Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2026
Λευκωσία 22°
Η ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΙΚΗ ΜΑΣ ΕΚΔΟΣΗΑυτόφωρο της ΚυριακήςΓνωρίστε την ενότητα
Πολιτισμός

Να ελέγχουμε καλύτερα τα ψίχουλα

Ναι στη διαφάνεια και τη λογοδοσία, όχι στην τυπολατρία και τη συλλογική στοχοποίηση του πολιτιστικού τομέα. Επειδή είμαι καλοπροαίρετος άνθρωπος (σήμερα), θα πω κι εγώ ότι είναι καλοδεχούμενα τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Οπωσδήποτε,…

22 Νοεμβρίου 2026 · 10:31

Ναι στη διαφάνεια και τη λογοδοσία, όχι στην τυπολατρία και τη συλλογική στοχοποίηση του πολιτιστικού τομέα.

Επειδή είμαι καλοπροαίρετος άνθρωπος (σήμερα), θα πω κι εγώ ότι είναι καλοδεχούμενα τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Οπωσδήποτε, οι αδυναμίες στις διαδικασίες αξιολόγησης, οι συγκρούσεις συμφερόντων, οι ασυνέπειες στις βαθμολογίες, οι ελλείψεις στην τεκμηρίωση και -περισσότερο απ’ όλα- οι καθυστερήσεις χρειάζονται θεραπεία και μάλιστα άμεση. Δεν υπάρχει λόγος να εξωραΐζουμε παθογένειες, ούτε να απαιτούμε στραβά μάτια για τον πολιτισμό επειδή είναι ένας τομέας λεπτεπίλεπτος και ευαισθητούλης, που διαχρονικά υποχρηματοδοτείται και υποτιμάται.

Εξάλλου, από κάπου προέκυψαν τα ευρήματα αυτά και δεν επιδέχονται αμφισβήτησης. Δεν ξέρω αν υπήρχε κανείς εκεί έξω που να είχε την ακλόνητη πεποίθηση πως όλα λειτουργούν υποδειγματικά σε σχέση με τη διαχείριση των χορηγιών στον πολιτισμό. Όπως δεν πρέπει να υπάρχει κάποιος που να ζητά να εξαιρεθεί ο τομέας από τους κανόνες χρηστής διοίκησης και διαχείρισης του δημόσιου χρήματος. Αντιθέτως, οι διαδικασίες χρειάζονται εξυγίανση, διαφάνεια και απλοποίηση. Χωρίς αστερίσκους.

Τώρα που συμφωνήσαμε όλοι, πάμε στην ουσία. Με όλο τον σεβασμό στον θεσμικό και ελεγκτικό ρόλο της ΕΥ, η έκθεση αυτή δεν αναδεικνύει το πραγματικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο πολιτιστικός τομέας στην Κύπρο σήμερα. Όσο σοβαρά κι αν είναι τα ευρήματα σε επιμέρους επίπεδο, μέσα στη γενική εικόνα μοιάζουν σχεδόν με πταίσματα. Χωρίς, επαναλαμβάνω, να διατείνομαι ότι πρέπει να τα προσπεράσουμε.

Αν ρωτάτε «και ποιο είναι δηλαδή το πραγματικό πρόβλημα» μάλλον το ενδιαφέρον σας για τα του πολιτισμού είναι όψιμο. Αναφέρομαι στην αμετανόητα ανεπαρκή χρηματοδότηση, στη διοικητική δυσλειτουργία, στην απουσία συνεκτικής (sic) και μακρόπνοης πολιτιστικής στρατηγικής και εν τέλει στην εξαντλητική προσπάθεια που καταβάλλουν οι άνθρωποι του χώρου για να κάνουν όλο και περισσότερα με όλο και λιγότερα, μέσα σ’ ένα ασφυκτικό περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας, που μετατρέπει κάθε νέα καλλιτεχνική απόπειρα σε άσκηση αντοχής.

Είναι πικρό αστείο η συζήτηση για τις χορηγίες να εξαντλείται στο ΠΩΣ θα ελέγχονται καλύτερα τα χρήματα που διατίθενται, όταν το πρώτο και βασικό ερώτημα είναι το ΠΟΣΑ χρήματα διατίθενται τελικά και ΠΟΙΟ πολιτιστικό οικοσύστημα καλούνται να στηρίξουν. Αντί να αναζητούμε πώς θα ενισχυθεί ουσιαστικά η δημιουργία, πώς θα εξασφαλιστούν επαρκείς πόροι, πώς θα αποκτήσουν οι εμπλεκόμενοι στοιχειώδη επαγγελματική ασφάλεια, βρισκόμαστε στον παρονομαστή όπου ασχολούμαστε με το πώς θα ελέγξουμε καλύτερα τη διαχείριση των ψιχίων που διαθέτει το κράτος.

Και, μάλιστα, σε μια βολική συγκυρία όπου είχε ανάψει η συζήτηση για τον προϋπολογισμό, αναδεικνύοντας -ξανά- την πραγματική αποτίμηση του πολιτισμού στις κρατικές προτεραιότητες.

Δεν με παραξένεψε καθόλου που η δημοσιοποίηση της έκθεσης προκάλεσε έντονη καχυποψία σε μεγάλο κομμάτι της καλλιτεχνικής κοινότητας, πυροδοτώντας και θεωρίες συνωμοσίας για τον χρονισμό. Το γεγονός ότι οι υποθέσεις αυτές βρίσκουν πρόσφορο έδαφος δεν μπορεί παρά να συνδέεται σαφώς με την απογοήτευση και τον σκεπτικισμό, που δεν προέκυψε από το πουθενά.

Γιατί άραγε αντιμετωπίζουν ακόμη και μια θεσμική διαδικασία ελέγχου μέσα από το πρίσμα της σκοπιμότητας; Είναι τίποτε μυθομανείς; Αυτή η κρίση εμπιστοσύνης, που ολοένα και βαθαίνει, τροφοδοτείται από καθυστερήσεις, ασυνέπειες, αδυναμία επικοινωνίας και μια διαρκή αίσθηση ότι πρέπει κάθε φορά να διεκδικούν τα αυτονόητα.

Οι άνθρωποι του δημιουργικού τομέα φημίζονται για τη φαντασία τους, αλλά δεν χρειάζεται πολύ «έμπνευση» για να αντιμετωπίσει κανείς την έκθεση ως βολικό άλλοθι. Δεν υιοθετώ. Κάθε άλλο. Δεν θεωρώ καθόλου σοβαρό να αποδίδουμε στην Ελεγκτική Υπηρεσία ύποπτες προθέσεις, εξυπηρετήσεις ή παρεμβάσεις χωρίς στοιχεία. Ούτε, επαναλαμβάνω, αμφισβητώ ότι οφείλει να ελέγχει αυστηρά την ορθή διαχείριση του δημόσιου χρήματος. Ούτε αμφιβάλλω πως οι διαδικασίες χρειάζονται βελτίωση. Άλλο πράγμα, όμως, η διασφάλιση της χρηστής διοίκησης κι άλλο η ψευδαίσθηση ότι η πολιτιστική δημιουργία μπορεί να χωρέσει σ’ ένα σύστημα που θα λειτουργεί αποκλειστικά με λογιστικούς όρους.

Εκεί που με «έχασε» ο εκπρόσωπος Τύπου της ΕΥ είναι ότι μίλησε, έτσι στον αέρα, για την ανάγκη να υπάρξουν «μετρήσιμα κριτήρια» που να τεκμηριώνονται κιόλας. Και τι ακριβώς, παρακαλώ, θα μετρήσουμε; Τον αριθμό των εισιτηρίων; Τον αριθμό των παραστάσεων; Τη διάρκεια των επευφημιών; Τα ντεσιμπέλ των χειροκροτημάτων; Τον εμπορικό αντίκτυπο μιας διοργάνωσης; Πώς αποτιμάται η αξία μιας μικρής παραγωγής που δίνει βήμα σε νέους δημιουργούς; Μιας παράστασης που απευθύνεται σε περιορισμένο κοινό; Μιας καλλιτεχνικής πρότασης που αναλαμβάνει ρίσκα, πειραματίζεται, αποτυγχάνει ενδεχομένως, αλλά ανοίγει δρόμους;

Ούτε ταμειακό αποτέλεσμα, ούτε στήλη σε λογιστικό φύλλο, ούτε μηχανιστική άσκηση αριθμητικής μπορεί να είναι ο πολιτιστικός αντίκτυπος. Αξιολογείται, ναι, αλλά με διαφορετικά εργαλεία που κατανοούν την ιδιαιτερότητα της καλλιτεχνικής δημιουργίας και δεν μπορεί να είναι 100% αντικειμενικά.

Εξίσου προβληματική είναι η ευκολία με την οποία το βάρος της ευθύνης μπορεί να μετατοπιστεί στους ίδιους τους δικαιούχους των χορηγιών. Λες και ο δημιουργικός κόσμος είναι μια στρατιά επιτήδειων χαραμοφάηδων που καραδοκούν για ν’ αρμέξουν δημόσιο χρήμα χωρίς να παράγουν τίποτα. Δεν είναι όλοι άγιοι. Αλλά δεν είναι και εν δυνάμει καταχραστές. Η συντριπτική πλειονότητα παλεύει καθημερινά να υπάρξει επαγγελματικά σε συνθήκες που ελάχιστα θυμίζουν ένα οργανωμένο και υποστηρικτικό περιβάλλον εργασίας.

Και εκτός αυτού, ουαί και αλίμονο αν η απάντηση στα ευρήματα της ΕΥ είναι να φορτωθεί η ράχη των καλλιτεχνών με ακόμη περισσότερα έντυπα, δικαιολογητικά, πιστοποιήσεις και ελέγχους. Αν οι ήδη δαιδαλώδεις διαδικασίες αυστηροποιηθούν και περιπλεχθούν περαιτέρω, αν γίνουν πιο χρονοβόρες και αποτρεπτικές, αυτό μπορεί να αποδειχθεί η ταφόπλακα σ’ ένα ήδη εξαντλημένο οικοσύστημα.

Κανείς δεν ζητά ασυλία για τον πολιτισμό. Χρειάζεται όμως να κατανοήσουμε ότι η κρατική στήριξη είναι αναγκαία προϋπόθεση για να υπάρχει ζωντανή πολιτιστική ζωή στην Κύπρο, η οποία επιστρέφει στην κοινωνία το πολλαπλάσιο. Ελπίζω να είναι σαφές εκεί που πρέπει ότι εξυγίανση δεν πρέπει να σημαίνει σχολαστικότερη τυπολατρία. Ναι, λοιπόν, στην απλοποίηση, στη διαφάνεια, στη λογοδοσία. Όχι στην τοξικότητα, στην ισοπέδωση και στην εύκολη στοχοποίηση. Αυτοσκοπός δεν είναι να λειτουργούν τα χορηγικά προγράμματα ανεπίληπτα, αλλά να παράγεται πολιτισμός που ρισκάρει, εξελίσσεται και επιβιώνει.

Για να το πω πιο απλά: δεν πρέπει η θεραπεία να αποδειχθεί χειρότερη από την ασθένεια.

Ελεύθερα, 22.11.2026


Εγγραφείτε στο newsletter

Πηγή – Φιλελεύθερος

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Στήριξε την ανεξάρτητη ενημέρωση

Επίλεξε τη συνδρομή που προτιμάς. Η ασφαλής πληρωμή ολοκληρώνεται μέσω Stripe.