Σίσσυ Παπαθανασίου στον ΕΤ: «Η γραφή και το θέατρο είναι πολιτικές πράξεις»

Η Σίσσυ Παπαθανασίου έχει συνδέσει το όνομά της με αυτήν ακριβώς την τελετουργία, κρατώντας εδώ και χρόνια το τιμόνι του Διεθνούς Φεστιβάλ Αναλόγιο. Με αφορμή τη φετινή διοργάνωση, τη συναντάμε σε μια συζήτηση που αποφεύγει τους εύκολους απολογισμούς. Αναζητάμε τις ρωγμές της σύγχρονης δημιουργίας, τις προκλήσεις πίσω από τα γραπτά κείμενα και τον τρόπο που η τέχνη μπορεί ακόμα να μας κρατά ανθρώπινους σε πεισματικά δύσκολους καιρούς.

Το φετινό σας μότο, «Another world is possible», μοιάζει σχεδόν με μια ρομαντική, αλλά επιτακτική πολιτική και υπαρξιακή κραυγή. Σε μια εποχή έντονων κοινωνικοπολιτικών κρίσεων, πιστεύετε ότι το θέατρο και η γραφή έχουν τη δύναμη να γεννήσουν αυτόν τον «άλλο κόσμο» ή απλώς μας βοηθούν να αντέξουμε το βάρος του υπάρχοντος;

– Το «Another world is possible» δεν είναι ένα ρομαντικό ευχολόγιο ούτε μια βολική αυταπάτη διαφυγής. Σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί, οι διαδοχικοί πόλεμοι, η προσφυγική κρίση και η κλιματική κατάρρευση μας επιβάλλονται ως μια δήθεν αναπόφευκτη «κανονικότητα», η γραφή και το θέατρο αποτελούν καθαρά πολιτικές πράξεις. Η τέχνη έχει μια βαθιά μεταμορφωτική δύναμη. Η σκηνή είναι ο τόπος όπου το αδύνατο δοκιμάζεται να γίνει δυνατό. Εκεί γεννιούνται νέες συλλογικές αφηγήσεις, αμφισβητούνται βεβαιότητες και ανατρέπονται στερεότυπα. Το θέατρο δεν αντανακλά απλώς τον κόσμο. Κυρίως, προτείνει τρόπους για να τον ξαναφτιάξουμε από την αρχή, μπολιάζοντας την πραγματικότητα με το όραμα μιας άλλης ανθρωπιάς.

Φέτος, το Αναλόγιο συγκεντρώνει στον ιστορικό «Παρνασσό» 180 συντελεστές από 9 χώρες. Πώς λειτουργεί αυτή η συνάντηση του χθες με το σήμερα; Είναι μια προσπάθεια να βγουν τα κείμενα από τις προθήκες του μουσείου και να ριχτούν στη φωτιά της σύγχρονης σκηνικής πράξης;

– Η επιλογή του ιστορικού Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» κρύβει έναν ισχυρό συμβολισμό. Δεν μας ενδιαφέρει η στείρα μουσειακή αναπαράσταση ούτε η νοσταλγική προσκόλληση στο παρελθόν. Η συνάντηση 180 συντελεστών από 9 χώρες σε αυτόν τον ιστορικό χώρο αποτελεί μια δυναμική γέφυρα ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Παίρνουμε τα κείμενα, την παράδοση και τη μνήμη και τα ρίχνουμε συνειδητά στη «φωτιά» της σύγχρονης σκηνικής πράξης. Ο στόχος είναι να συνομιλήσουν οι ρίζες μας με τις τρέχουσες κοινωνικές και πολιτικές αναζητήσεις, αποδεικνύοντας ότι η κλασική πνευματική κληρονομιά παραμένει ζωντανή και φλέγουσα μόνο όταν επαναπροσδιορίζεται στο τώρα. Ο Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός», με τη βαρύνουσα ιστορία του και τη σύγχρονη πρακτική του, είναι το ιδανικό μέρος.

Δίνετε μια σπάνια έμφαση στη μετάφραση, από και προς τα γαλλικά, αραβικά και τουρκικά. Για εσάς, η μετάφραση ενός έργου είναι μια απλή μεταφορά λέξεων ή μια βαθιά πράξη ανθρωπιάς (humanity) για να καταργήσουμε τα σύνορα και να καταλάβουμε τον «Αλλο»;

– Η μετάφραση, για εμένα, δεν είναι, βεβαίως, μια απλή, μηχανική μεταφορά λέξεων ή γραμματικών κανόνων από τη μία γλώσσα στην άλλη. Είναι, στον πυρήνα της, μια βαθιά ανθρωπιστική πράξη. Μεταφράζω σημαίνει γκρεμίζω τα τείχη του φόβου, της ξενοφοβίας και της προκατάληψης. Μεταφράζω σημαίνει φιλοξενώ τη σκέψη, τον πόνο και το όνειρο του «Αλλου» μέσα στη δική μου γλώσσα. Είναι ο μοναδικός τρόπος να καταργήσουμε τα νοητά και γεωγραφικά σύνορα, ανακαλύπτοντας ξανά όλα όσα μας ενώνουν ως ανθρώπους.

Πέρα από την ψυχή του Φεστιβάλ, είστε μια γυναίκα που ζει μέσα στη μετάφραση, στη σκηνοθεσία και τη δραματουργία, ενώ παράλληλα υπηρετείτε τα Γράμματα από μια καίρια θεσμική θέση. Πώς ισορροπούν μέσα σας η αυστηρότητα της θεσμικής ευθύνης με την απόλυτη ελευθερία που απαιτεί η δική σας καλλιτεχνική δημιουργία; Νιώθετε ότι το Αναλόγιο είναι, σε έναν βαθμό, η δική σας προσωπική μεταφορά, ένα δικό σας έργο εν εξελίξει που προσπαθεί να ενώσει αυτούς τους δύο κόσμους;

– Η συνύπαρξη της θεσμικής ιδιότητας με την καλλιτεχνική δημιουργία είναι μια διαρκής, δυναμική ισορροπία, αν θέλετε «πάνω σε τεντωμένο σχοινί». Η θεσμική ευθύνη απαιτεί αυστηρότητα, δομή, οργάνωση και ρεαλισμό. Η τέχνη, από την άλλη, απαιτεί την απόλυτη ελευθερία να ρισκάρεις, να αμφισβητείς και να ανατρέπεις. Με δομή και οργάνωση, επίσης. Δεν υπάρχει σύγκρουση αλλά ανατροφοδότηση. Το Φεστιβάλ Αναλόγιο είναι η δική μου προσωπική μεταφορά, ένα ζωντανό «έργο εν εξελίξει». Αλλά και στη Διεύθυνση Γραμμάτων με τον ίδιο ακριβώς τρόπο συμπεριφέρθηκα, κατά το δυνατόν και πάντα σε εναρμόνιση με το θεσμικό πλαίσιο και τις επιλογές. Γι’ αυτό, άλλωστε, και έχει να επιδείξει ένα ουσιαστικό έργο σε υποδομές και εξωστρέφεια.

Στο πρόγραμμα παρουσιάζονται 14 νέα έργα, όπου συνυπάρχουν καταξιωμένοι δημιουργοί με νέες φωνές. Στη δική σας γεωγραφία, τι σας γοητεύει περισσότερο σήμερα: η σοφία και η ασφάλεια της εμπειρίας ή η ορμή και το ρίσκο του πρωτοεμφανιζόμενου που ψάχνει ακόμα τα πατήματά του;

– Στη δική μου καλλιτεχνική γεωγραφία δεν υπάρχει δίλημμα ανάμεσα στην εμπειρία και το ρίσκο, η γοητεία κρύβεται ακριβώς στη συνάντησή τους. Η «σοφία των καταξιωμένων δημιουργών» προσφέρει ένα στέρεο έδαφος, μια βαθιά γνώση των εργαλείων και μια πολύτιμη καλλιτεχνική ασφάλεια. Ομως, η ορμή, το ρίσκο και ίσως η ακατέργαστη ειλικρίνεια των νέων ή και του πρωτοεμφανιζόμενου που ψάχνει ακόμα τα πατήματά του είναι το οξυγόνο κάθε ζωντανού οργανισμού. Το φετινό πρόγραμμα με τα 14 νέα έργα επιδιώκει αυτήν ακριβώς την ηλεκτρισμένη συνομιλία: η εμπειρία να καθοδηγεί την ορμή και το ρίσκο να αναζωογονεί τη σοφία.

WHO IS WHO

Πλούσιο βιογραφικό

Η Σίσσυ Παπαθανασίου είναι ιστορικός Πολιτισμού, δραματουργός, μεταφράστρια και σκηνοθέτις. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Θέατρο και Κινηματογράφο στην Ελλάδα και ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοινωνική Ανθρωπολογία στο Παρίσι. Εχει μεταφράσει και σκηνοθετήσει πλήθος θεατρικών έργων, ενώ αρθρογραφεί συστηματικά για θέματα σύγχρονης δραματουργίας. Είναι η εμπνεύστρια και καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Αναλόγιο, ενός κορυφαίου θεσμού εξωστρέφειας για το ελληνικό θέατρο. Παράλληλα με την καλλιτεχνική πορεία της, υπηρετεί τα Γράμματα και τις Τέχνες από τη θέση της διευθύντριας Γραμμάτων του υπουργείου Πολιτισμού.

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ