Ο πληθωρισμός ροκανίζει, μισθούς, συντάξεις, φοροαπαλλαγές

Η ακρίβεια επιστρέφει με ορμή στην καθημερινότητα, την ώρα που αρκετά νοικοκυριά προσπαθούν ακόμη να προσαρμοστούν στις ανατιμήσεις των προηγούμενων χρόνων. Τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Στατιστική Υπηρεσία στις 5 Νοεμβρίου δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης και κάνουν τους πανηγυρισμούς για τις αναβαθμίσεις της Οικονομίας από ξένους Οίκους να φαντάζουν σαν κακόγουστο αστείο. Τον Οκτώβριο ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε στο 4,4%, από 3,7% τον Σεπτέμβριο. Την ίδια ώρα, οι αυξήσεις σε καύσιμα, μετακινήσεις και ενέργεια ξεπερνούν κατά πολύ τον γενικό δείκτη.

Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο πόσο θα ακριβύνουν τα προϊόντα το επόμενο διάστημα. Είναι πόσα χρήματα έχουν απομείνει στον εργαζόμενο ή στον συνταξιούχο μετά τις υποχρεωτικές πληρωμές. Και εκεί η στατιστική εικόνα συναντά μια πραγματικότητα που δεν χωρά εύκολα σε έναν μέσο όρο.

Τα καύσιμα μας κάψανε

Σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2025, τα πετρελαιοειδή ακρίβυναν κατά 30,6%. Η κατηγορία ηλεκτρισμού και νερού κατέγραψε αύξηση 13,6%, ενώ οι μεταφορές συνολικά ανέβηκαν 13,7%. Η ευρύτερη κατηγορία στέγασης, νερού, ηλεκτρισμού και άλλων καυσίμων αυξήθηκε κατά 10,8%.

Ακριβότερα κατά 4,7% ήταν και τα τρόφιμα με τα μη αλκοολούχα ποτά σε ετήσια βάση. Μόνο από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Οκτώβριο η συγκεκριμένη κατηγορία αυξήθηκε κατά 1,5%. Οι τιμές γεωργικών προϊόντων ανέβηκαν 3,9% μέσα στον ίδιο μήνα. Αντίθετα, η ένδυση και η υπόδηση ήταν φθηνότερες κατά 9,3% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Δεν ανεβαίνουν λοιπόν όλα με την ίδια ταχύτητα, ούτε προς την ίδια κατεύθυνση.
Ο γενικός δείκτης αυξήθηκε κατά 1,12% μόνο μέσα στον Οκτώβριο. Για τους πρώτους δέκα μήνες του 2026 η μέση άνοδος σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο ήταν 2,5%. Αυτό δείχνει ότι οι πιέσεις ενισχύθηκαν όσο προχωρούσε η χρονιά.
Η εικόνα είναι ακόμη εντονότερη στην ευρωπαϊκή σύγκριση. Σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Κύπρο έφτασε στο 5,4% τον Οκτώβριο, έναντι 4% στην Ευρωζώνη.

Η μεγάλη παρεξήγηση με το 4,4%

Ένας πληθωρισμός 4,4% σημαίνει ότι το σύνολο των αγαθών και υπηρεσιών που παρακολουθεί η Στατιστική Υπηρεσία κοστίζει κατά μέσο όρο 4,4% περισσότερο από τον Οκτώβριο του 2025. Δεν σημαίνει ότι όλες οι τιμές αυξήθηκαν τόσο ούτε ότι το κόστος ζωής είναι μόλις 4,4% μεγαλύτερο από πριν ξεκινήσει η προηγούμενη κρίση ακρίβειας.

Ο πληθωρισμός μετράει πόσο γρήγορα ανεβαίνουν οι τιμές, όχι πόσο ακριβή έχει ήδη γίνει η ζωή. Αν οι τιμές αυξηθούν έντονα μια χρονιά και λιγότερο την επόμενη, η δεύτερη αύξηση προστίθεται σε ένα ήδη ψηλό επίπεδο τιμών. Για να επιστρέψουν πραγματικά οι τιμές στα προηγούμενα επίπεδα χρειάζονται μειώσεις, όχι απλώς χαμηλότερος πληθωρισμός.
Η Κύπρος γνώρισε μέσο πληθωρισμό 8,4% το 2022, 3,5% το 2023 και 1,8% το 2024. Το 2025 ο μέσος ετήσιος ρυθμός περιορίστηκε στο 0,1%. Η υποχώρηση αυτή δεν αναίρεσε τις προηγούμενες ανατιμήσεις. Η νέα επιτάχυνση του 2026 έρχεται να προστεθεί σε ότι είχε ήδη προηγηθεί.

Το αυτοκίνητο ως υποχρεωτική δαπάνη

Στην Κύπρο, η αύξηση των καυσίμων έχει ιδιαίτερο βάρος επειδή η μετακίνηση με ιδιωτικό αυτοκίνητο αποτελεί για πολλούς ανάγκη και όχι επιλογή. Η Eurostat κατέγραψε ότι το 85% των κατοίκων ηλικίας 16 ετών και άνω δεν χρησιμοποίησε δημόσιες συγκοινωνίες το 2024. Την ίδια χρονιά η Κύπρος είχε 661 επιβατικά αυτοκίνητα ανά 1.000 κατοίκους, έναντι 578 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι αριθμοί περιγράφουν πόσο περιορισμένες παραμένουν στην πράξη οι εναλλακτικές της οδικής μετακίνησης. Όταν το καύσιμο ακριβαίνει, η επιβάρυνση δεν εξαφανίζεται επειδή ο εργαζόμενος θέλει να κάνει οικονομία. Το ίδιο ισχύει για τους ανθρώπους που διαμένουν σε χωριά, σε προάστια ή μακριά από τον τόπο εργασίας τους.
Στη στέγαση προστίθεται μια δεύτερη δυσκολία. Το ενοίκιο, το ρεύμα και το νερό είναι δαπάνες που δύσκολα περιορίζονται από τη μια μέρα στην άλλη. Η Στατιστική Υπηρεσία καταγράφει μάλιστα τα ενοίκια ανάμεσα στις υπηρεσίες που συνέβαλαν στην ετήσια αύξηση του δείκτη. Όταν οι ανελαστικές δαπάνες μεγαλώνουν, περιορίζεται πρώτα το ποσό που απομένει για όλα τα υπόλοιπα.

Μισθοί και πραγματική αγοραστική δύναμη

Για τους μισθωτούς, το κρίσιμο μέγεθος είναι η διαφορά ανάμεσα στην αύξηση της αμοιβής τους και στην αύξηση των τιμών. Συνήθως μια αύξηση στον μισθό εξαφανίζεται από το κόστος των βασικών αναγκών.

Από την 1η Ιανουαρίου 2026 ο εθνικός κατώτατος μισθός ορίστηκε στα €979 μεικτά κατά την πρόσληψη και στα €1.088 μετά τη συμπλήρωση έξι μηνών συνεχούς απασχόλησης, για όσους καλύπτει το σχετικό διάταγμα. Πρόκειται για ενίσχυση του κατώτατου εισοδήματος, όχι όμως για αυτόματη προστασία από κάθε μελλοντική ανατίμηση.

Η συμφωνία για την ΑΤΑ προβλέπει σταδιακή επαναφορά της πλήρους καταβολής της. Από τον Ιούλιο του 2026 εφαρμόζεται ποσοστό 90%, με πρόβλεψη για 100% από τον Ιούλιο του 2027, υπό τους όρους της συμφωνίας. Ωστόσο, δεν καλύπτονται με τον ίδιο τρόπο όλοι οι εργαζόμενοι, ενώ υπάρχει ανώτατο όριο πληθωρισμού 4% στον υπολογισμό. Επομένως, η ΑΤΑ αποτελεί προστασία εκεί όπου εφαρμόζεται, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα για ολόκληρη την αγορά εργασίας. Επωφελούνται κυρίως οι δημόσιοι υπάλληλοι, ενώ οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα πληρώνουν τα σπασμένα με ουσιαστική μείωση της αγοραστικής τους δύναμης.

Οι συνταξιούχοι με το μικρότερο περιθώριο

Οι μεγαλύτερες ηλικίες αντιμετωπίζουν την ακρίβεια με ακόμη μικρότερη δυνατότητα προσαρμογής. Η σύνταξη δεν αυξάνεται αυτομάτως κάθε φορά που ακριβαίνει ο λογαριασμός της ηλεκτρικής ενέργειας και ο συνταξιούχος δεν μπορεί εύκολα να αναπληρώσει εισόδημα με περισσότερη εργασία.

Η κοινωνική πλευρά αποτυπώνεται σε άλλη έρευνα της Στατιστικής Υπηρεσίας, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο. Το 2025, με έτος αναφοράς εισοδήματος το 2024, το 33,2% των ατόμων άνω των 65 ετών βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας. Για το σύνολο του πληθυσμού, 167.000 άνθρωποι, δηλαδή το 17,1%, βρίσκονταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Τα στοιχεία αυτά δεν μετρούν τις συνέπειες του πληθωρισμού του Οκτωβρίου. Δείχνουν, όμως, ότι μεγάλο μέρος της κοινωνίας μπήκε στη νέα περίοδο ανατιμήσεων με περιορισμένη οικονομική αντοχή.

Οικογένειες και μικρές επιχειρήσεις

Οι οικογένειες με παιδιά βλέπουν τις ανατιμήσεις να περνούν από πολλά σημεία του οικογενειακού προγραμματισμού. Η διατροφή, οι μετακινήσεις, η λειτουργία του σπιτιού και οι ανάγκες των παιδιών δεν μπορούν να αναβληθούν επ’ αόριστον. Γι’ αυτό και ο μέσος πληθωρισμός δεν περιγράφει με την ίδια ακρίβεια την κατάσταση κάθε νοικοκυριού. Όσο μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος κατευθύνεται στα βασικά, τόσο μικρότερη είναι η δυνατότητα άμυνας.

Η πίεση δεν σταματάει στην πόρτα του καταναλωτή. Μια μικρή επιχείρηση πληρώνει ηλεκτρισμό, μεταφορές και προμήθειες, πριν ακόμη υπολογίσει το κόστος προσωπικού ή το ενοίκιο. Αν απορροφήσει όλη την αύξηση, περιορίζεται το περιθώριο κέρδους της. Αν τη μεταφέρει στην τελική τιμή, δυσκολεύει τον πελάτη. Αυτός ο μηχανισμός μπορεί να μεταδώσει τις ανατιμήσεις από την ενέργεια σε άλλες υπηρεσίες, χωρίς να σημαίνει ότι κάθε αύξηση είναι δικαιολογημένη.

Τα μέτρα στήριξης και τα όριά τους

Η κυβέρνηση δεν ξεκινάει από το μηδέν. Στις 30 Σεπτεμβρίου ενέκρινε νέο πακέτο μέτρων, με πρόσθετο κόστος €70 εκατ. και συνολικό ύψος περίπου €160 εκατ. μαζί με παρεμβάσεις που βρίσκονταν ήδη σε ισχύ.
Μεταξύ άλλων, αποφάσισε να συνεχιστεί το 2027 η επιδότηση ηλεκτρισμού για ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις συγκεκριμένων τιμολογιακών κατηγοριών, να παραταθεί ο μηδενικός ΦΠΑ σε βασικά είδη και να καταβληθεί εφάπαξ ενίσχυση €200 σε 53.511 ευάλωτους δικαιούχους.

Στα μέτρα περιλαμβάνονται επίσης μείωση του φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης από την 1η Νοεμβρίου μέχρι τις 30 Απριλίου 2027 και μειωμένος ΦΠΑ 9% για οικιακά φωτοβολταϊκά, μετά τη δημοσίευση του σχετικού διατάγματος. Για τους οικιακούς καταναλωτές ηλεκτρικού ρεύματος είχε ήδη ανακοινωθεί μειωμένος ΦΠΑ 5% από την 1η Μαΐου μέχρι τις 31 Μαρτίου 2027.

Αυτές οι παρεμβάσεις μειώνουν συγκεκριμένες επιβαρύνσεις και έχουν άμεση αξία, κυρίως για όσους δυσκολεύονται περισσότερο. Δεν σημαίνουν όμως ότι οι τιμές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα. Η εφάπαξ βοήθεια δεν αντιμετωπίζει ένα συνεχώς αυξανόμενο μηνιαίο κόστος, ενώ οι μειώσεις φόρων χρειάζονται παρακολούθηση ώστε το όφελος να φτάνει πραγματικά στον καταναλωτή.

Δεν είναι λύση μόνο οι επιδοτήσεις

Η Κύπρος εξακολουθεί να πληρώνει ακριβά τη μεγάλη εξάρτησή της από τα εισαγόμενα καύσιμα και το αυτοκίνητο. Στην έκθεσή της τον Ιούνιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμανε περιορισμένη πρόοδο στη μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα, στην ενίσχυση του δικτύου και της αποθήκευσης ενέργειας και στις βιώσιμες μεταφορές.
Η στήριξη του εισοδήματος είναι αναγκαία, αλλά χρειάζονται παράλληλα γρηγορότερες επενδύσεις σε καθαρότερη ηλεκτροπαραγωγή, δυνατότητες αποθήκευσης, αποδοτικότερες κατοικίες και συγκοινωνίες που να εξυπηρετούν πραγματικά τον πολίτη.
Χρειάζεται επίσης σταθερός έλεγχος της αγοράς. Το ηλεκτρονικό καλάθι σύγκρισης τιμών, το e-kalathi, είναι χρήσιμο εργαλείο, αλλά όχι υποκατάστατο των ελέγχων και του ανταγωνισμού.

Η άνοδος του Οκτωβρίου υπενθυμίζει ότι η ακρίβεια δεν τελείωσε επειδή ο πληθωρισμός είχε υποχωρήσει πέρσι. Για την οικονομική πολιτική το ζητούμενο δεν είναι μόνο να πέσει ξανά ο δείκτης. Είναι να μειωθεί η εξάρτηση από δαπάνες που οι πολίτες αδυνατούν να αποφύγουν και να μη μείνει η αύξηση του κόστους ζωής μόνιμη απώλεια αγοραστικής δύναμης.αιν

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ή
ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΑΣ ΚΟΝΤΑ ΜΑΣΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ ΓΙΑ 3 - 6 - 12 ΜΗΝΕΣinfo@aftoforo.com | www.aftoforo.com