Πέθανε η Μισέλ Μπαρζάκ: Το έργο της κατά του AIDS και τα αναπάντητα ερωτήματα για την υπόθεση Ματζνέφ

Η πρώην υπουργός Υγείας της Γαλλίας, Μισέλ Μπαρζάκ, πέθανε στα 83 της. Πρωτοπόρος στην αντιμετώπιση του AIDS και υπέρμαχος της πολιτικής ισότητας των γυναικών, άφησε πίσω της σημαντικό έργο, αλλά και αναπάντητα ερωτήματα για τον ρόλο της στην υπόθεση σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων από τον συγγραφέα Γκαμπριέλ Ματζνέφ.

Υπήρξε η γυναίκα που, σε μια εποχή που το AIDS προκαλούσε φόβο και κοινωνικό στιγματισμό, τόλμησε να μιλήσει δημόσια για την ανάγκη χρήσης προφυλακτικών και να προωθήσει πολιτικές που αμφισβητούσαν βαθιά ριζωμένα ταμπού. Μια γιατρός που έγινε υπουργός, συγκρούστηκε με τη συντηρητική παράταξή της και διεκδίκησε περισσότερες γυναίκες στην πολιτική.

Όμως, δεκαετίες αργότερα, το όνομά της συνδέθηκε με μία από τις πιο σοκαριστικές υποθέσεις σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων που απασχόλησαν τη Γαλλία: εκείνη του συγγραφέα Γκαμπριέλ Ματζνέφ.

Η γυναικολόγος που έγινε υπουργός Υγείας

Η Μισέλ Μπαρζάκ, πρώην υπουργός Υγείας και Οικογένειας της Γαλλίας και πρώην πρόεδρος της UNICEF Γαλλίας, πέθανε τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026, σε ηλικία 83 ετών, έπειτα από εγκεφαλικό επεισόδιο. Τον θάνατό της ανακοίνωσε η κόρη της,Τατιάνα Ρενάρ-Μπαρζάκ, στο γαλλικό πρακτορείο AFP.

Η πολιτική και κοινωνική διαδρομή της υπήρξε σημαντική, αλλά και γεμάτη αντιφάσεις. Και η ιστορία της δεν μπορεί να ειπωθεί ολόκληρη χωρίς να αναφερθούν τόσο οι μεταρρυθμίσεις που προώθησε όσο και τα ερωτήματα που προέκυψαν για τη στάση της απέναντι σε ανήλικα κορίτσια.

Η Μισέλ Μπαρζάκ γεννήθηκε το 1943 στην Καζαμπλάνκα του Μαρόκου, σε εβραϊκή οικογένεια. Στα 17 της μετακόμισε στο Παρίσι για να σπουδάσει Ιατρική και στη συνέχεια εργάστηκε ως γυναικολόγος. Τη δεκαετία του 1980 εντάχθηκε στο δεξιό κόμμα Rassemblement pour la République (RPR) του Ζακ Σιράκ και το 1986 ανέλαβε το υπουργείο Υγείας και Οικογένειας.

Ήταν η περίοδος που η επιδημία του AIDS εξαπλωνόταν, ενώ η ενημέρωση για τη μετάδοση του HIV συναντούσε έντονες κοινωνικές αντιστάσεις. Η Μπαρζάκ επέλεξε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ως ζήτημα δημόσιας υγείας, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη.

Η γυναίκα που επέτρεψε τη διαφήμιση προφυλακτικών στη Γαλλία

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις της ήταν η προώθηση νομοθεσίας που επέτρεψε τη διαφήμιση προφυλακτικών, η οποία μέχρι τότε απαγορευόταν στη Γαλλία. Η απόφαση συνάντησε αντιδράσεις από συντηρητικούς κύκλους, ακόμη και μέσα στην ίδια την πολιτική της παράταξη.

Η Μπαρζάκ, ωστόσο, επέμεινε ότι η προστασία της δημόσιας υγείας έπρεπε να προηγείται των κοινωνικών προκαταλήψεων. Το 1987 υπέγραψε επίσης διάταγμα που επέτρεπε την ελεύθερη πώληση συριγγών στα φαρμακεία, χωρίς ιατρική συνταγή. Το μέτρο αποσκοπούσε στον περιορισμό της κοινής χρήσης συριγγών και της μετάδοσης του HIV μεταξύ ανθρώπων που έκαναν ενέσιμη χρήση ναρκωτικών.

Οι πρωτοβουλίες της συνέβαλαν στη διαμόρφωση των πρώτων συστηματικών πολιτικών πρόληψης του AIDS στη Γαλλία. Όπως επισημαίνουν τα γαλλικά μέσα στα αφιερώματα για τον θάνατό της, η Μπαρζάκ υπήρξε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και δημοφιλείς προσωπικότητες της κυβέρνησης Σιράκ.

Η σύγκρουση με τη γαλλική δεξιά και η διεκδίκηση της ισότητας

Παρά την ένταξή της στη δεξιά παράταξη, η Μπαρζάκ δεν απέφευγε τις πολιτικές συγκρούσεις. Το 1988 εξελέγη βουλεύτρια στο Παρίσι και ανέλαβε επίσης καθήκοντα αντιδημάρχου της γαλλικής πρωτεύουσας.

Στο εσωτερικό του RPR ήρθε σε αντιπαράθεση με τον ισχυρό πολιτικό Charles Pasqua, τον οποίο κατηγορούσε ότι οδηγούσε το κόμμα σε ολοένα πιο δεξιά κατεύθυνση. Το 1990 αποχώρησε από την παράταξη.

Έξι χρόνια αργότερα συμμετείχε σε μια πρωτοβουλία με ιδιαίτερη σημασία για τα δικαιώματα των γυναικών. Το 1996 υπέγραψε, μαζί με τη Σιμόν Βέιλ και άλλες οκτώ γυναίκες πολιτικούς, το λεγόμενο «Μανιφέστο των Δέκα για την Ισότητα».

Οι υπογράφουσες, προερχόμενες από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, ζητούσαν ουσιαστικά μέτρα για την ισότιμη εκπροσώπηση των γυναικών στην πολιτική ζωή. Ήταν μια περίοδος κατά την οποία η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων στη Γαλλία παρέμενε ιδιαίτερα περιορισμένη.

Η Μπαρζάκ απομακρύνθηκε σταδιακά από την ενεργό πολιτική και στράφηκε στην ανθρωπιστική δράση. Συνεργάστηκε με τους Γιατρούς του Κόσμου, συμμετείχε σε προγράμματα υγείας στην υποσαχάρια Αφρική και ανέλαβε συμβουλευτικούς ρόλους σε διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Παγκόσμια Τράπεζα.

Από το 2012 έως το 2015 διετέλεσε πρόεδρος της UNICEF Γαλλίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία της υγείας των παιδιών και των μητέρων.

Η υπόθεση Gabriel Matzneff που έφερε το παρελθόν της στο προσκήνιο

Το 2020, το όνομα της Μισέλ Μπαρζάκ επανήλθε στη γαλλική επικαιρότητα για έναν εντελώς διαφορετικό λόγο. Η δημοσίευση του βιβλίου Le Consentement («Η συναίνεση») της Βανέσα Σπρινγκόρα προκάλεσε ένα τεράστιο σκάνδαλο στη Γαλλία.

Στο βιβλίο της, η Σπρινγκόρα περιέγραψε τη σχέση χειραγώγησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης που, όπως κατήγγειλε, υπέστη από τον συγγραφέα Γκαμπριέλ Ματζνέφ, όταν εκείνη ήταν μόλις 14 ετών και εκείνος 49.

Ο Ματζνέφ ήταν επί δεκαετίες αναγνωρισμένος στους γαλλικούς λογοτεχνικούς κύκλους, παρότι είχε αναφερθεί δημόσια και στα βιβλία του σε σεξουαλικές σχέσεις με ανήλικα κορίτσια. Οι αποκαλύψεις της Σπρινγκόρα οδήγησαν σε αστυνομική έρευνα και ενθάρρυναν και άλλες γυναίκες να μιλήσουν.

Ανάμεσά τους ήταν η Φραντσέσκα Γκι, η οποία κατήγγειλε ότι ο συγγραφέας την είχε χειραγωγήσει και εκμεταλλευτεί σεξουαλικά από το 1973, όταν εκείνη ήταν 15 ετών και εκείνος 37. Στη μαρτυρία της εμφανίστηκε και το όνομα της Μισέλ Μπαρζάκ.

Οι επισκέψεις στο γυναικολογικό ιατρείο και τα ερωτήματα που προέκυψαν

Σύμφωνα με έρευνα της γαλλικής εφημερίδας Le Monde, η Φραντζέσκα Γκι κατέθεσε ότι ο Ματζνέφ την είχε συνοδεύσει επανειλημμένα στο γυναικολογικό ιατρείο της Μπαρζάκ, προκειμένου να της συνταγογραφηθούν αντισυλληπτικά.

Η ίδια ανέφερε ότι είχε επισκεφθεί τη γιατρό πέντε ή έξι φορές μέσα σε τρία χρόνια, πάντα συνοδευόμενη από τον συγγραφέα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, η Μπαρζάκ δεν τη ρώτησε ποτέ για τη σχέση της με τον πολύ μεγαλύτερο άνδρα.

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα από το γεγονός ότι ο ίδιος ο Ματζνέφ είχε αναφερθεί ονομαστικά στη γυναικολόγο στα βιβλία του. Σε ημερολογιακό κείμενό του, περιγράφοντας την επίσκεψη του 1973, εξέφραζε την ικανοποίησή του επειδή η γιατρός δεν είχε επικρίνει τη σχέση ενός 37χρονου άνδρα με ένα 15χρονο κορίτσι.

Οι αποκαλύψεις αυτές οδήγησαν τις γαλλικές αρχές να καλέσουν τη Μπαρζάκ για κατάθεση. Στις 2 Μαρτίου 2020 εξετάστηκε ως μάρτυρας από την αστυνομική υπηρεσία που διερευνούσε τις καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων σε βάρος του συγγραφέα. Το περιεχόμενο της κατάθεσής της δεν δημοσιοποιήθηκε.

Η στάση της πρέπει να εξεταστεί και μέσα στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η πρόσβαση των ανήλικων κοριτσιών στην αντισύλληψη χωρίς γονική συναίνεση ήταν περιορισμένη στη Γαλλία. Προοδευτικοί γυναικολόγοι αμφισβητούσαν αυτές τις απαγορεύσεις, θεωρώντας ότι οι έφηβες έπρεπε να έχουν πρόσβαση στην προστασία της αναπαραγωγικής τους υγείας.

Η υπεράσπιση, όμως, της πρόσβασης στην αντισύλληψη δεν απαντά σε ένα άλλο, εξίσου σημαντικό ερώτημα: Όταν ένα 15χρονο κορίτσι επισκέπτεται επανειλημμένα έναν γυναικολόγο συνοδευόμενο από έναν 37χρονο άνδρα, ποια είναι η ευθύνη του επαγγελματία υγείας να διερευνήσει εάν υπάρχει εκμετάλλευση ή κακοποίηση;

Αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που προκύπτει από τις μαρτυρίες. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η Μπαρζάκ γνώριζε πως τα κορίτσια υφίσταντο σεξουαλική εκμετάλλευση, ούτε προκύπτει ότι καταδικάστηκε ή ότι της αποδόθηκε ποινική ευθύνη για την υπόθεση.

Μια σημαντική διαδρομή, αλλά όχι χωρίς αντιφάσεις

Η Μισέλ Μπαρζάκ υπήρξε μια γυναίκα που συνέβαλε ουσιαστικά στην πρόληψη του AIDS, υπερασπίστηκε την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και συμμετείχε σε πρωτοβουλίες για την πολιτική ισότητα των γυναικών. Αργότερα, ως πρόεδρος της UNICEF Γαλλίας, ανέλαβε έναν ρόλο άμεσα συνδεδεμένο με την προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών.

Ακριβώς γι’ αυτό, οι αποκαλύψεις για τις επισκέψεις ανήλικων κοριτσιών στο ιατρείο της αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Η αναγνώριση του έργου της στη δημόσια υγεία δεν απαιτεί να αγνοήσουμε αυτές τις αποκαλύψεις. Ούτε, αντίστροφα, τα αναπάντητα ερωτήματα ακυρώνουν τις μεταρρυθμίσεις που πράγματι προώθησε.

Η ιστορία της Μισέλ Μπαρζάκ είναι η ιστορία μιας γυναίκας που αμφισβήτησε κοινωνικά ταμπού, αλλά βρέθηκε δεκαετίες αργότερα αντιμέτωπη με ερωτήματα για όσα η ίδια ενδεχομένως δεν αμφισβήτησε όταν βρισκόταν μπροστά τους. Και αυτά τα ερωτήματα αποτελούν επίσης μέρος της δημόσιας διαδρομής της.

Πηγή – Yperoxes

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy