Κοινωνική σύνταξη στην Κύπρο: Ποιοι τη δικαιούνται μετά τα 65 – Τα χρόνια που πρέπει να έχεις ζήσει στο νησί

Δικαίωμα σε κοινωνική σύνταξη μπορούν να αποκτήσουν στην Κύπρο πρόσωπα που έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας τους και πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, κυρίως σε σχέση με τα χρόνια νόμιμης διαμονής τους στη Δημοκρατία και τυχόν άλλη σύνταξη που λαμβάνουν.

Ο περί Χορήγησης Κοινωνικής Σύνταξης Νόμος καθορίζει τόσο τις προϋποθέσεις για την απόκτηση του δικαιώματος όσο και τις περιπτώσεις στις οποίες η κοινωνική σύνταξη μειώνεται ή τερματίζεται.

Βασική προϋπόθεση είναι ο ενδιαφερόμενος να έχει συμπληρώσει την ηλικία των 65 ετών.

Δεν αρκεί, ωστόσο, μόνο το ηλικιακό κριτήριο. Ο αιτητής θα πρέπει παράλληλα να πληροί τις προϋποθέσεις νόμιμης διαμονής στην Κύπρο που καθορίζει ο νόμος.

Συγκεκριμένα απαιτείται:

είτε νόμιμη διαμονή στην Κύπρο για συνολική περίοδο τουλάχιστον 20 ετών μετά τη συμπλήρωση του 40ού έτους της ηλικίας,

είτε νόμιμη διαμονή στην Κύπρο για συνολική περίοδο 35 ετών μετά τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας.

Για τον υπολογισμό της περιόδου διαμονής, απουσία από την Κύπρο για διάστημα μικρότερο των δύο μηνών μέσα σε οποιοδήποτε ημερολογιακό έτος θεωρείται περίοδος διαμονής στην Κύπρο.

Η κοινωνική σύνταξη αφορά και το κατά πόσο ο ενδιαφερόμενος λαμβάνει σύνταξη ή άλλη παρόμοια πληρωμή από άλλη πηγή.

Ο νόμος προβλέπει ότι για να υπάρχει δικαίωμα, ο αιτητής δεν πρέπει να δικαιούται από άλλη πηγή σύνταξη ή παρόμοια πληρωμή ίση ή μεγαλύτερη από το ύψος της κοινωνικής σύνταξης.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάποιος που παίρνει μια μικρότερη σύνταξη αποκλείεται αυτομάτως.

Εάν η άλλη σύνταξη ή παρόμοια πληρωμή είναι χαμηλότερη από την κοινωνική σύνταξη, μπορεί να καταβάλλεται κοινωνική σύνταξη ως συμπλήρωμα. Το συνολικό ποσό των δύο δεν μπορεί να ξεπερνά το προβλεπόμενο ύψος της κοινωνικής σύνταξης.

Σύμφωνα με τον νόμο, το μηνιαίο ύψος της κοινωνικής σύνταξης για πρόσωπο που δεν λαμβάνει άλλη σύνταξη ή παρόμοια πληρωμή ισούται με το 81% του εκάστοτε μηνιαίου ανώτατου ποσού της βασικής παροχής σύνταξης γήρατος, που θα μπορούσε να καταβληθεί σε δικαιούχο χωρίς εξαρτώμενο.

Ο νόμος που εξετάζουμε δεν δίνει ένα σταθερό σημερινό ποσό σε ευρώ, αλλά μηχανισμό υπολογισμού. Η αναφορά στα €336,28 αφορά ειδικά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2013 μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2016 και συνεπώς δεν αποτελεί το σημερινό ποσό της κοινωνικής σύνταξης.

Ο νόμος προβλέπει επίσης πρόσθετη κοινωνική σύνταξη τον Δεκέμβριο κάθε έτους.

Το ποσό της αντιστοιχεί στο ένα δωδέκατο του συνολικού ποσού κοινωνικής σύνταξης που καταβλήθηκε στον δικαιούχο κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου έτους.

Εάν η κοινωνική σύνταξη τερματιστεί πριν από τον Δεκέμβριο, η πρόσθετη πληρωμή καταβάλλεται κατά τον μήνα τερματισμού.

Η καταβολή της κοινωνικής σύνταξης αρχίζει την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί τον μήνα κατά τον οποίο ο ενδιαφερόμενος αποκτά το σχετικό δικαίωμα.

Η πληρωμή τερματίζεται την τελευταία ημέρα του μήνα κατά τον οποίο παύει να υφίσταται το δικαίωμα.

Για να λάβει κάποιος κοινωνική σύνταξη πρέπει να υποβάλει αίτηση, συνοδευόμενη από τα απαραίτητα δικαιολογητικά και στοιχεία.

Η αίτηση πρέπει κανονικά να κατατεθεί εντός τριών μηνών από την ημέρα κατά την οποία αποκτάται το δικαίωμα στη σύνταξη.

Εάν η αίτηση υποβληθεί εκπρόθεσμα, μπορεί να χαθεί το δικαίωμα πληρωμής για μήνες πέραν των τριών που προηγούνται του μήνα της αίτησης.

Υπάρχει ωστόσο εξαίρεση: εάν ο αιτητής αποδείξει ότι υπήρχε εύλογη αιτία για την καθυστέρηση, ο Διευθυντής μπορεί, κατά την κρίση του, να εγκρίνει αναδρομική καταβολή μέχρι και 12 μήνες πριν από τον μήνα υποβολής της αίτησης.

Ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες ο δικαιούχος εκπίπτει του δικαιώματος.

Μεταξύ άλλων, αυτό συμβαίνει εάν αποκτήσει δικαίωμα σε άλλη σύνταξη ή παρόμοια πληρωμή, το ύψος της οποίας είναι ίσο ή μεγαλύτερο από την κοινωνική σύνταξη.

Πρόνοιες υπάρχουν επίσης για περιπτώσεις φυλάκισης ή νόμιμης κράτησης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παραμονή στο εξωτερικό. Ο δικαιούχος χάνει την κοινωνική σύνταξη για κάθε ημερολογιακό μήνα μετά τον έκτο μήνα συνεχούς απουσίας του από την Κύπρο.

Εξαίρεση προβλέπεται όταν η παραμονή στο εξωτερικό πέραν του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος γίνεται για λόγους υγείας και δικαιολογείται με σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό.

Οι δικαιούχοι έχουν υποχρέωση να ενημερώνουν χωρίς καθυστέρηση τον αρμόδιο Διευθυντή για οποιαδήποτε μεταβολή στις συνθήκες τους η οποία μπορεί να επηρεάζει το δικαίωμα στην κοινωνική σύνταξη.

Εάν αποδειχθεί ότι κάποιος έλαβε χρήματα χωρίς να τα δικαιούται, ο νόμος προβλέπει υποχρέωση επιστροφής τους. Ακόμη και όταν το ποσό λήφθηκε καλόπιστα και χωρίς ο δικαιούχος να γνωρίζει ότι δεν το δικαιούταν, μπορεί να παρακρατηθεί από μεταγενέστερες πληρωμές κοινωνικής σύνταξης.

Σε περίπτωση απόρριψης ολόκληρης ή μέρους της αίτησης, ο αιτητής πρέπει να ενημερώνεται γραπτώς και να του γνωστοποιούνται οι λόγοι της απόφασης.

Εάν δεν συμφωνεί με την απόφαση, έχει δικαίωμα να την προσβάλει ενώπιον του Υπουργού με γραπτή και αιτιολογημένη προσφυγή εντός 30 ημερών από τη γνωστοποίησή της.

Η κοινωνική σύνταξη αποτελεί συνεπώς δίχτυ προστασίας για άτομα άνω των 65 ετών που πληρούν τις απαιτήσεις διαμονής και δεν διαθέτουν άλλη σύνταξη στο ίδιο ή μεγαλύτερο ύψος. Κρίσιμα σημεία για τους ενδιαφερομένους είναι τα χρόνια νόμιμης διαμονής, τυχόν άλλες συνταξιοδοτικές παροχές και η έγκαιρη υποβολή της αίτησης.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ