Πανευρωπαϊκή πρωτιά της Κύπρου σε προσωρινές συμβάσεις και εξαντλητικά ωράρια

Του

Κωστή Πιτσιλλούδη

Τρεις στους τέσσερις εργαζομένους στον τομέα της φροντίδας στην Κύπρο απασχολούνται προσωρινά χωρίς να το έχουν επιλέξει, ενώ σχεδόν τρεις στους δέκα εργάζονται τουλάχιστον 49 ώρες την εβδομάδα.

Τα δύο ποσοστά είναι τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και καταγράφονται στην ετήσια έκθεση της Κομισιόν για την απασχόληση και τις κοινωνικές εξελίξεις, η οποία δημοσιεύτηκε την Τρίτη (13/10).

Η έκθεση παρουσιάζει μία αγορά εργασίας με υψηλή απασχόληση και χαμηλή ανεργία, πίσω όμως από τους γενικούς δείκτες εντοπίζει σοβαρά προβλήματα στην ασφάλεια της εργασίας, στους μισθούς και στην κοινωνική προστασία. Οι πιέσεις συγκεντρώνονται κυρίως σε τομείς όπου απασχολούνται περισσότερες γυναίκες, μετανάστες και χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι.

Στο 75,5% η προσωρινή εργασία

Σύμφωνα με την έκθεση, το 75,5% των εργαζομένων στον τομέα της φροντίδας στην Κύπρο βρισκόταν σε ακούσια προσωρινή απασχόληση. Πρόκειται για εργαζομένους που απασχολούνται με προσωρινή σύμβαση επειδή δεν βρήκαν μόνιμη θέση ή επειδή η συγκεκριμένη εργασία προσφερόταν μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν μόλις 7,8%, ενώ στη Γερμανία το αντίστοιχο ποσοστό περιοριζόταν στο 1,7%. Η απόσταση από την υπόλοιπη Ευρώπη είναι συνεπώς πολύ μεγάλη και καθιστά την Κύπρο ακραία περίπτωση στον συγκεκριμένο δείκτη.

Στον τομέα της φροντίδας περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, εργαζόμενοι σε ιδρύματα μακροχρόνιας φροντίδας, υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας, άλλες υπηρεσίες υγείας και νοικοκυριά που απασχολούν προσωπικό.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η προσέλκυση και η διατήρηση εργαζομένων στη φροντίδα είναι κρίσιμη, καθώς η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει συνεχώς τις ανάγκες. Η προσωρινή εργασία, όμως, περιορίζει την ασφάλεια του εισοδήματος, δυσκολεύει την επαγγελματική εξέλιξη και καθιστά λιγότερο ελκυστικό έναν τομέα στον οποίο ήδη καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις προσωπικού.

Σχεδόν τρεις στους δέκα με εξαντλητικά ωράρια

Η Κύπρος καταγράφει την υψηλότερη επίδοση στην ΕΕ και στις πολλές ώρες εργασίας στον τομέα της φροντίδας. Ποσοστό 27,9% των εργαζομένων απασχολείται για 49 ή περισσότερες ώρες την εβδομάδα, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος περιορίζεται στο 3,6%.

Στον αντίποδα, στην Ολλανδία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 1,5%. Αυτό σημαίνει ότι ένας εργαζόμενος στη φροντίδα στην Κύπρο είχε περίπου 18 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εργάζεται πολλές ώρες από έναν εργαζόμενο στον ίδιο τομέα στην Ολλανδία.

Η έκθεση προειδοποιεί επίσης ότι οι επίσημοι αριθμοί ενδέχεται να υποτιμούν το μέγεθος του προβλήματος. Στον συγκεκριμένο τομέα υπάρχει σημαντική παρουσία αδήλωτης και άτυπης εργασίας, η οποία δεν καταγράφεται πλήρως στις επίσημες στατιστικές.

Προσωρινές συμβάσεις και στην εκπαίδευση

Υψηλή παραμένει η ανασφάλεια και στον τομέα της Εκπαίδευσης, καθώς το 18,6% των εργαζομένων στην Κύπρο καταγράφεται σε ακούσια προσωρινή εργασία, έναντι 11,6% στον συγκεκριμένο τομέα σε επίπεδο ΕΕ και 6,4% στο σύνολο των ευρωπαϊκών κλάδων.

Υψηλότερα ποσοστά από την Κύπρο παρουσίασαν μόνο η Φινλανδία με 26,1%, η Ιταλία με 21,9%, η Ισπανία με 20,9% και η Ελλάδα με 19,4%.

Η έκθεση αποδίδει μέρος του προβλήματος στον διαχωρισμό που υπάρχει στο εσωτερικό του εκπαιδευτικού συστήματος: από τη μία βρίσκονται όσοι διαθέτουν ασφαλές καθεστώς απασχόλησης στον δημόσιο τομέα και από την άλλη όσοι εργάζονται με προσωρινές συμβάσεις και περιορισμένη επαγγελματική ασφάλεια.

Για την Κύπρο, παραπέμπει στις διαφορετικές κατηγορίες συμβασιούχων και αντικαταστατών, καθώς και στους εργαζομένους στην ιδιωτική εκπαίδευση. Η έκθεση δεν δίνει, ωστόσο, την επιμέρους κατανομή, ώστε να διαπιστωθεί πού ακριβώς συγκεντρώνεται το πρόβλημα.

Χαμηλόμισθος ένας στους τέσσερις στη βιομηχανία

Σοβαρή είναι η εικόνα και στη μεταποίηση, όπου το 23,5% των εργαζομένων στη βιομηχανία της Κύπρου κατατάσσεται στους χαμηλόμισθους, ποσοστό που ήταν το τρίτο υψηλότερο στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία με 30,3% και τη Ρουμανία με 25,5%.

Ως χαμηλόμισθοι ορίζονται οι εργαζόμενοι των οποίων η ακαθάριστη ωριαία αμοιβή είναι ίση ή χαμηλότερη από τα δύο τρίτα του εθνικού διάμεσου μισθού. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος στη μεταποίηση ήταν 10,4%, δηλαδή λιγότερο από το μισό κυπριακό ποσοστό.

Πολιτικές που αύξησαν τη φτώχεια των εργαζομένων

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ανάλυση της Κομισιόν για την επίδραση της φορολογίας και των κοινωνικών παροχών στη φτώχεια των εργαζομένων. Συνολικά, το κυπριακό φορολογικό και επιδοματικό σύστημα μείωνε το 2024 το ποσοστό της φτώχειας μεταξύ των εργαζομένων κατά 4,9 ποσοστιαίες μονάδες. Ήταν μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις στην ΕΕ, μετά την Ιρλανδία και την Πορτογαλία.

Η εικόνα αλλάζει, όμως, όταν εξεταστούν οι μεταβολές που έγιναν από το 2019 μέχρι το 2024. Σύμφωνα με την έκθεση, η Κύπρος παρουσίασε τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση από αλλαγές πολιτικής που αύξησαν τον κίνδυνο φτώχειας για τους εργαζομένους.

Η Κομισιόν συνδέει την εξέλιξη με τη συνεχιζόμενη απουσία αναπροσαρμογής των επιδομάτων και των φορολογικών παραμέτρων, καθώς και με την επιβολή νέας υποχρεωτικής εισφοράς για την υγεία. Επισημαίνει ότι δεν έγιναν αντισταθμιστικές αλλαγές στην άμεση φορολογία ή στα εισοδηματικά επιδόματα, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση των χαμηλόμισθων.

Το σύστημα κοινωνικής προστασίας εξακολουθεί συνολικά να μειώνει τη φτώχεια των εργαζομένων, όμως οι αλλαγές των τελευταίων ετών αποδυνάμωσαν μέρος αυτής της προστασίας.

Κάτω από το 10% η συμμετοχή των ανέργων

Παρά τη χαμηλή ανεργία, η Κύπρος καταγράφει μία από τις μικρότερες συμμετοχές σε ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης. Λιγότεροι από ένας στους δέκα ανέργους που επιθυμούσαν να εργαστούν συμμετείχαν το 2023 σε προγράμματα κατάρτισης, επανένταξης ή υποστήριξης για εξεύρεση εργασίας.

Η σχετική δαπάνη χαρακτηρίζεται από την Κομισιόν ως πολύ χαμηλή. Η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα ποσά πρέπει να εξετάζονται σε συνάρτηση με το επίπεδο της ανεργίας και τη δυνατότητα των δημόσιων υπηρεσιών να εφαρμόζουν τα προγράμματα. Το χαμηλό ποσοστό, όμως, δείχνει ότι όσοι παραμένουν εκτός εργασίας έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε οργανωμένη στήριξη.

Κενό εντοπίζεται και στην προστασία των αυτοεργοδοτουμένων, όπου η έκθεση κατατάσσει την Κύπρο μεταξύ των χωρών όπου οι αυτοεργοδοτούμενοι δεν καλύπτονται για τον κίνδυνο της ανεργίας, ανεξάρτητα από το ιστορικό των εισφορών τους.

Παράλληλα, με βάση στοιχεία που φθάνουν μέχρι το 2023, η Κύπρος συγκαταλέγεται στις έξι χώρες που δεν είχαν λάβει μέτρα για τη βελτίωση της κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες.

Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η χαμηλή ανεργία δεν αρκεί από μόνη της για να χαρακτηριστεί υγιής μία αγορά εργασίας. Η ασφάλεια της σύμβασης, οι ώρες εργασίας, το ύψος των απολαβών και η προστασία σε περίπτωση απώλειας της δουλειάς καθορίζουν εάν η απασχόληση προσφέρει αξιοπρεπή διαβίωση.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy