Μαθαίνοντας πώς να μαθαίνεις: ένα διαφορετικό ξεκίνημα στις σπουδές Μηχανικής

Δύο μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Frederick βοηθούν φοιτητές και φοιτήτριες να αναπτύξουν νέους τρόπους σκέψης, επίλυσης προβλημάτων και διαχείρισης της δυσκολίας

Τα πρόσφατα αποτελέσματα του PISA 2025 έφεραν ξανά στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις γνώσεις και τις δεξιότητες με τις οποίες οι νέοι και οι νέες ολοκληρώνουν τη σχολική τους εκπαίδευση, μεταξύ άλλων στα Μαθηματικά και στις Φυσικές Επιστήμες. Η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και για τα Πανεπιστήμια, τα οποία υποδέχονται φοιτητές και φοιτήτριες που έχουν διανύσει διαφορετικές εκπαιδευτικές διαδρομές, διαθέτουν διαφορετικές μαθησιακές εμπειρίες και είχαν πρόσβαση σε διαφορετικές εκπαιδευτικές ευκαιρίες. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο τι γνωρίζουν όταν φτάνουν στο Πανεπιστήμιο, αλλά και πώς μαθαίνουν, πώς σκέφτονται, πώς αντιμετωπίζουν τη δυσκολία και πώς μπορούν να εξελίξουν τις δυνατότητές τους.

Όταν του ζητήθηκε να δώσει συμβουλές στους νέους σπουδαστές, ο νομπελίστας φυσικός Κιπ Θορν ανέφερε: «Πρέπει να βρεις τον δικό σου τρόπο να μαθαίνεις, να πειραματιστείς με διάφορους τρόπους κατάκτησης της γνώσης. Ο καθένας είναι διαφορετικός. Το δικό μου μυαλό για παράδειγμα είναι πιο ‘αργό’ από το μυαλό των συναδέλφων μου. Tο ανακάλυψα αυτό όταν ήμουν πρωτοετής φοιτητής και δυσκολευόμουν. Βρήκα όμως τους δικούς μου τρόπους να μαθαίνω και αυτό μου έδωσε τη δυνατότητα να πετύχω παρά το γεγονός ότι το μυαλό μου λειτουργούσε με πιο αργό ρυθμό. Μπορούμε όλοι να πετύχουμε με διαφορετικούς τρόπους».

Η εμπειρία του Κιπ Θoρν αναδεικνύει μια σημαντική διάσταση της μάθησης: η δυσκολία δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη περιορισμένων δυνατοτήτων. Μπορεί, αντίθετα, να αποτελέσει αφετηρία για την αναζήτηση νέων μηχανισμών μάθησης.

Αυτή ακριβώς τη σχέση με τη μάθηση επιχειρεί να καλλιεργήσει μέσω μιας διαφορετικής προσέγγισης στα Μαθηματικά και στη Φυσική πρώτου έτους το Πανεπιστήμιο Frederick, δίνοντας έμφαση όχι μόνο στο τι μαθαίνουν οι φοιτητές και οι φοιτήτριες, αλλά και στο πώς μαθαίνουν.

Από τη δυσκολία στη μάθηση

Πολλά νέα παιδιά φτάνουν στο Πανεπιστήμιο έχοντας ήδη διαμορφώσει πεποιθήσεις όπως «δεν είμαι αρκετά καλός/ή στα Μαθηματικά», «η Φυσική είναι κάτι που με τρομάζει» ή «δεν κατάλαβα ποτέ γιατί τα Μαθηματικά είναι σημαντικά». Τέτοιες πεποιθήσεις συχνά συνοδεύονται από άγχος, φόβο ή ανασφάλεια και μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ακαδημαϊκή πορεία.

Το ερώτημα είναι: μπορεί μια τέτοια σχέση με τη μάθηση να αλλάξει;

Στο Πανεπιστήμιο Frederick, δύο μαθήματα του πρώτου έτους, στα Μαθηματικά και στη Φυσική, επιχειρούν ακριβώς αυτό: να βοηθήσουν τους φοιτητές και τις φοιτήτριες όχι μόνο να ενισχύσουν συγκεκριμένες γνώσεις, αλλά και να αναπτύξουν νέους τρόπους σκέψης, επίλυσης προβλημάτων και διαχείρισης της δυσκολίας. Η ενισχυμένη ακαδημαϊκή προετοιμασία μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ομαλή μετάβαση σε απαιτητικά προγράμματα σπουδών, όπως αυτά του Μηχανολόγου Μηχανικού ή του Πολιτικού Μηχανικού. Στόχος είναι οι νεοεισερχόμενοι και οι νεοεισερχόμενες να ενισχύσουν τις μαθησιακές τους δεξιότητες και να αποκτήσουν σταδιακά τα εργαλεία που χρειάζονται για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των σπουδών τους.

«Αξιολογούμε τις γνώσεις των πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών πριν αρχίσουν τις σπουδές τους και προσφέρουμε, σε όσους και όσες το χρειάζονται, δύο στοχευμένα μαθήματα στο πρώτο έτος, τα οποία επενδύουν σε μεταγνωστικές και επιστημονικές δεξιότητες μέσα σε πλαίσια Μαθηματικών και Φυσικής», αναφέρει η Δρ Κάλλια Παρίδη, Φυσικός με ειδίκευση στη Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών, που διδάσκει τα συγκεκριμένα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Frederick.

Στα μαθήματα αυτά δίνεται χρόνος στους φοιτητές και τις φοιτήτριες να μετακινηθούν σταδιακά από τη σκέψη «δεν μπορώ να βρω τη λύση» στο πιο παραγωγικό ερώτημα: «Τι γνωρίζω μέχρι εδώ και ποια εναλλακτική πορεία μπορώ να ακολουθήσω;». Η αλλαγή αυτή μπορεί να φαίνεται μικρή, είναι όμως παιδαγωγικά σημαντική. Η προσοχή μετατοπίζεται από μια στατική κρίση για την ικανότητα του ατόμου στη διερεύνηση των στρατηγικών που μπορεί να αξιοποιήσει.

«Η φιλοσοφία μας δεν είναι μόνο να ενισχύσουμε τις υφιστάμενες γνώσεις», εξηγεί η Δρ Παρίδη. «Θέλουμε οι φοιτητές και οι φοιτήτριές μας να αναπτύξουν μεταγνωστική επίγνωση και να κατανοούν καλύτερα πώς μαθαίνουν: πώς προσεγγίζουν ένα πρόβλημα, πώς τεκμηριώνουν τη σκέψη τους στη βάση των δεδομένων, πώς αξιοποιούν ένα λάθος και πότε χρειάζεται να αλλάξουν στρατηγική».

Για έναν μελλοντικό μηχανικό, άλλωστε, η ικανότητα να επανεξετάζει μια προσέγγιση, να αξιοποιεί δεδομένα, να αναγνωρίζει τα όρια μιας στρατηγικής και να αναζητά εναλλακτικές λύσεις δεν αποτελεί μόνο μαθησιακή δεξιότητα. Αποτελεί μέρος του ίδιου του τρόπου σκέψης που απαιτεί η Μηχανική.

Η αξία του αναστοχασμού

Κεντρικό στοιχείο αυτής της προσέγγισης είναι ο αναστοχασμός.

«Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες χρειάζεται να μπορούν να σταματούν και να αναρωτιούνται: Τι γνωρίζω; Πού ακριβώς δυσκολεύομαι; Τι με οδήγησε σε αυτή τη λύση; Θα μπορούσα να το προσεγγίσω διαφορετικά; Είτε πρόκειται για ένα πρόβλημα Μαθηματικών είτε, αργότερα, για μια σύνθετη απόφαση Μηχανικής, αυτή η επιστροφή στη δική τους σκέψη είναι κομμάτι της ανάπτυξής τους», αναφέρει η Δρ Παρίδη.

Η ανατροφοδότηση δεν περιορίζεται στο αν μια απάντηση είναι σωστή ή λανθασμένη, αλλά στρέφει την προσοχή και στη διαδικασία που οδήγησε σε αυτή, ενισχύοντας σταδιακά την αυτονομία των φοιτητών και των φοιτητριών στη μαθησιακή τους πορεία.

Και αν το λάθος είναι μέρος της λύσης;

Στη μάθηση υπάρχει αξία και στο λάθος, όταν αυτό δεν αντιμετωπίζεται ως τελικό αποτέλεσμα αλλά ως πληροφορία.

«Η απενοχοποίηση του λάθους δεν σημαίνει χαμηλότερες απαιτήσεις», υπογραμμίζει η Δρ Παρίδη. «Σημαίνει ότι δημιουργούμε ένα περιβάλλον στο οποίο ο φοιτητής ή η φοιτήτρια μπορεί να δοκιμάσει, να αναθεωρήσει και να κατανοήσει γιατί μια προσέγγιση δεν λειτούργησε, να συνεργαστεί, να ανταλλάξει απόψεις και να διερευνήσει τη φύση του εμποδίου ή την αιτία του λάθους. Το λάθος μπορεί να γίνει αφετηρία για βαθύτερη κατανόηση, όταν συνοδεύεται από διερεύνηση και ουσιαστική ανατροφοδότηση».

Μέσα από αυτή τη διαδικασία καλλιεργείται η ακαδημαϊκή ανθεκτικότητα. Δεν πρόκειται απλώς για την επιμονή να συνεχίζει κάποιος παρά τη δυσκολία, αλλά για την ικανότητα να διαχειρίζεται μια αποτυχία, να αναζητά ανατροφοδότηση, να προσαρμόζει τη στρατηγική του και να συνεχίζει με μεγαλύτερη επίγνωση των δυνατοτήτων και των αναγκών του. Παράλληλα, αρχίζει να διαμορφώνεται και η ακαδημαϊκή ταυτότητα: όχι μόνο η ταυτότητα ενός φοιτητή ή μιας φοιτήτριας που καλείται να περάσει μαθήματα, αλλά ενός μελλοντικού μηχανικού που μαθαίνει να σκέφτεται, να ερευνά, να τεκμηριώνει και να επιλύει προβλήματα.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy