Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2026
Λευκωσία 16°
Η ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΙΚΗ ΜΑΣ ΕΚΔΟΣΗΑυτόφωρο της ΚυριακήςΓνωρίστε την ενότητα
Ελλάδα

Ναυάγιο στην COP31, «χάθηκε» ο στόχος του 1,5 °C, το κεφάλαιο καίει τη Γη

Παταγώδης αποτυχία στο COP31 στην Αττάλεια Χωρίς συμφωνία ολοκληρώθηκε η Παγκόσμια Διάσκεψη για το Κλίμα στην Αττάλεια της Τουρκίας (COP31), καθώς και οι ύστατες προσπάθειες που έγιναν να βρεθεί μια συμβιβαστική φόρμουλα έπεσαν στο…

22 Νοεμβρίου 2026 · 22:04

    

Παταγώδης αποτυχία στο COP31 στην Αττάλεια

Χωρίς συμφωνία ολοκληρώθηκε η Παγκόσμια Διάσκεψη για το Κλίμα στην Αττάλεια της Τουρκίας (COP31), καθώς και οι ύστατες προσπάθειες που έγιναν να βρεθεί μια συμβιβαστική φόρμουλα έπεσαν στο κενό. Η Διάσκεψη ήταν προγραμματισμένο να ολοκληρωθεί την Παρασκευή 20 Νοέμβρη, αλλά επειδή δεν υπήρχε συμφωνία στο κείμενο της απόφασης δόθηκε παράταση, η οποία κράτησε μέχρι και το απόγευμα της Κυριακής, οπότε και αναγνωρίστηκε το αδιέξοδο. Ο πρόεδρος της COP31, Μουράτ Κουρούμ, ανακοίνωσε πως οι μετέχουσες χώρες δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε ένα κοινό κείμενο-απόφαση.

Το βασικό επίδικο ζήτημα ήταν στο ότι στο σχέδιο απόφασης δεν υπήρχε καμία αναφορά στην ανάγκη εγκατάλειψης των ορυκτών καυσίμων για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης και της κλιματικής αλλαγής, ούτε καν οι αόριστες και μη δεσμευτικές προηγούμενων συνόδων! Μια σειρά χώρες αρνήθηκαν, για διαφορετικούς λόγους, να συμφωνήσουν σε ένα τέτοιο κείμενο.

Πρόκειται για αποτέλεσμα της αυξημένης επιρροής των πετρελαιοπαραγωγών χωρών, του τεράστιου αριθμού εκπροσώπων των εταιρειών ορυκτών καυσίμων στη σύνοδο και κυρίως της στροφής του παγκόσμιου καπιταλισμού στην ενεργητική αξιοποίηση και αυτών των μορφών ενέργειας, στο πλαίσιο του οξύτατου ανταγωνισμού και της πολεμικής εποχής. Είναι φανερό πως το κεφάλαιο οδηγεί πλέον σε αποχαλίνωση και της κλιματικής κρίσης, την ίδια ώρα που ανακοινώνεται πως έχει χαθεί ο στόχος συγκράτησης της ανόδου της θερμοκρασίας της Γης κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου.

Το υπόβαθρο της συνόδου και το γενικότερο πλαίσιο δίνει το άρθρο του Κωστή Ζαχαρόπουλου, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν. 

Κωστής Ζαχαρόπουλος
Η COP31 ολοκληρώνεται με μόνη είδηση ουσιαστικά την εκτίμηση του ΟΗΕ πως η μέση θερμοκρασία της Γης θα αυξηθεί πάνω από 1,5 βαθμούς Κελσίου, σφραγίζοντας την αποτυχία να συγκρατηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη, με ότι αυτό συνεπάγεται. Πάνω από 90.000 συμμετέχοντες στη Σύνοδο, με χιλιάδες λομπίστες 100 εταιρειών υδρογονανθράκων, έκαναν νέο ρεκόρ υποκρισίας απέναντι στην κλιματική κρίση.

Τι (δεν) λέγεται σε μία παγκόσμια σύνοδο για το κλίμα;

Όπως και κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, πραγματοποιήθηκε αυτές τις ημέρες η παγκόσμια σύνοδος για το κλίμα, COP. Στα 31α γενέθλια της φιλοξενήθηκε στην Αττάλεια της Τουρκίας από τις 9 ως τις 20 Νοεμβρίου και διαφοροποιείται από όλες τις προηγούμενες στο μέγεθος. Η φετινή σύνοδος για το κλίμα είναι με διαφορά η μεγαλύτερη στην υπερτριαντάχρονη ιστορία του θεσμού με περισσότερους από 90.000 συμμετέχοντες, ξεπερνώντας το αμέσως μικρότερο COP28 του Ντουμπάι κατά σχεδόν 10.000 συμμετέχοντες. Επίσης, φέτος η προεδρία κατανέμεται για πρώτη φορά σε δύο χώρες, την Τουρκία και την Αυστραλία με την πρώτη να προεδρεύει της διαδικασίας και την δεύτερη των διαπραγματεύσεων. Όλα αυτά, βέβαια, είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Η πραγματική ειδοποιός διαφορά του COP31 σε σχέση με τα προηγούμενα είναι αδιαμφισβήτητα πως για πρώτη φορά αναγνωρίζεται δημοσίως, δια στόματος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, πως ο στόχος της σύνοδος του Παρισιού για μη υπέρβαση της θερμοκρασιακής ανόδου κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου από τα προβιομηχανικά επίπεδα έχει χαθεί ολοκληρωτικά.

Δεκάδες ανεξάρτητες ερευνητικές δημοσιεύσεις κρούουν χρόνια τώρα τον κώδωνα του κινδύνου πως η πορεία χρήσης ορυκτών καυσίμων και εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου θα οδηγήσει σε υπέρβαση του θερμοκρασιακού ορίου των 1,5 βαθμών και μάλιστα στα επόμενα χρόνια. Ήδη από πριν την έναρξη του COP31, η έκθεση του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του ΟΗΕ (UNEP), που κυνικά τιτλοφορείται «Περιορίζοντας την Υπέρβαση» θέτει τον πήχη εξαιρετικά χαμηλά. Τα βασικά πορίσματα της έκθεσης είναι δύο. Ο στόχος έχει χαθεί και πλέον ανοιχτά η συζήτηση πρέπει να στραφεί από την αποτροπή στην ανατροπή και την προσαρμογή, ενώ υπάρχει κίνδυνος η θερμοκρασιακή άνοδος να είναι μη αναστρέψιμη. Μάλιστα, η έκθεση του UNEP συζητάει ένα αισιόδοξο σενάριο φρεναρίσματος στους 1,8 βαθμούς Κελσίου, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μέχρι και 2 βαθμών ψηλότερη μέση θερμοκρασία από τα προβιομηχανικά επίπεδα στις επόμενες δεκαετίες! Ως μέτρο σύγκρισης, αξίζει να αναφερθεί πως ήδη ο αρχικός στόχος των 1,5 βαθμών, σημαίνει καλοκαίρια χωρίς πάγους στον Αρκτικό Ωκεανό και σημαντική αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Η θερμοκρασιακή άνοδος φυσικά συνδέεται επίσης με τον πολλαπλασιασμό των ακραίων κλιματικών φαινομένων. Σύμφωνα με έρευνα του 2025 από ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, η εποχή της πλανητικής υπερθέρμανσης είναι ταυτόχρονα και η εποχή των πυρκαγιών, των αλλεπάλληλων καυσώνων και των πλημμυρών. Παράλληλα, οι υγειονομικές συνέπειες της περιβαλλοντικής κρίσης αρχίζουν και φαίνονται στις ανθρώπινες κοινωνίες. Ο καύσωνας στην Ευρώπη το καλοκαίρι που πέρασε άφησε περίπου 50.000 θύματα, ενώ στοιχεία για το 2023 αποδίδουν στην ανθρωπογενή θερμοκρασιακή αύξηση περισσότερους από μισό εκατομμύριο θανάτους παγκοσμίως.

Σήμερα οι εξωφρενικές ανάγκες της τεχνητής νοημοσύνης, η βαριά βιομηχανία και η πολεμική προετοιμασία απαιτούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας και ορυκτών καυσίμων

Οι παραπάνω έρευνες και όλα τα στατιστικά στοιχεία, που συνθέτουν μία τρομακτική εικόνα του σήμερα και κυρίως του αύριο, δεν φαίνεται βέβαια να επηρεάζουν την πορεία του καπιταλισμού. Οι βαρύγδουπες διατυπώσεις για απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, οι στόχοι για μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και οι υποσχέσεις για πράσινο μέλλον που ακούγονται από τους ηγέτες των χωρών έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις πρακτικές της τάξης της οποίας τα συμφέροντα υπηρετούν πιστά. Η πρόσφατη έκθεση του Εργαστηρίου Παγκόσμιας Ανισότητας (World Inequality Lab) εν όψει του COP31 παρουσιάζει τις επενδύσεις στους διαφορετικούς ενεργειακούς τομείς. Το 2024 οι επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα χτύπησαν ιστορικό υψηλό εξαετίας, φτάνοντας τα 940 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ βρίσκονται σε συγκρίσιμα μεγέθη με αυτά προηγούμενων ετών. Αν συνυπολογίσει κανείς την νέα στροφή στην πυρηνική ενέργεια, τις επενδύσεις στον κλάδο αυτό και το δυσανάλογο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ο ρόλος του καπιταλισμού και της εγγενούς συστημικής λογικής φρενήρους παραγωγής, ανάγονται σε πρωταρχική πτυχή του ζητήματος.

Η αστική τάξη και το κεφάλαιο των ορυκτών καυσίμων δεν μπαίνουν πλέον καν στην διαδικασία να αποκρύψουν τους στόχους τους. Στο φετινό COP συμμετέχουν περισσότερες από 100 εταιρείες του κλάδου των γαιανθράκων με ιστορικό μόλυνσης, ενώ πολλοί συνεργάτες τους βρίσκονται στις εθνικές αντιπροσωπείες. Παράλληλα, έδωσαν το παρόν περίπου 30 τραπεζικοί όμιλοι με αθροιστικό ποσό επενδύσεων σε εξορύξεις 2,2 τρισεκατομμύρια δολάρια από το 2021. Δεν πρόκειται για έκπληξη πως με τόσο ισχυρά λόμπι παρόντα είναι αδύνατο η σύνοδος για το κλίμα να προχωρήσει σε αποφασιστικά μέτρα προς την μη χρήση ορυκτών καυσίμων.

Σε πορεία εξάλειψης βρίσκεται επίσης και η κλιματική χρηματοδότηση. Το 2026 τα ταμεία στήριξης του παγκόσμιου νότου απέναντι στην περιβαλλοντική κρίση έχουν μειωθεί κατά 70% φτάνοντας μόλις τα 11 δισεκατομμύρια δολάρια σε σχέση με τα 40 του παρελθόντος. Η κατάργηση επίσης του προγράμματος USAID από την κυβέρνηση Τραμπ περιπλέκει περεταίρω την κατάσταση και έχει δώσει ήδη το μήνυμα πως στην φάση του ολοκληρωτικού καπιταλισμού των πολέμων και της οικονομικής κούρσας υπερδυνάμεων, η προστασία του πλανήτη είναι αχρείαστο έξοδο.

Τα τελευταία χρόνια συγκρούονται σιωπηλά, αλλά και φανερά κάποιες φορές, δύο τάσεις στον παγκόσμιο καπιταλισμό. Από την μία η νέα κερδοφορία μέσα από μία πλαστή πράσινη μετάβαση, η εκμετάλλευση των ΑΠΕ και τα εναλλακτικά, μη πλαστικά προϊόντα και από την άλλη το δόγμα «Εξόρυξε μωρό μου, Εξόρυξε» (Drill baby, drill) του Τραμπ και η επιστροφή στις παραδοσιακές, σκληρά ρυπογόνες ρίζες του κεφαλαίου. Η αντιπαράθεση αυτή βρίσκεται πολύ μακριά από τις πραγματικές ανάγκες του πλανήτη και της ανθρωπότητας. Αν πριν από μερικά χρόνια διάφοροι πράσινοι τεχνοκράτες προσπαθούσαν να πλουτίσουν με ένα περιβαλλοντικό προσωπείο, σήμερα οι εξωφρενικές ανάγκες της βιομηχανίας της τεχνητής νοημοσύνης, η βαριά βιομηχανία και η πολεμική προετοιμασία αναδεικνύουν πως ο καπιταλισμός θα είναι για πάντα εχθρός του περιβάλλοντος και δεν θα διστάσει να το θυσιάσει στο όνομα της οικονομίας. Σε αυτό το φόντο, το COP31, όπως και οι προηγούμενες σύνοδοι δεν μπορούν παρά να προσφέρουν ανεπαρκείς ιδέες, εν είδη μη δεσμευτικών προτάσεων. Ο πλανήτης, ωστόσο, βρίσκεται υπό ζωτική απειλή και η πραγματική λύση δεν μπορεί παρά να σκιαγραφεί μία άλλη κοινωνία και ένα άλλο πρότυπο για την παραγωγή.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ στο φύλλο 21-22 Νοέμβρη 2026

Πηγή – Prin

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Στήριξε την ανεξάρτητη ενημέρωση

Επίλεξε τη συνδρομή που προτιμάς. Η ασφαλής πληρωμή ολοκληρώνεται μέσω Stripe.