα που καλλιεργεί τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη. Δύο στοιχεία πολύ σημαντικά για τη σταδιοδρομία των μαθητών/αυριανών πολιτών ανεξάρτητα της κατεύθυνσης  που θα ακολουθούσαν, τόσο για τους ίδιους όσο και για την κοινωνία γενικότερα.

Πηγή – Διάλογος