Κομισιόν: Ενιαίο σύστημα κρίσιμων διασυνοριακών επικοινωνιών έως το 2036

      
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την Τετάρτη στο Κολλέγιο των Επιτρόπων δύο προτάσεις κανονισμού για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Συστήματος Κρίσιμων Επικοινωνιών (EUCCS), που θα επιτρέπει σε αστυνομικούς, πυροσβέστες, διασώστες και υπηρεσίες πολιτικής προστασίας να επικοινωνούν απρόσκοπτα πέρα από τα σύνορα. Η πρώτη πρόταση στηρίζεται στο άρθρο 87 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ και αφορά τις αρχές επιβολής του νόμου. Η δεύτερη στηρίζεται στο άρθρο 196 και επεκτείνει το σύστημα στην πολιτική προστασία και σε άλλους φορείς δημόσιας ασφάλειας.
Ο Eπίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, και η Eκτελεστική Aντιπρόεδρος για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χέννα Βίρκκουνεν, σημείωσαν ότι τα εθνικά δίκτυα έκτακτης ανάγκης σταματούν συχνά στα σύνορα. Ο Μπρούνερ έφερε ως παραδείγματα τις πυρκαγιές του καλοκαιριού στην παραμεθόρια περιοχή Βελγίου και Γερμανίας, όπου ο ασύρματος των πυροσβεστών έπαυε να λειτουργεί μόλις περνούσαν τα σύνορα, και μια καταδίωξη στα ολλανδοβελγικά σύνορα πέρυσι, όταν το κέντρο του Μάαστριχτ δεν μπορούσε να ειδοποιήσει άμεσα τους Βέλγους συναδέλφους του. Σύμφωνα με την πρόταση, σήμερα οι υπηρεσίες βασίζονται σε αυτοσχέδιες λύσεις, όπως η φυσική ανταλλαγή ασυρμάτων ή η χρήση εμπορικών τηλεφώνων.
Το EUCCS σχεδιάζεται ως «σύστημα συστημάτων», καθώς δεν θα υπάρχει κεντρική υποδομή διαχείρισης δεδομένων και τα κράτη μέλη θα διατηρούν την ιδιοκτησία και τη λειτουργία των εθνικών τους συστημάτων. Θα υποχρεούνται όμως να τα καθιστούν διαλειτουργικά και να τα διασυνδέουν μέσω κοινής υποδομής που θα διαθέσει η Κομισιόν. Ο κανονισμός θα εφαρμόζεται και στις χώρες που συμμετέχουν στη ζώνη Σένγκεν χωρίς να είναι μέλη της ΕΕ. Η Δανία δεν συμμετέχει στην έγκριση του κανονισμού και θα αποφασίσει εντός έξι μηνών από την έγκρισή του αν θα τον ενσωματώσει στο εθνικό της δίκαιο.
Η αιτιολογική έκθεση της πρότασης αναφέρει και τον ευρωπαϊκό κόμβο πυρόσβεσης με έδρα την Κύπρο, που εγκαινιάστηκε πρόσφατα, ως παράδειγμα εργαλείων συνδεσιμότητας, επικοινωνίας και συντονισμού.
Η διασύνδεση θα γίνει σε τρία στάδια, με έναρξη την 1η Δεκεμβρίου 2030, 2033 και 2036, ημερομηνία κατά την οποία όλα τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν συνδεθεί. Η κ. Βίρκκουνεν είπε ότι περίπου 12 χώρες θα μπορούσαν να ξεκινήσουν το 2030, ενώ η εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την πρόταση μιλά για 8 έως 10 κράτη μέλη. Κάθε κράτος θα πρέπει να διαπιστευθεί πριν συνδεθεί, με βάση τρία επίπεδα ωριμότητας (αρχικό, προχωρημένο, βέλτιστο).
Κάθε κράτος μέλος θα πρέπει, εντός τριών μηνών από την έναρξη ισχύος, να ορίσει αρμόδια εθνική αρχή, να εκπονήσει εθνική στρατηγική μετάβασης από τα δίκτυα στενής ζώνης, όπως το TETRA, στην ευρυζωνική τεχνολογία, και να δημιουργήσει κέντρο επιχειρήσεων ασφάλειας. Η πρόταση διευκρινίζει ότι το EUCCS δεν «αντικαθιστά» το TETRA, το οποίο μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ως εφεδρεία, και ότι δεν προβλέπεται ρήτρα οριστικής διακοπής. Η Europol, η Frontex και η Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Αρχή θα έχουν πρόσβαση στο σύστημα.
Σε επίπεδο ΕΕ θα συσταθούν η Ομάδα Κρίσιμων Επικοινωνιών, με εκπροσώπους των κρατών μελών, και το Συμβούλιο Διαπίστευσης Συστημάτων. Η Κομισιόν θα δημιουργήσει επίσης δύο «εικονικά» κέντρα, το ένα για την παρακολούθηση του δικτύου έως το 2030, και το δεύτερο για την παρακολούθηση της ασφάλειας έως το 2029, μέσω υφιστάμενων συμβάσεων-πλαισίων και όχι νέου οργανισμού.
Ερωτηθείσα από το ΚΥΠΕ πώς εγγυάται η Κομισιόν ότι το σύστημα, που θα στηρίζεται σε κοινόχρηστα εμπορικά δίκτυα, εικονικά κέντρα και εθνικά συστήματα που θα διασυνδεθούν πλήρως το 2036, θα αντέξει υβριδικές απειλές, η Βίρκκουνεν παρέπεμψε στο υφιστάμενο και υπό διαμόρφωση πλαίσιο. Υπενθύμισε ότι τον Ιανουάριο εγκρίθηκε η Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα, με νέο κεφάλαιο για την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των δικτύων, καθώς και η αναθεώρηση του Κανονισμού για την Κυβερνοασφάλεια.
Στο κείμενο της πρότασης προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζουν μέτρα ανθεκτικότητας και κυβερνοασφάλειας ευθυγραμμισμένα με τις οδηγίες NIS2 και CER και να εξασφαλίζουν διαχωρισμό των κρίσιμων επικοινωνιών από τις εμπορικές υπηρεσίες. Ο διαχωρισμός μπορεί να είναι φυσικός, λογικός, τεχνικός ή συμβατικός και δεν αποκλείει τη χρήση κοινόχρηστων δικτύων.
Σε συνθήκες συμφόρησης οι πάροχοι πρέπει να δίνουν προτεραιότητα και προνόμιο προεκτόπισης στην κίνηση κρίσιμων επικοινωνιών, ενώ το Κέντρο Παρακολούθησης Ασφάλειας συγκεντρώνει αναφορές και εκδίδει συστάσεις, αλλά δεν χειρίζεται το ίδιο τα περιστατικά. Η προθεσμία αναφοράς κρίσιμων περιστατικών από τα εθνικά κέντρα ορίζεται σε 48 ώρες, σε αγκύλες στο σχέδιο, δηλαδή δεν έχει οριστικοποιηθεί.
Οι δορυφορικές υπηρεσίες GOVSATCOM και IRIS² θα λειτουργούν ως εφεδρεία όταν τα επίγεια δίκτυα δεν λειτουργούν και η πρόσβαση παραμένει στη διακριτική ευχέρεια των αρμόδιων αρχών των προγραμμάτων αυτών και υπόκειται στην πρωταρχική αποστολή τους.
Σε ερώτηση για επιθέσεις από προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, η Aντιπρόεδρος δήλωσε ότι η ΤΝ δημιουργεί νέους κινδύνους, καθώς ισχυρά μοντέλα εντοπίζουν ευπάθειες μέσα σε λίγες ώρες, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την άμυνα, ενώ παρέπεμψε στο σχέδιο δράσης που εγκρίθηκε τον περασμένο Ιούλιο.
Ο κανονισμός προβλέπει τον αποκλεισμό «προμηθευτών υψηλού κινδύνου» από τον πυρήνα του συστήματος. Απαιτεί επίσης τα δεδομένα κρίσιμων επικοινωνιών να μην υπόκεινται σε νομοθεσία τρίτων χωρών που υποχρεώνει τους παρόχους να παρέχουν πρόσβαση στις αρχές τους. Δεν κατονομάζεται καμία χώρα ή εταιρεία και ο καθορισμός των προμηθευτών υψηλού κινδύνου παραπέμπει σε ξεχωριστή πρόταση (CSA2).
Το συνολικό άμεσο κόστος εκτιμάται σε 3,571 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 1,156 δισ. αφορούν την ευρωπαϊκή συνιστώσα και 2,415 δισ. τη σύνδεση των εθνικών συστημάτων. Το κόστος μετάβασης των κρατών μελών στα ευρυζωνικά δίκτυα, που υπολογίζεται σε 12,667 δισ. ευρώ σε επταετία, δεν προκύπτει από το EUCCS, σύμφωνα με την πρόταση. Ο Μπρούνερ είπε ότι η χρηματοδότηση από την ΕΕ θα εξαρτηθεί από τους συννομοθέτες και ότι τα κράτη μέλη έχουν ήδη επενδύσει σημαντικά. Επιπλέον η πρόταση μπορεί να στηριχθεί σε ενωσιακά προγράμματα, χωρίς προδικασία για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Ο επίτροπος τόνισε ότι το σύστημα «χτίζεται για την Ευρώπη από την Ευρώπη», με ευρωπαϊκές εταιρείες και τεχνολογία, και ότι ένα ενιαίο πρότυπο για τα 27 κράτη μέλη δημιουργεί ευρωπαϊκή αγορά, παρόλο που η πρόταση  δεν επιβάλλει αποκλειστικά ευρωπαϊκούς προμηθευτές. Για τη χρήση από στρατιωτικές δυνάμεις, ο Μπρούνερ είπε ότι η άμυνα είναι αρμοδιότητα των κρατών μελών, τα οποία αποφασίζουν αν θα το χρησιμοποιήσουν.
Οι προτάσεις θα εξεταστούν τώρα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η Κομισιόν θα υποβάλλει έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού πέντε χρόνια μετά την έναρξη ισχύος και ανά πενταετία στη συνέχεια.

Πηγή – Cyprustimes

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ