Μπορεί το κράτος να είναι ταυτόχρονα πελάτης και ανταγωνιστής στην αμυντική καινοτομία;

Η πρόσφατη παρουσίαση των νέων μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού στον Σκαραμαγκά άνοιξε μια ουσιαστική συζήτηση στο εγχώριο οικοσύστημα τεχνολογίας και άμυνας. Στο επίκεντρο βρέθηκαν το σκάφος καμικάζι Πυρπολητής, το οποίο σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε εσωτερικά από το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς και το αυτόνομο σκάφος Corsair της αμερικανικής εταιρείας Saronic, που έχει ιδρυτή τον ελληνικής καταγωγής Ντίνο Μαυρουκά, όπως έχει αναδείξει σε σχετικά ρεπορτάζ το ειδησεογραφικό μέσο.gr. Παράλληλα παρουσιάστηκε και το αυτόνομο υποβρύχιο MAR 01.

Ωστόσο, η ταυτόχρονη ανάπτυξη κρατικού σκάφους και η πρόθεση προμήθειας δεκάδων αμερικανικών μονάδων, με τις αναφορές της αγοράς να κάνουν λόγο για 30 έως 60 τεμάχια, προκάλεσαν προβληματισμό στις ελληνικές εταιρείες του κλάδου. Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι πριν από περίπου δύο χρόνια το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας προκήρυξε διαγωνισμό για την ανάπτυξη εγχώριου μη επανδρωμένου σκάφους επιφανείας, αντίστοιχης φιλοσοφίας με εκείνα που χρησιμοποιούνται στον πόλεμο της Ουκρανίας, ένα εκ των οποίων είχε εντοπιστεί τον περασμένο Μάιο στη Λευκάδα. Στη διαδικασία, που πήρε παράταση έως τον Ιούνιο του 2025, κατατέθηκαν 32 προτάσεις από ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες παρουσίασαν συστήματα από ανθρακονήματα με χαμηλό ίχνος ραντάρ, ενσωματωμένη τεχνητή νοημοσύνη, δορυφορική σύνδεση και λογισμικό διοίκησης και ελέγχου. Το γεγονός ότι δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί ανάδοχος, ενώ το δημόσιο εμφανίζει δικό του σκάφος και στρέφεται σε αγορές από το εξωτερικό, εκλαμβάνεται από μέρος της αγοράς ως αντικίνητρο για μελλοντικές ιδιωτικές επενδύσεις.

Η απάντηση του Τζωρτζάκη

Απαντώντας σε αυτούς τους προβληματισμούς, ο πρώην πρόεδρος του ΕΛΚΑΚ, Παντελής Τζωρτζάκης, διευκρίνισε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις ορθώς πειραματίζονται με διάφορες λύσεις και προχωρούν σε άμεσες αγορές, ακολουθώντας την πρακτική της κάλυψης επειγουσών επιχειρησιακών αναγκών. Όπως εξήγησε, για την επίτευξη εθνικής κυριαρχίας απαιτείται ο συνδυασμός αγοράς και εγχώριας ανάπτυξης, με ενεργοποίηση της βιομηχανικής συμμετοχής και συγκέντρωση της ζήτησης σε ορίζοντα δεκαετίας, συμπεριλαμβανομένου του Λιμενικού Σώματος. Ο ίδιος τόνισε ότι το πρόγραμμα του ΕΛΚΑΚ αφορά έρευνα και ανάπτυξη υψηλής συστημικής πολυπλοκότητας, απαιτώντας από τις εταιρείες τεχνολογική ωριμότητα επιπέδου 5 με στόχο το επίπεδο 9. Η προκήρυξη προβλέπει δύο σκάφη έως 30 και 55 πόδια αντίστοιχα, με αρθρωτή αρχιτεκτονική, εναλλάξιμα πακέτα αποστολής, σταθεροποιημένο οπλικό σταθμό, ραντάρ αντιμετώπισης drones και πρόβλεψη για σόναρ. Συνεπώς, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν πρόκειται για ανάπτυξη του ίδιου προϊόντος δύο φορές.
Ο Σταύρος Μεσσήνης, γνωστός Startupper και μέλος της ελληνικής DefenceTech σκηνής, σε άρθρο του στο Greek Reporter έθεσε το ερώτημα αν το κράτος μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως πελάτης και ως ανταγωνιστής της εγχώριας βιομηχανίας. Η εσωτερική ανάπτυξη συστημάτων από τις Ένοπλες Δυνάμεις έχει λογική βάση λόγω ταχύτητας και απορρήτου, όμως η απουσία σαφών κανόνων δημιουργεί αβεβαιότητα στους ιδιώτες επενδυτές. Ως βιώσιμη διέξοδος προτείνεται η εστίαση των ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων στην κατασκευή εξειδικευμένων υποσυστημάτων, όπως αισθητήρες και ασφαλείς επικοινωνίες, αντί της αποκλειστικής ολοκλήρωσης ολόκληρου του σκάφους, ώστε να γίνουν προμηθευτές του Πολεμικού Ναυτικού με ανοιχτές διαδικασίες παραγωγής.
Παρόμοιους προβληματισμούς έχει διατυπώσει δημόσια σε post και ο Πάνος Παπαδόπουλος της Marathon VC με την αιχμή των σχολίων του να αφορά την Delian, εταιρεία του portfolio του fund.

Τι συμβαίνει σε άλλες χώρες

Η διεθνής πρακτική επιβεβαιώνει τη σημασία των διακριτών ρόλων μεταξύ κράτους και ιδιωτικού τομέα. Στο Ισραήλ, η διεύθυνση αμυντικής έρευνας και ανάπτυξης λειτουργεί το πρόγραμμα Green Lane, το οποίο εντάσσει άμεσα τις νεοφυείς επιχειρήσεις στους προμηθευτές του στρατού με απλοποιημένες διαδικασίες, πληρωμές εντός τριάντα ημερών και διατήρηση της πνευματικής ιδιοκτησίας από τις εταιρείες. Στην Εσθονία, η αμυντική βιομηχανία στηρίζεται αποκλειστικά στον ιδιωτικό τομέα, με το κράτος να κατευθύνει τις τοπικές εταιρείες στην ανάπτυξη λογισμικού, αισθητήρων και αυτόνομων λειτουργιών που ενσωματώνονται στις εφοδιαστικές αλυσίδες μεγάλων ξένων κατασκευαστών. Αντίστοιχα, στην Ολλανδία ο στρατιωτικός οργανισμός καινοτομίας MIND συνεργάζεται με θερμοκοιτίδες όπως το YES Delft, λειτουργώντας αυστηρά ως εταίρος αξιολόγησης και τελικός πελάτης, ενώ στη Γερμανία ο κόμβος καινοτομίας των ενόπλων δυνάμεων εντοπίζει έτοιμες λύσεις διττής χρήσης από την αγορά, αποφεύγοντας την κρατική κατασκευή ανταγωνιστικών προϊόντων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μοντέλο της Τουρκίας, όπου η Προεδρία Αμυντικής Βιομηχανίας λειτουργεί ως κεντρικός συντονιστής και αγοραστής, αναθέτοντας την ανάπτυξη των μη επανδρωμένων σκαφών σε συμπράξεις ιδιωτικών ναυπηγείων με εταιρείες ηλεκτρονικών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το σκάφος ULAQ των ιδιωτικών εταιρειών Ares και Meteksan, το Marlin της κοινοπραξίας του ιδιωτικού ναυπηγείου Sefine με την Aselsan και την KocDefense, καθώς και το Sancar των Yonca και Havelsan, όπου το τουρκικό ναυτικό θέτει τις επιχειρησιακές απαιτήσεις και παραλαμβάνει τα έτοιμα συστήματα χωρίς να τα κατασκευάζει το ίδιο.Λίγο προσοχή δεν βλάπτειΤο να βάζουμε σκιές αναξιοκρατίας και συμφωνιών στο παρασκήνιο είναι άτοπο ειδικά όταν μιλάμε για την άμυνα της χώρας απέναντι σε απειλές πολέμου από έναν σύμμαχό μας, από την άλλη δεν γίνεται το κράτος να είναι και πελάτης και ανταγωνιστής ταυτόχρονα. Προφανώς πρέπει να υπάρχει στενή συνεργασία μεταξύ του Στρατού και του οικοσυστήματος DefenceTech και το ΕΛΚΑΚ για αυτό το λόγο δημιουργήθηκε και μέχρι σήμερα σαν ένας οργανισμός ανοικτής καινοτομίας σε έναν ευαίσθητο τομέα έκανε εξαιρετικά τη δουλειά του.

Θα περιμένουμε να δούμε τι κατάληξη θα έχει ο διαγωνισμός του ΕΛΚΑΚ για των συγκεκριμένων προδιαγραφών USVs και νομίζω ότι θα πρέπει να συμφωνήσουμε όλοι ότι θα πρέπει να ξεκαθαρίσει ο τρόπος που ο Ελληνικός Στρατός θα αγοράζει νέες τεχνολογίες ειδικά από το εγχώριο οικοσύστημα παραδοσιακών και νεοφυών εταιρειών και προφανώς πάντα θα πρέπει να κοιτάει και έτοιμες και εξελιγμένες λύσεις όπως αυτές της Saronic και άλλων μεγάλων DefenceTech Startups.

Πηγή – Startupper

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy