«Παράθυρο» για ζωή στον Κρόνο: Μικρόβια άντεξαν στις ακραίες συνθήκες του Εγκέλαδου

Ερευνητές διαπίστωσαν ότι μικροοργανισμοί που ζουν σε μεγάλα βάθη στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Ιαπωνίας κατάφεραν να επιβιώσουν σε εργαστηριακές συνθήκες που προσομοιώνουν το εξαιρετικά αφιλόξενο περιβάλλον του αλμυρού ωκεανού που πιστεύεται ότι κρύβεται κάτω από το παγωμένο κέλυφος του Εγκέλαδου.

Η ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς το συγκεκριμένο φεγγάρι θεωρείται εδώ και χρόνια ένας από τους πιο ενδιαφέροντες κόσμους του ηλιακού συστήματος για την αναζήτηση εξωγήινης ζωής.

Οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιήθηκαν στο πείραμα ζουν κοντά σε υδροθερμικές πηγές στον πυθμένα των ωκεανών και εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται μετατρέποντας υδρογόνο και διοξείδιο του άνθρακα σε μεθάνιο.

Προς έκπληξη των επιστημόνων, κατάφεραν να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν μέσα σε ένα εξαιρετικά αλκαλικό διάλυμα που δημιουργήθηκε ώστε να μιμείται όσο το δυνατόν περισσότερο τον υπόγειο ωκεανό του Εγκέλαδου.

«Αν χρησιμοποιήσουμε τον κυτταρικό ορισμό της ζωής όπως τον αντιλαμβανόμαστε σήμερα στη Γη, τα πειράματα μας λένε ότι εάν αυτός ο οργανισμός, ή κάτι παρόμοιο με αυτόν, βρισκόταν στον Εγκέλαδο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μπορούσε να επιβιώσει», δήλωσε ο William Orsi, καθηγητής Γεωμικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο Ludwig-Maximilian του Μονάχου.

Ο μυστηριώδης ωκεανός κάτω από τους πάγους

Ο Κρόνος διαθέτει σχεδόν 300 γνωστά φεγγάρια, περισσότερα από οποιονδήποτε άλλο πλανήτη του ηλιακού συστήματος. Για περισσότερο από δύο αιώνες ο Εγκέλαδος, μια παγωμένη σφαίρα διαμέτρου περίπου 300 μιλίων, δεν θεωρούνταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτος.

Η εικόνα άλλαξε δραματικά με την άφιξη των διαστημικών αποστολών.

Από τη δεκαετία του 2000, παρατηρήσεις του διαστημικού σκάφους Cassini της NASA και πιο πρόσφατα του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb αποκάλυψαν τεράστιους πίδακες υδρατμών και κόκκων πάγου που εκτοξεύονται από την επιφάνεια του Εγκέλαδου.

Τα στοιχεία υποδεικνύουν επίσης την ύπαρξη ενός τεράστιου ωκεανού αλμυρού νερού κάτω από το παγωμένο εξωτερικό περίβλημα του φεγγαριού.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στον πυθμένα αυτού του ωκεανού μπορεί να υπάρχουν υδροθερμικές πηγές, οι οποίες θερμαίνουν το νερό γύρω τους. Επιπλέον, σε δείγματα που είχε συλλέξει το Cassini περνώντας μέσα από τους εντυπωσιακούς πίδακες του Εγκέλαδου έχουν εντοπιστεί οργανικές ουσίες.

Η ομάδα του Orsi επιχείρησε να δημιουργήσει στο εργαστήριο μια μικρογραφία αυτού του εξωγήινου ωκεανού. Οι επιστήμονες συνδύασαν νερό με άλατα και ανθρακικά άλατα και πρόσθεσαν κονιοποιημένα πετρώματα.

Με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν να αναπαραγάγουν τόσο το εξαιρετικά αλκαλικό περιβάλλον όσο και σημαντικές χημικές αντιδράσεις που εκτιμάται ότι πραγματοποιούνται ανάμεσα στο νερό και στον βραχώδη πυθμένα του Εγκέλαδου.

Οι συγκεκριμένες αντιδράσεις παρήγαγαν ακόμη και υδρογόνο, μία διαδικασία που πιστεύεται ότι συμβαίνει και στον πραγματικό ωκεανό του φεγγαριού.

Οι επιστήμονες αποφάσισαν τότε να εξετάσουν εάν γήινοι μικροοργανισμοί γνωστοί ως μεθανογόνα, οι οποίοι επιβιώνουν μετατρέποντας υδρογόνο και διοξείδιο του άνθρακα σε μεθάνιο, θα μπορούσαν να ζήσουν σε αυτές τις συνθήκες.

«Ήταν ένα μεγάλο ρίσκο», παραδέχθηκε ο Orsi.

Για το πείραμα χρησιμοποιήθηκαν μικρόβια που είχαν αρχικά εντοπιστεί κοντά σε υδροθερμικές πηγές στην τάφρο της Οκινάουα, ανάμεσα στην Ιαπωνία και την Ταϊβάν.

Το αποτέλεσμα εξέπληξε τους ερευνητές.

Οι μικροοργανισμοί όχι μόνο επέζησαν, αλλά αναπτύχθηκαν στο τεχνητό περιβάλλον του Εγκέλαδου, παρά το γεγονός ότι το pH έφτασε το 11, επίπεδο πολύ πιο αλκαλικό από τα όρια στα οποία ήταν γνωστό ότι μπορούσαν να αντέξουν.

Μάλιστα, προσάρμοσαν τον μεταβολισμό τους ώστε να ανταποκριθούν στις χαμηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα στο νερό. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances.

Ο David Rothery, καθηγητής Πλανητικών Γεωεπιστημών στο Open University, ανέφερε ότι η απόδειξη πως η μεθανογένεση –η διαδικασία που συντηρεί αυτούς τους μικροοργανισμούς– είναι εφικτή σε ένα προσομοιωμένο περιβάλλον του Εγκέλαδου «αφαιρεί ακόμη ένα εμπόδιο για τη βιωσιμότητα της μικροβιακής ζωής εκεί».

Δεν σημαίνει ότι βρέθηκε ζωή

Οι ερευνητές, πάντως, είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ως προς τα συμπεράσματα.

Ο Orsi τόνισε ότι, ακόμη και αν η ζωή είχε εμφανιστεί κάποια στιγμή στον Εγκέλαδο, θα μπορούσε να είναι ριζικά διαφορετική από τη ζωή στη Γη.

Επιπλέον, τα εργαστηριακά πειράματα διήρκεσαν μόνο λίγες ημέρες, επομένως δεν είναι γνωστό εάν τέτοιοι οργανισμοί θα μπορούσαν πραγματικά να επιβιώσουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στις συνθήκες του φεγγαριού.

«Θα μπορούσαν να επιβιώσουν για έναν χρόνο; Θα μπορούσαν να επιβιώσουν για ένα εκατομμύριο χρόνια; Δεν γνωρίζουμε», είπε ο Orsi.

Μία δεύτερη μελέτη από ορισμένους από τους ίδιους ερευνητές εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι σταγόνες από τον ωκεανό του Εγκέλαδου παγώνουν και διασπώνται καθώς εκτοξεύονται στο Διάστημα.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, εάν αυτές οι σταγόνες περιείχαν τμήματα εξωγήινων μικροοργανισμών, τα ίχνη τους θα μπορούσαν να συγκεντρώνονται σε ένα μικρό ποσοστό των παγωμένων σωματιδίων.

Αυτό θεωρείται ιδιαίτερα θετικό για τις μελλοντικές προσπάθειες αναζήτησης ζωής. Ο Frank Postberg, καθηγητής Πλανητικών Επιστημών στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, εκτίμησε ότι με τη σημερινή τεχνολογία θα ήταν σχετικά εύκολο να αναγνωριστούν ενδείξεις ζωής σε τέτοια σωματίδια.

Το αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον για τον Εγκέλαδο έχει ήδη δημιουργήσει σχέδια για μια νέα διαστημική αποστολή.

Η αποστολή L4 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) σχεδιάζεται να συνδυάζει ένα διαστημικό σκάφος σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο με ένα όχημα προσεδάφισης στον Εγκέλαδο. Στόχος θα είναι η προσεδάφιση στον νότιο πόλο του φεγγαριού και η αναζήτηση βιοϋπογραφών στους πίδακες που εκτοξεύονται από τον υπόγειο ωκεανό του.

Η αναμονή, ωστόσο, θα είναι μεγάλη. Η εκτόξευση προτείνεται για περίπου το 2042, κάτι που σημαίνει ότι η αποστολή δεν αναμένεται να φτάσει στον Κρόνο πριν από τη δεκαετία του 2050.

«Είναι φανταστικό να βλέπουμε νέες έρευνες να διευρύνουν την κατανόησή μας και να παρέχουν πρόσθετες ενδείξεις για την πιθανή κατοικησιμότητα αυτού του μικρού παγωμένου κόσμου. Νομίζω ότι αυτό κάνει την προτεινόμενη αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος στον Εγκέλαδο ακόμη πιο συναρπαστική», δήλωσε η δρ Rachael Hamp από το Open University.

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ