«Σύνδρομο της Αβάνα»: Η μυστήρια πάθηση που χτυπά τους Αμερικάνους πράκτορες – Μυστικό όπλο ή «μαζική υστερία»

Λίγο μετά τη 1 π.μ. μια νύχτα του Απριλίου του 2019, ένας ανώτερος αξιωματικός της CIA που ταξίδευε προς το Λονδίνο ξύπνησε από έναν αφόρητο πονοκέφαλο.

Ιδρώνοντας έντονα και δυσκολευόμενος να διατηρήσει την ισορροπία του, ένιωθε σαν τα μάτια του να γυρίζουν μέσα στις κόγχες τους. Προσπαθώντας να φτάσει στο μπάνιο, διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να περπατήσει σταθερά και τελικά κατέρρευσε.

Το επόμενο πρωί, ο αξιωματικός έφτασε σε μια επαγγελματική συνάντηση μόνο για να ανακαλύψει ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί τα ονόματα συναδέλφων που γνώριζε εδώ και χρόνια. Δυσκολευόταν να παρακολουθήσει τις συζητήσεις και αρχικά υποψιάστηκε μια ασυνήθιστη περίπτωση τροφικής δηλητηρίασης.

Ωστόσο, τα συμπτώματα επιμένουν, συμπεριλαμβανομένων γνωστικών δυσκολιών, διαταραχής της ισορροπίας και όλο και πιο έντονου βουητού στα αυτιά.

Μήνες αργότερα, κατά τη διάρκεια ενός επαγγελματικού ταξιδιού στη Βαρσοβία, βίωσε ένα άλλο επεισόδιο.

Ο πόνος, τον οποίο αργότερα συνέκρινε με το να τον χτυπούν επανειλημμένα στο κεφάλι με ένα ρόπαλο του μπέιζμπολ, ήταν ακόμη πιο έντονος. Αν και οι οξείες κρίσεις τελικά σταμάτησαν, ο χρόνιος νευρικός πόνος, η κόπωση και άλλα εξουθενωτικά προβλήματα υγείας συνεχίστηκαν για χρόνια.

Σύμφωνα με τον Guardian, η εμπειρία του ήταν μέρος ενός μυστηριώδους φαινομένου γνωστού ως σύνδρομο της Αβάνας, το οποίο έχει επηρεάσει Αμερικανούς διπλωμάτες, αξιωματικούς των μυστικών υπηρεσιών και άλλο κυβερνητικό προσωπικό που υπηρετεί σε όλο τον κόσμο.

Σχεδόν μια δεκαετία μετά τις πρώτες περιπτώσεις που έλαβαν ευρεία δημοσιότητα, η αιτία παραμένει αμφισβητήσιμη, ενώ τα ερωτήματα σχετικά με πιθανή ξένη εμπλοκή συνεχίζουν να διχάζουν την αμερικανική κοινότητα πληροφοριών.

Από την Αβάνα σε ένα παγκόσμιο μυστήριο των μυστικών υπηρεσιών

Οι πρώτες σημαντικές αναφορές εμφανίστηκαν το 2016 και το 2017, όταν Αμερικανοί διπλωμάτες και άλλο προσωπικό στην Αβάνα της Κούβας ανέφεραν ασυνήθιστους ήχους, έντονες αισθήσεις πίεσης, πονοκεφάλους και άλλα ανεξήγητα συμπτώματα. Ορισμένοι ανέπτυξαν στη συνέχεια επίμονα νευρολογικά και γνωστικά προβλήματα.

Τα περιστατικά έγιναν γνωστά ως «ανώμαλα περιστατικά υγείας» (AHIs) στην επίσημη κυβερνητική ορολογία. Καθώς παρόμοιες αναφορές εμφανίστηκαν από την Κίνα, την Ευρώπη και άλλες περιοχές, ορισμένα από τα μέλη του προσωπικού υποψιάστηκαν ότι είχαν γίνει στόχος ενός μέχρι τότε άγνωστου όπλου ικανό να εκπέμπει ηχητική ενέργεια ή παλμικά μικροκύματα.

Η Ρωσία έγινε γρήγορα το επίκεντρο των υποψιών. Αρκετά από τα θύματα που αναφέρθηκαν είχαν εργαστεί σε τομείς που αφορούσαν τα συμφέροντα των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, ενώ ορισμένα περιστατικά συνέβησαν σε χώρες με στενούς δεσμούς με τη Μόσχα.

Ωστόσο, η θεωρία αυτή συνάντησε σημαντική αντίσταση. Ορισμένοι επιστήμονες υποστήριξαν ότι ένα φορητό όπλο ικανό να προκαλέσει τις αναφερόμενες βλάβες ήταν επιστημονικά απίθανο.

Άλλοι πρότειναν ως πιθανές εξηγήσεις την έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, τοξίνες, συμβατικές ιατρικές παθήσεις ή ψυχολογικούς παράγοντες.

Η διαμάχη προκάλεσε επίσης έντονες αντιπαραθέσεις εντός της CIA, με ορισμένα μέλη του προσωπικού να αμφισβητούν αν οι πληγείσες αξιωματικοί υπερβάλλουν ή επινοούν τα συμπτώματά τους.

Για όσους αντιμετώπιζαν μακροχρόνια προβλήματα υγείας, αυτός ο σκεπτικισμός επιδείνωσε τα βάσανά τους.

Επιστημονικά στοιχεία και αντικρουόμενες εκτιμήσεις

Το 2022, μια επιτροπή επιστημονικών εμπειρογνωμόνων που συγκλήθηκε από την αμερικανική κυβέρνηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα συμπτώματα που ανέφεραν τα πληγείσα μέλη του προσωπικού ήταν γνήσια και πειστικά, και ότι ορισμένα θα μπορούσαν ενδεχομένως να οφείλονται σε εξωτερικά ερεθίσματα.

Ο Ντέιβιντ Ρέλμαν, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ που προήδρευσε της ομάδας, δήλωσε ότι τα μέλη της εξέτασαν ιατρικά αρχεία ασθενών και περισσότερα από 1.000 απόρρητα έγγραφα.

Σύμφωνα με τον Ρέλμαν, ενώ πολλές περιπτώσεις μπορούσαν να εξηγηθούν από συμβατικούς ιατρικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες, μια μικρότερη ομάδα παρουσίαζε ασυνήθιστα χαρακτηριστικά που ήταν δύσκολο να συμβιβαστούν με τις καθιερωμένες εξηγήσεις.

Υποστήριξε ότι η έκθεση σε παλμική ενέργεια μικροκυμάτων ήταν μία από τις πιο εύλογες εξηγήσεις για αυτή την υποομάδα περιπτώσεων.

Άλλοι επιστήμονες παραμένουν δύσπιστοι. Οι επικριτές αμφισβήτησαν τη μεθοδολογία ορισμένων ιατρικών μελετών και υποστήριξαν ότι τα προτεινόμενα όπλα θα αψηφούσαν τις καθιερωμένες φυσικές αρχές.

Ορισμένοι ερευνητές χαρακτήρισαν το σύνδρομο της Αβάνας ως μια μορφή «μαζικής υστερίας», στην οποία το άγχος και η αυθυποβολή συμβάλλουν στην εμφάνιση ή την ερμηνεία των συμπτωμάτων.

Η επίσημη αξιολόγηση των μυστικών υπηρεσιών που δημοσιεύθηκε το 2023 περιπλέκει περαιτέρω τη συζήτηση. Η κοινότητα των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν «πολύ απίθανο» να ευθύνεται ξένος παράγοντας για τα αναφερόμενα περιστατικά.

Ωστόσο, το επιστημονικό ζήτημα και το ζήτημα των μυστικών υπηρεσιών είναι διακριτά: τα στοιχεία ότι μια συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε να προκαλέσει ορισμένα συμπτώματα δεν θα αποδείκνυαν, από μόνα τους, ότι η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιήθηκε εναντίον αμερικανικού προσωπικού ούτε θα προσδιόριζαν τον δράστη.

Μια σειρά περιστατικών εγείρει υποψίες

Οι δημοσιογράφοι Μάικλ Ρέις και Οριάνα Ζιλ ντε Γκρανάντος, παραγωγοί της εκπομπής 60 Minutes του CBS, έχουν αφιερώσει χρόνια στη διερεύνηση του φαινομένου.

Το επικείμενο βιβλίο τους υποστηρίζει ότι η Ρωσία ενδέχεται να ήταν υπεύθυνη για τουλάχιστον ορισμένα περιστατικά και ισχυρίζεται ότι τμήματα της αμερικανικής κυβέρνησης δεν διερεύνησαν επαρκώς σημαντικά στοιχεία.

Η ρεπορτάζ τους βασίζεται σε συνεντεύξεις με αξιωματικούς των μυστικών υπηρεσιών, προσωπικό που επηρεάστηκε και άλλες πηγές που περιγράφουν εξαιρετικά παρόμοιες εμπειρίες σε διαφορετικές χώρες.

Μια σημαντική υπόθεση αφορούσε τον Μαρκ Πολυμερόπουλος, έναν πρώην ανώτερο αξιωματικό επιχειρήσεων της CIA που ταξίδεψε στη Μόσχα τον Δεκέμβριο του 2017. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ξύπνησε στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του με έντονο ίλιγγο, αφόρητο πονοκέφαλο και βουητό στα αυτιά.

Αρχικά υποψιάστηκε τροφική δηλητηρίαση, αλλά αργότερα ο Πολυμερόπουλος άρχισε να παρουσιάζει επίμονες ημικρανίες. Αφού αποχώρησε από τη CIA το 2019, περιέγραψε δημοσίως την εμπειρία του και τελικά διαγνώστηκε με ήπια εγκεφαλική κάκωση.

Το 2023, αξίωσε αποζημίωση βάσει νομοθεσίας που αποσκοπεί στην παροχή βοήθειας σε κυβερνητικό προσωπικό που υφίσταται τραυματισμούς που πληρούν τα κριτήρια και συνδέονται με εχθρικές δραστηριότητες.

Άλλες αναφερόμενες περιπτώσεις περιλαμβάνουν Αμερικανούς κυβερνητικούς υπαλλήλους στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας και έναν ερευνητή στον τομέα της άμυνας που αρρώστησε σοβαρά κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Βελιγράδι της Σερβίας. Ο ερευνητής περιέγραψε μια ξαφνική αίσθηση πτώσης, ναυτία και δυσκολία στη λειτουργία του τις εβδομάδες που ακολούθησαν.

Τέτοιες μαρτυρίες έχουν ενισχύσει τις υποψίες ορισμένων ερευνητών ότι τα περιστατικά δεν ήταν τυχαία. Ωστόσο, οι ομοιότητες στα συμπτώματα και στις τοποθεσίες δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι οι περιπτώσεις είχαν μια ενιαία αιτία.

Κατηγορίες για κυβερνητική συγκάλυψη

Η διαμάχη εντάθηκε αφού η κυβέρνηση Μπάιντεν ξεκίνησε έρευνες τόσο για την επιστημονική σκοπιμότητα ενός τέτοιου όπλου όσο και για την πιθανότητα ξένης εμπλοκής.

Ορισμένα από τα επηρεασμένα μέλη του προσωπικού χαιρέτισαν την ανανεωμένη προσοχή, ιδίως αφού προηγούμενοι αξιωματούχοι είχαν αμφισβητήσει τις μαρτυρίες τους. Ωστόσο, τα ευρήματα της κοινότητας πληροφοριών το 2023 απογοήτευσαν όσους πίστευαν ότι η ευθύνη της Ρωσίας γινόταν όλο και πιο εμφανής.

Μια αναθεωρημένη αξιολόγηση που εκδόθηκε στα τέλη του 2024 διατήρησε το συμπέρασμα ότι η ξένη εμπλοκή ήταν πολύ απίθανη, σύμφωνα με πέντε υπηρεσίες πληροφοριών. Μια υπηρεσία, ωστόσο, έκρινε ότι υπήρχε περίπου ίση πιθανότητα ένας ξένος παράγοντας να είχε χρησιμοποιήσει ένα καινοτόμο όπλο ή πρωτότυπο συσκευή σε μια σειρά περιστατικών.

Το 2026, η Διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών Τούλσι Γκάμπαρντ ακύρωσε τις εκτιμήσεις της εποχής Μπάιντεν, υποστηρίζοντας ότι είχαν υπονομευθεί από την επιλεκτική εξαίρεση αποδεικτικών στοιχείων και την εσφαλμένη περιγραφή των πηγών. Το υπόμνημά της δεν παρείχε νέα εκτίμηση πληροφοριών ούτε διαπίστωσε δημοσίως ότι υπεύθυνος ήταν ένας ξένος αντίπαλος.

Ο Μαρκ Ζέιντ, δικηγόρος που εκπροσωπεί περισσότερους από 30 πληγέντες υπαλλήλους, χαιρέτισε την απόφαση και υπαινίχθηκε ότι οι θεσμικές ανησυχίες σχετικά με τη φήμη της CIA ενδέχεται να συνέβαλαν σε μια φερόμενη συγκάλυψη.

Ο πρώην διευθυντής της CIA Γουίλιαμ Μπερνς απέρριψε την κατηγορία αυτή, περιγράφοντας την αρχική έρευνα ως μια αυστηρή προσπάθεια στην οποία συμμετείχε η ευρύτερη κοινότητα πληροφοριών.

Οι Ρέι και Ζιλ υποστηρίζουν ότι τυχόν αποτυχίες ήταν πιο πιθανό να προέκυψαν από γραφειοκρατική δυσλειτουργία, ανησυχίες για την επαγγελματική σταδιοδρομία και απροθυμία να αντιμετωπιστούν πολιτικά ευαίσθητα ευρήματα, παρά από μια ενιαία συντονισμένη συνωμοσία.

Μία συσκευής θα μπορούσε να αλλάξει τη συζήτηση

Μία από τις πιο σημαντικές πρόσφατες εξελίξεις αφορά την αναφερόμενη απόκτηση μιας συσκευής που μοιάζει με την τεχνολογία που, σύμφωνα με τις θεωρίες, βρίσκεται πίσω από το σύνδρομο της Αβάνας.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της ανεξάρτητης δημοσιογράφου Σάσα Ίνγκμπερ, η αμερικανική κυβέρνηση απέκτησε μια συσκευή μέσω μυστικής επιχείρησης στα τέλη του 2024. Δύο πηγές επιβεβαίωσαν στη συνέχεια την απόκτηση αυτή στην εφημερίδα The Guardian.

Η περιγραφή των Ρέι και Ζιλ χαρακτηρίζει τη συσκευή ως φορητή και ικανή να εκπέμπει μη θερμικά παλμικά μικροκύματα. Μια πηγή που ισχυρίστηκε ότι συμμετείχε στην επιχείρηση φέρεται να συνέδεσε την απόκτησή της με ένα πολύπλοκο παράνομο ρωσικό δίκτυο.

Δεν πιστεύεται ότι η συσκευή χρησιμοποιήθηκε σε κάποιο τεκμηριωμένο περιστατικό του «συνδρόμου της Αβάνας». Ωστόσο, αναφορές ότι δοκιμές σε ζώα υποδηλώνουν ότι θα μπορούσε να προκαλέσει παρόμοια συμπτώματα έχουν εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν μια τέτοια τεχνολογία είναι επιστημονικά εφικτή.

Τα ευρήματα δεν έχουν αποκαλύψει δημοσίως ποιος κατασκεύασε τη συσκευή, ποιος την κατείχε προηγουμένως ή αν παρόμοιος εξοπλισμός χρησιμοποιήθηκε εναντίον αμερικανικού προσωπικού.

Παρ’ όλα αυτά, η προοπτική να είναι διαθέσιμη μια τέτοια τεχνολογία μέσω παράνομων δικτύων έχει προκαλέσει ανησυχίες για πιθανή διάδοση και μελλοντικές απειλές για την ασφάλεια.

Τα θύματα εξακολουθούν να περιμένουν απαντήσεις

Για όσους ζουν με χρόνιο πόνο, κόπωση και γνωστικές δυσκολίες, η συζήτηση δεν αφορά μόνο τις εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών. Πρόκειται επίσης για έναν αγώνα για αναγνώριση και λογοδοσία.

Ο Πολυμερόπουλος έχει εκφράσει επανειλημμένα την απογοήτευσή του για αυτό που θεωρεί ως αποτυχία της ίδιας του της κυβέρνησης να λάβει σοβαρά υπόψη το προσωπικό που έχει πληγεί.

«Οι Ρώσοι είναι εχθροί μας, τους βάζω στην ίδια κατηγορία με την Αλ Κάιντα ή τους Ταλιμπάν, ή οποιεσδήποτε άλλες ομάδες κατά των οποίων έχω αγωνιστεί», δήλωσε ο Πολυμερόπουλος. «Θέλω να τους δω να λογοδοτούν; Φυσικά. Αλλά στην πραγματικότητα είμαι πιο αναστατωμένος και νιώθω περισσότερο προδομένος από τη δική μου κυβέρνηση».

Τα ανεπίλυτα ερωτήματα παραμένουν σημαντικά. Μήπως ορισμένα μέλη του προσωπικού στοχοποιήθηκαν με ένα μέχρι τότε άγνωστο όπλο; Μήπως οι υπηρεσίες πληροφοριών παρέβλεψαν κρίσιμα στοιχεία; Ή μήπως ασθένειες που δεν σχετίζονται μεταξύ τους και περιβαλλοντικοί παράγοντες ομαδοποιήθηκαν κάτω από μια παραπλανητική ονομασία;

Η αναφερόμενη κατοχή μιας συσκευής και η επανεκτίμηση παλαιότερων συμπερασμάτων των υπηρεσιών πληροφοριών ενδέχεται να προσφέρουν νέες κατευθύνσεις για την έρευνα. Ωστόσο, καμία από τις δύο εξελίξεις δεν αποδεικνύει οριστικά την αιτία του συνδρόμου της Αβάνας ούτε προσδιορίζει τους υπεύθυνους.

Προς το παρόν, το φαινόμενο παραμένει στο σταυροδρόμι της επιστήμης, των μυστικών υπηρεσιών και της γεωπολιτικής. Μια οριστική εξήγηση θα απαιτήσει διαφανή εξέταση των ιατρικών στοιχείων, αυστηρές επιστημονικές δοκιμές και αξιόπιστα ευρήματα των μυστικών υπηρεσιών.

Μέχρι τότε, το μυστήριο που περιβάλλει το σύνδρομο της Αβάνας -και οι εμπειρίες όσων πιστεύουν ότι αποτέλεσαν στόχο- παραμένει άλυτο.

Πηγή – Cyprus Times (in.gr)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy