Η νοηματική γλώσσα περιμένει για χρόνια επικαιροποίηση – «Μπλοκάρει» η εκπαίδευση νέων διερμηνέων στην Κύπρο

Μια διαδικασία που εκκρεμεί εδώ και χρόνια φαίνεται να συνδέεται άμεσα με ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η κοινότητα των κωφών στην Κύπρο, την έλλειψη διερμηνέων νοηματικής γλώσσας.

Η τελευταία καταγραφή της κυπριακής νοηματικής γλώσσας έγινε το 2008, όπως ανέφερε μιλώντας στην Cyprus Times η Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Κωφών, Μαρίνα Γεωργίου, ενώ από τότε η γλώσσα έχει εξελιχθεί, ακολουθώντας τις αλλαγές της κοινωνίας και την εμφάνιση νέων εννοιών και όρων. «Έχει ήδη προχωρήσει σε νέα καταγραφή, όμως η διαδικασία δεν μπορεί να ολοκληρωθεί χωρίς τη συμβολή γλωσσολόγου και την απαραίτητη θεσμική διαδικασία».

Την ίδια ώρα, η έλλειψη επικαιροποιημένης καταγραφής λειτουργεί, όπως μας ανέφεραν, ως ένα από τα εμπόδια για την εκπαίδευση και πιστοποίηση νέων διερμηνέων, την ώρα που οι υφιστάμενοι δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες.

«Μόλις επτά ενεργοί διερμηνείς»

Στον κατάλογο των διερμηνέων περιλαμβάνονται, σύμφωνα με την κυρία Γεωργίου, 27 άτομα ωστόσο, μόλις επτά ασκούν σήμερα ενεργά το επάγγελμα σε ολόκληρη την Κύπρο.

«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ενεργός διερμηνέας σε άλλη επαρχία πέραν της Λευκωσίας, με αποτέλεσμα οι ανάγκες κωφών πολιτών στις υπόλοιπες περιοχές να καλύπτονται με μετακινήσεις διερμηνέων από την πρωτεύουσα».

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην καθημερινή εξυπηρέτηση. Επεκτείνεται και στα σχολεία, όπου η ανάγκη για διερμηνείς είναι ιδιαίτερα κρίσιμη.

«Οι διερμηνείς που βρίσκονται στα σχολεία δεν μπορούν να αρρωστήσουν ή να πάρουν άδεια, γιατί δεν υπάρχουν αντικαταστάτες», αναφέρει χαρακτηριστικά η κυρία Γεωργίου.

«Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να μάθουν και να ασκήσουν το επάγγελμα»

Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί, ενώ υπάρχουν άνθρωποι που ενδιαφέρονται να εκπαιδευτούν, δεν έχει δημιουργηθεί μια οργανωμένη διαδικασία ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των επαγγελματιών.

«Υπάρχουν ακούοντες, τόσο παιδιά όσο και ενήλικες, που επιθυμούν να μάθουν τη νοηματική γλώσσα και κάποιοι από αυτούς ενδιαφέρονται να ακολουθήσουν επαγγελματικά το επάγγελμα του διερμηνέα». Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, στην Κύπρο δεν υπάρχει σήμερα αντίστοιχη διαδικασία πιστοποίησης, ενώ η απάντηση που λαμβάνει από τις αρμόδιες αρχές είναι ότι πιστοποίηση υπάρχει στην Ελλάδα.

Εδώ και τρία χρόνια η κυρία Γεωργίου αποστέλλει επιστολές προς το Υπουργείο Παιδείας ώστε να ανοίξει το πρόγραμμα, για να μπορούν να εκπαιδευτούν νέα άτομα και να δημιουργηθεί μεγαλύτερη «δεξαμενή» διερμηνέων.

Γιατί χρειάζεται νέα καταγραφή

Το ζήτημα της επικαιροποίησης δεν είναι, όπως εξηγείται, απλώς τυπικό.

Η νοηματική γλώσσα εξελίσσεται, όπως κάθε ζωντανή γλώσσα. Νέες έννοιες και νέοι όροι πρέπει να αποκτούν αντίστοιχη απόδοση στη νοηματική, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται με κοινό και κατανοητό τρόπο.

«Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν χρειάστηκε να δημιουργηθούν και να διαδοθούν νέοι όροι για τον κορωνοϊό, αλλά και νεότερες έννοιες όπως η τεχνητή νοημοσύνη και το φυσικό αέριο. Η νοηματική γλώσσα είναι ζωντανή, ενεργή γλώσσα που δεν τελειώνει ποτέ. Εξελίσσεται ο κόσμος».

Όπως αναφέρει η Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης των Κωφών, οι ίδιοι οι κωφοί με τους δοερμηνείς τους έχουν προχωρήσει στη δημιουργία και καταγραφή νέων λέξεων, όμως η διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει επίσημα χωρίς την επιστημονική συμβολή γλωσσολόγου.

«Έναν γλωσσολόγο θέλουμε»

Εξήγησε δε ότι για να προχωρήσει η διαδικασία απαιτείται η συμβολή γλωσσολόγου με εξειδίκευση στη νοηματική γλώσσα. Καθώς δεν υπάρχει αντίστοιχος ειδικός στην Κύπρο, έχει γίνει επικοινωνία με γλωσσολόγο από την Ελλάδα, ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια πηγή, έχει δηλώσει διαθέσιμος να συνδράμει.

«Εμείς απευθυνθήκαμε σε Έλληνα γλωσσολόγο, μας είπε ότι μπορεί να μας εξυπηρετήσει, αλλά περιμένουμε το Υπουργείο Παιδείας».

Η διαδικασία, πρόσθεσε η κυρία Γεωργίου, θα πρέπει να προχωρήσει σε συνεργασία με τους ίδιους τους κωφούς και τις εκπαιδευτικούς της νοηματικής, οι οποίοι γνωρίζουν τη γλώσσα και τις ανάγκες της κοινότητας.

Στην Κύπρο, όπως αναφέρει, υπάρχουν επτά εκπαιδευτικοί για κωφούς, οι οποίοι θα μπορούσαν να συμμετέχουν στη διαδικασία καταγραφής και στη συνέχεια στην εκπαίδευση όσων θα κληθούν να διδάξουν ή να ασκήσουν το επάγγελμα της διερμηνείας.

Τρία χρόνια επιστολές στο Υπουργείο

Η πρώτη επιστολή προς το Υπουργείο Παιδείας για το συγκεκριμένο ζήτημα στάλθηκε πριν από περίπου τρία χρόνια. Στόχος ήταν, όπως εξήγησε η κυρία Γεωργίου, να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα μέσω του οποίου νέα άτομα θα μπορούσαν να εκπαιδευτούν, να πιστοποιηθούν και να αυξηθεί ο αριθμός των διαθέσιμων διερμηνέων.

Παρά τις επιστολές δεν έχει δοθεί μέχρι σήμερα ξεκάθαρη απάντηση για το πότε και με ποιον τρόπο θα προχωρήσει η διαδικασία. Η ίδια υποστηρίζει ότι σε πρόσφατη απάντηση που έλαβε από το Υπουργείο, στην οποία απαντούσε στο ζήτημα που είχε προκύψει με την απυσία διερμηνέα στην τάξη του γιου της, γίνεται αναφορά στην προώθηση αναλυτικού εκπαιδευτικού προγράμματος.

Ωστόσο, το γεγονός αυτό δημιουργεί νέα ερωτήματα όπως μας ανέφερε η κυρία Γεωργίου. «Όταν το διάβασα επειδή γνωρίζω τις εκπαιδευτικούς της νοηματικής, επικοινώνησα με την κάθε μια ξεχωριστά προκειμένου να διαπιστώσω εάν συμμετείχαν στη διαμόρφωση του προγράμματος. Καμία δεν μου απάντησε θετικά. Και διερωτόμαι, πώς γίνεται να φτιάχνουν αναλυτικό πρόγραμμα χωρίς να συμβουλευτούν τις δασκάλες της νοηματικής γλώσσας;».

Η έλλειψη φτάνει μέχρι τις σχολικές αίθουσες

Οι συνέπειες της έλλειψης είναι ορατές και στα σχολεία. Φέτος, όπως μας είπε η Πρόεδρος της Οργάνωσης, χρειάστηκε να κινητοποιηθεί η ίδια για να εξασφαλίσει υποστήριξη για το παιδί της με την έναρξη της σχολικής χρονιάς.

Τελικά καθορίστηκε διερμηνέας, ωστόσο η ίδια εκφράζει προβληματισμό επειδή η επαγγελματίας που ανέλαβε το παιδί της εργαζόταν προηγουμένως στη Σχολή Τυφλών με άτομα με διπλή αναπηρία, δηλαδή κωφά και τυφλά άτομα.

«Για μένα είναι μια ευκολία, αλλά δεν νιώθω χαρούμενη. Νιώθω αμηχανία», αναφέρει, εξηγώντας ότι αντιλαμβάνεται πως η κάλυψη μιας ανάγκης δημιουργεί κενό σε μια άλλη ομάδα ανθρώπων που επίσης χρειάζεται διερμηνεία.

Το πρόβλημα, όπως επισημαίνει, δεν αφορά μόνο τους μαθητές. Οι διερμηνείς χρειάζονται και για την εξυπηρέτηση ενηλίκων κωφών σε καθημερινές και επαγγελματικές τους ανάγκες.

Όταν δεν υπάρχει διαθέσιμος επαγγελματίας, αρκετοί καταφεύγουν σε γονείς, συγγενείς ή φίλους για να τους βοηθήσουν να επικοινωνήσουν. Μια πρακτική που, όπως υπογραμμίζει η κυρία Γεωργίου, δεν αποτελεί την ενδεδειγμένη λύση, μεταξύ άλλων και λόγω του ζητήματος της εχεμύθειας.

Οι κωφοί θέλουν να προχωρήσουν

Το βασικό ερώτημα που θέτει πλέον η Μαρίνα Γεωργίου είναι εάν και πότε επιτέλους θα ολοκληρωθεί η επικαιροποίηση της κυπριακής νοηματικής γλώσσας και εάν αυτή θα αποτελέσει το πρώτο βήμα για να δημιουργηθεί μια οργανωμένη διαδικασία εκπαίδευσης και πιστοποίησης νέων διερμηνέων.

Για την κοινότητα των κωφών, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η καταγραφή νέων λέξεων. Είναι να δημιουργηθεί η δυνατότητα να εκπαιδευτούν περισσότεροι άνθρωποι, ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των διερμηνέων και να μην καλούνται οι ίδιοι λίγοι επαγγελματίες να καλύψουν τις ανάγκες ολόκληρης της χώρας.

«Οι κωφοί θέλουν να προχωρήσουν, κάνουν καινούργιες λέξεις, αλλά μένουν όλα εκεί. Έναν γλωσσολόγο θέλουν να έρθει για να επικαιροποιηθεί επιτέλους η γλώσσα μας».

*Για τη μετάφραση από τη νοηματική γλώσσα συνέβαλε η διερμηνέας κυρία Ξένια Χατζηγιάννη

Πηγή – Cyprustimes

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ