Με ή χωρίς παιδιά; Η χαρτογράφηση της ευτυχίας στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά

Oι άνθρωποι που ζουν σε νοικοκυριά με παιδιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνουν πιο ευτυχισμένοι και ικανοποιημένοι από τη ζωή τους σε σχέση με όσους ζουν μόνοι τους ή σε νοικοκυριά χωρίς παιδιά.

Το εύρημα αυτό προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία της Eurostat.

Ειδικότερα, το 2022, οπότε έχουμε και τα τελευταία συγκεντρωτικά στοιχεία, το 70,8 % των ατόμων που ζούσαν σε νοικοκυριά με παιδιά στην ΕΕ δήλωσαν ότι ένιωθαν ευτυχισμένοι πάντα ή τις περισσότερες φορές, σε σύγκριση με το 59,8 % στα νοικοκυριά χωρίς παιδιά.

Το 2024, λίγο λιγότερο από το ένα τέταρτο, δηλαδή το 23,5 %, των νοικοκυριών στην ΕΕ περιλάμβανε παιδιά. Το 2024, πάνω από το ήμισυ, δηλαδή το 63,5%, των νοικοκυριών με παιδιά στην ΕΕ αποτελούσαν ζευγάρια με παιδιά, ενώ τα μονογονεϊκά νοικοκυριά αντιπροσώπευαν το 12,7%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα διατηρεί μια παραδοσιακή δομή νοικοκυριών με υψηλά ποσοστά ζευγαριών με παιδιά και χαμηλά ποσοστά ατόμων που ζουν μόνα τους σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν θετικές τάσεις στην ικανοποίηση από τις προσωπικές σχέσεις και το αίσθημα ευτυχίας των πολιτών.

Παρακάτω παρουσιάζονται στοιχεία σχετικά με τη σύνθεση των νοικοκυριών και τη σχέση της με την ευτυχία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι οικογενειακές δομές στις χώρες της ΕΕ ποικίλλουν, αντανακλώντας πολιτισμικές και κανονιστικές διαφορές καθώς και άλλους παράγοντες. Τα παιδιά μεγαλώνουν συνήθως σε νοικοκυριά με 2 ενήλικες, αν και είναι επίσης διαδεδομένα τα πολυγενεακά νοικοκυριά και τα μονογονεϊκά νοικοκυριά.

Πάνε μαζί ευτυχία και παιδιά στην Ελλάδα;

Η χώρα μας ανήκει στην πλειονότητα των κρατών της ΕΕ όπου τα άτομα που ζουν σε νοικοκυριά με παιδιά δηλώνουν ευτυχισμένα πάντα ή τις περισσότερες φορές.

Η Ελλάδα εμφανίζει μια πολύ συγκεκριμένη και παραδοσιακή δομή στα νοικοκυριά της, παρουσιάζοντας έντονες αποκλίσεις από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Τα βασικά στοιχεία που προκύπτουν για την Ελλάδα είναι ότι κυριαρχεί στα νοικοκυριά με παιδιά και καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ζευγαριών με παιδιά στην ΕΕ.

Συγκεκριμένα, ανάμεσα στα νοικοκυριά που έχουν παιδιά, τα ζευγάρια με παιδιά αντιπροσωπεύουν το 73,1% στην Ελλάδα, κατατάσσοντας τη χώρα στη δεύτερη θέση σε ολόκληρη την ΕΕ, ελάχιστα πίσω από τη Σουηδία (74,5%) και πάνω από τις Κάτω Χώρες (71,6%).

Επίσης η χώρα μας έχει εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά μονογονεϊκών οικογενειών, το οποίο ανέρχεται μόλις στο 3,4%.

Κοιτάζοντας τη στήλη της Ελλάδας (Greece) στο Πίνακα 3, προκύπτει ότι το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν μόνοι τους (Single adult without children – σκούρο μπλε χρώμα στη βάση) είναι αισθητά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (36,8%) και πολύ μακριά από χώρες όπως η Φινλανδία και η Λιθουανία, όπου ξεπερνά το 50%.

Αντίθετα, η Ελλάδα εμφανίζει διευρυμένα μερίδια στις κατηγορίες των ζευγαριών με παιδιά (Couple with children – ανοιχτό πορτοκαλί/μπεζ) και των «άλλων τύπων» νοικοκυριών, γεγονός που αποτυπώνει την ισχυρή παρουσία του θεσμού της οικογένειας και της συγκατοίκησης.

Ποσοστό νοικοκυριών με παιδιά

Το 2024, σχεδόν το ένα τέταρτο των νοικοκυριών στην ΕΕ περιλάμβανε παιδιά, ένα ποσοστό που μειώνεται σταδιακά τα τελευταία 15 χρόνια – από 26,9 % το 2010 σε 26,4 % το 2014 και περαιτέρω σε 23,5 % το 2024 (βλ. Πίνακας 1).

Πίνακας 1: Ποσοστό νοικοκυριών με εξαρτώμενα παιδιά στην ΕΕ, 2010-2024 Πηγή: Eurostat

Αντίθετα, το ποσοστό των νοικοκυριών με έναν ενήλικα αυξήθηκε κατά 6,4 ποσοστιαίες μονάδες (pp) μεταξύ του 2010 και του 2024 (Πίνακας 2). Όλοι οι τύποι νοικοκυριών με παιδιά παρουσίασαν μείωση στο συνολικό τους ποσοστό σε σύγκριση με 15 χρόνια πριν, με εξαίρεση τα μονογονεϊκά νοικοκυριά, τα οποία σημείωσαν ελαφρά αύξηση. Συγκεκριμένα, το ποσοστό των ζευγαριών με παιδιά μειώθηκε από 17,1% σε 15,0%, ενώ τα άλλα είδη νοικοκυριών με παιδιά μειώθηκαν από 6,9% σε 5,6%.

Πίνακας 2: Σύνθεση των ιδιωτικών νοικοκυριών, ΕΕ, 2010 και 2024 Πηγή: Eurostat

Ο πίνακας 3 παρουσιάζει τις διαφορές στη δομή των νοικοκυριών μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Το 2024, πάνω από το ήμισυ των νοικοκυριών στη Λιθουανία και την Εσθονία ήταν νοικοκυριά με έναν ενήλικα χωρίς παιδιά. Σε 12 άλλες χώρες της ΕΕ, περισσότερο από το ένα τρίτο των νοικοκυριών ήταν νοικοκυριά με έναν ενήλικα χωρίς παιδιά. Αντίθετα, μόνο 1 στα 10 νοικοκυριά στη Σλοβακία αποτελούνταν από έναν ενήλικα.

Πίνακας 3: Σύνθεση των ιδιωτικών νοικοκυριών, 2024 Πηγή: Eurostat

Ο δεύτερος πιο συνηθισμένος τύπος νοικοκυριού στην ΕΕ το 2024 ήταν τα ζευγάρια χωρίς παιδιά, τα οποία αποτελούσαν το 28,6% των νοικοκυριών στη Σουηδία και τη Φινλανδία, το 27,7% στη Γερμανία και το 26,6% στις Κάτω Χώρες. Αντίθετα, τα νοικοκυριά αυτά αποτελούσαν το 13,4% στη Λιθουανία, το 14,7% στη Λετονία και το 16,4% στην Εσθονία. Αυτές οι τάσεις έχουν παραμείνει σταθερές με την πάροδο του χρόνου, γεγονός που υποδηλώνει την επίδραση πολιτισμικών παραγόντων σε φαινόμενα όπως τα ζευγάρια χωρίς παιδιά.

Συνολικά, τα υψηλότερα ποσοστά νοικοκυριών χωρίς παιδιά παρατηρούνται στη Φινλανδία (82,0%), τη Λιθουανία (80,4%) και τη Γερμανία (80,0%), ενώ τα χαμηλότερα στη Σλοβακία (64,4%), την Ιρλανδία (69%) και την Κύπρο (71,4%).

Σύνθεση των νοικοκυριών με παιδιά

Εξετάζοντας λεπτομερώς τα νοικοκυριά με παιδιά (Πίνακας 4), τα οποία αντιπροσωπεύουν το 23,5 % του συνόλου των νοικοκυριών, τα περισσότερα αποτελούνταν από ζευγάρια με παιδιά, τα οποία αντιπροσώπευαν το 63,5 % σε επίπεδο ΕΕ. Άλλοι τύποι νοικοκυριών με παιδιά, όπως οι πολυγενεακές οικογένειες, αντιπροσώπευαν το 23,7 %, ενώ οι μονογονεϊκές οικογένειες το 12,7 %.

Οι χώρες της ΕΕ με το υψηλότερο ποσοστό ζευγαριών με παιδιά μεταξύ των νοικοκυριών με παιδιά είναι η Σουηδία, η Ελλάδα και οι Κάτω Χώρες (74,5%, 73,1% και 71,6% αντίστοιχα). Σε άλλες χώρες της ΕΕ, το ποσοστό αυτό κυμαίνεται γύρω στο μισό ή και λιγότερο (50,5% στην Εσθονία, 46,4% στη Λετονία και 45,9% στη Δανία).

Πίνακας 4: Νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά, 2024 Πηγή: Eurostat

Το 2024, η Εσθονία είχε το υψηλότερο ποσοστό μονογονεϊκών νοικοκυριών, με 36,7%, ακολουθούμενη από τη Λιθουανία με 29,5% και τη Λετονία με 24,9%. Η Σλοβακία (2,7%), η Ελλάδα (3,4%), η Σλοβενία (4,2%) και η Κροατία (5,2%) είχαν τα χαμηλότερα ποσοστά μονογονεϊκών νοικοκυριών.

Ωστόσο, η Σλοβακία και η Κροατία παρουσίασαν το υψηλότερο ποσοστό νοικοκυριών που κατατάσσονται στην κατηγορία «άλλου τύπου» νοικοκυριών με παιδιά, με το 41,1% στη Σλοβακία και το 36,9% στην Κροατία να μην αποτελούν ούτε μονογονεϊκά νοικοκυριά ούτε νοικοκυριά ζευγαριών.

Αυτά τα νοικοκυριά, στα οποία ενδέχεται να ζουν μαζί πολλές γενιές, είναι επίσης συνηθισμένα στη Ρουμανία (36,5 % των νοικοκυριών με παιδιά), στη Βουλγαρία (35,7 %) και στην Ισπανία (34,5 %). Η Εσθονία και η Λιθουανία, που παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό μονογονεϊκών οικογενειών, έχουν επίσης το χαμηλότερο ποσοστό νοικοκυριών «άλλου τύπου» με παιδιά: 12,8 % και 15,2 %, αντίστοιχα. Η Φινλανδία παρουσιάζει επίσης χαμηλό ποσοστό, στο 13,3%.

Ευτυχία και σύνθεση των νοικοκυριών

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία του 2022 σχετικά με την υποκειμενική ευτυχία σε σχέση με τη σύνθεση των νοικοκυριών στην ΕΕ δείχνουν ότι το 70,8 % των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά δήλωσαν ότι ήταν ευτυχισμένα όλο ή το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τις τελευταίες 4 εβδομάδες, σε σύγκριση με το 59,8 % όσων ζουν σε νοικοκυριά χωρίς εξαρτώμενα παιδιά.

Μεταξύ των νοικοκυριών χωρίς παιδιά, το 65,4% των ατόμων σε νοικοκυριά με δύο ενήλικες δήλωσαν ότι αισθάνονται ευτυχισμένοι συνεχώς ή τις περισσότερες φορές, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στα νοικοκυριά με 3 ή περισσότερους ενήλικες ήταν 63,1%. Στα νοικοκυριά με έναν ενήλικα, το 50,3% ανέφερε ότι ένιωθε ευτυχισμένο συνεχώς ή τις περισσότερες φορές τις τελευταίες 4 εβδομάδες, το 30,8% ένιωθε ευτυχισμένο μερικές φορές, ενώ το 15,2% ένιωθε ευτυχία σπάνια ή καθόλου (Πίνακας 5).

Πίνακας 5: Πόσο συχνά οι άνθρωποι δήλωναν ότι ήταν ευτυχισμένοι τις 4 εβδομάδες πριν από την έρευνα, ανά σύνθεση νοικοκυριού Πηγή: Eurostat

Σε σχεδόν όλες τις χώρες της ΕΕ, ένα υψηλό ποσοστό ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά δήλωσαν ότι είναι ευτυχισμένοι πάντα ή τις περισσότερες φορές (Σχήμα 6).

Πίνακας 6: Άτομα που δηλώνουν ότι είναι ευτυχισμένα πάντα ή τις περισσότερες φορές, ανά σύνθεση νοικοκυριού, 2022 Πηγή: Eurostat

Το χάσμα μεταξύ των επιπέδων ευτυχίας σε νοικοκυριά με και χωρίς εξαρτώμενα παιδιά μπορεί να είναι σημαντικό: 23 ποσοστιαίες μονάδες στην Κροατία, 19,9 ποσοστιαίες μονάδες στη Βουλγαρία και 18,7 ποσοστιαίες μονάδες στη Λιθουανία. Ωστόσο, η διαφορά ήταν ελάχιστη στο Λουξεμβούργο (-0,1 ποσοστιαία μονάδα), ενώ μικρές διαφορές παρατηρήθηκαν στη Μάλτα (2,7 ποσοστιαίες μονάδες) και στην Ιρλανδία (3,2 ποσοστιαίες μονάδες).

Πηγή – in.gr

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ