Η Ευρώπη σχεδιάζει την αντεπίθεσή της: Οι επιλογές που έχει και ο Πούτιν που χτυπά στη σκιά

Η Ρωσία κλιμακώνει το σαμποτάζ που διεξάγει σε χώρες του ΝΑΤΟ σε μια προσπάθεια να υπονομεύσει την ευρωπαϊκή στήριξη προς το Κίεβο, ενώ όλα δείχνουν ότι η Ευρώπη δυσκολεύεται να αντιδράσει.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι δεν αναμένουν μια μεγάλης κλίμακας ρωσική εισβολή σε χώρα του ΝΑΤΟ υπό την παραδοσιακή έννοια.

Ωστόσο, όπως εξηγούν οι New York Times, οι χώρες προσπαθούν να βρουν τον καλύτερο τρόπο για να αντιμετωπίσουν αυτό το εντεινόμενο μοτίβο ρωσικών επιθέσεων. Αυτό που, σύμφωνα με τους αξιωματούχους, φοβούνται περισσότερο είναι το ενδεχόμενο μία από αυτές τις επιθέσεις να προκαλέσει, είτε κατά λάθος είτε σκόπιμα, σημαντικές απώλειες ανθρώπινων ζωών.

Η Μόσχα «προσπαθεί να κάμψει τη βούληση για στήριξη της Ουκρανίας και, ευρύτερα, να αλλάξει την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης», δήλωσε ο Ντέιβιντ Κάτλερ, πρώην αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών του ΝΑΤΟ.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, ανέφερε, οι Ρώσοι χρησιμοποιούν μέσα «των οποίων η προέλευση είναι δύσκολο να αποδοθεί, τα οποία θεωρούν αρκετά σημαντικά ώστε να έχουν αντίκτυπο, αλλά ταυτόχρονα αρκετά περιορισμένα ώστε να μην πυροδοτήσουν» έναν ευρύτερο πόλεμο.

Τι θα κάνει η Ευρώπη;

Στο εσωτερικό των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, σύμφωνα με τους ίδιους αξιωματούχους, η συζήτηση αφορά το εάν και με ποιον τρόπο θα πρέπει να υπάρξουν αντίποινα, μεταφέροντας τη σύγκρουση στο ρωσικό έδαφος.

Η πρώτη αντίδραση θα πρέπει να είναι η διατήρηση της ψυχραιμίας και η αποφυγή μιας ρωσικής παγίδας μέσω υπερβολικής αντίδρασης, δήλωσε ο Καμίλ Γκραν, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι δεν πρέπει να υπάρχει τέτοιος εφησυχασμός ώστε να αγνοείται η πραγματικότητα. Η ρωσική εκστρατεία αποτελεί συνέχεια ενός ήδη διαμορφωμένου μοτίβου, ανέφερε, όμως «η αύξηση του αριθμού και η διαφοροποίηση της φύσης των περιστατικών είναι σημαντικές, όπως σημαντικός είναι και ο επικίνδυνος χαρακτήρας τους».

Η Ευρώπη προσπαθεί να ενισχύσει την αποτρεπτική της ικανότητα απέναντι στον υβριδικό πόλεμο — δηλαδή σε επιθετικές ενέργειες που δεν φτάνουν στο επίπεδο μιας άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης — σε τρία επίπεδα.

Πρώτον, καταγγέλλοντας ανοιχτά τις ρωσικές επιθέσεις και αποδίδοντας άμεσα την ευθύνη στο Κρεμλίνο. Δεύτερον, ενισχύοντας την ενημέρωση και την επαγρύπνηση της κοινωνίας και δημιουργώντας ισχυρότερες άμυνες γύρω από πιθανούς στόχους. Και τρίτον, επιβάλλοντας συνέπειες στη Μόσχα, είτε φανερά είτε συγκαλυμμένα, με σαφή μηνύματα προς τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

«Κάθε επίθεση θα πρέπει να συνδέεται ξεκάθαρα με ένα συγκεκριμένο μέτρο αντίδρασης», δήλωσε ο Λίνας Κοτζάλα από το Κέντρο Γεωπολιτικών και Μελετών Ασφάλειας, έναν ερευνητικό οργανισμό στη Λιθουανία. «Για να λειτουργήσει αυτό», πρόσθεσε, «οι κυβερνήσεις θα πρέπει να έχουν εξασφαλίσει εκ των προτέρων τη χρηματοδότηση και τη νομική εξουσιοδότηση που απαιτούνται, ώστε η αντίδραση να μη σημειώνει καθυστερήσεις εξαιτίας μιας νέας πολιτικής συζήτησης μετά από κάθε περιστατικό».

Μια τέτοια προσέγγιση προϋποθέτει συλλογική ευρωπαϊκή συμφωνία σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης απρόβλεπτων επιθέσεων, οι οποίες θα μπορούσαν γρήγορα να οδηγήσουν σε πόλεμο. Πρόκειται για αποφάσεις που οι χώρες παραδοσιακά επιφυλάσσουν για τον εαυτό τους. Ωστόσο, όπως σχολίασε με εμφανή επιφύλαξη ο κ. Κάτλερ, ο πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ, η επίτευξη μιας τέτοιας συναίνεσης «μπορεί να αποδειχθεί αρκετά δύσκολη».

Η στρατηγική του Πούτιν: Τι θέλει να πετύχει

Στα πρόσφατα περιστατικά που αποδίδονται άμεσα στη Ρωσία ή θεωρείται ότι διατάχθηκαν από τη Μόσχα περιλαμβάνονται επιθέσεις κατά σιδηροδρομικών υποδομών στην Πολωνία, η ρίψη φωτοβολίδων από ρωσική φρεγάτα προς ένα δανικό ελικόπτερο, πράξεις σαμποτάζ σε εργοστάσια, εισβολές ρωσικών αναγνωριστικών drones και σχέδια δολοφονίας διευθυντικών στελεχών ευρωπαϊκών εταιρειών παραγωγής οπλικών συστημάτων.

Αν και πολλά από αυτά τα περιστατικά είναι δύσκολο να αποδοθούν με βεβαιότητα στη Ρωσία, το Βερολίνο απέδωσε ευθέως στη Μόσχα ένα πρόσφατο περιστατικό στο αεροδρόμιο Λειψίας-Χάλε, στην ανατολική Γερμανία.

Επρόκειτο για ένα drone που έφερε εκρηκτικά, αλλά παρουσίαζε τεχνική βλάβη, και εντοπίστηκε κοντά σε ουκρανικά μεταγωγικά αεροσκάφη. Η αποτυχημένη επίθεση — το drone ανακαλύφθηκε από υπάλληλο του αεροδρομίου — ήταν ένα από τα περιστατικά που οδήγησαν σε νέες προειδοποιήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η απόπειρα με το drone σηματοδότησε μια αλλαγή, τόσο ως προς την ανάληψη κινδύνων από τη Ρωσία όσο και ως προς την προθυμία της Γερμανίας να κατηγορήσει ανοιχτά τη Μόσχα.

Η Κλαούντια Μάιγιορ, ειδική σε θέματα άμυνας, δήλωσε ότι ο Πούτιν επιδιώκει «όχι μόνο να δείξει ότι η στήριξη προς την Ουκρανία έχει κόστος, αλλά και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα ενός δημοκρατικού κράτους να τους προστατεύει».

Ο στόχος της Ρωσίας στην Ουκρανία, πρόσθεσε, δεν είναι αποκλειστικά εδαφικός, αλλά αφορά επίσης «την προσπάθεια να αποδειχθεί ότι η Δύση δεν παραμένει ενωμένη και ότι μπορεί να υπονομευθεί εκ των έσω».

Ο Ρώσος πρόεδρος έχει γίνει το τελευταίο διάστημα πιο ξεκάθαρος στις προειδοποιήσεις του προς τις χώρες του ΝΑΤΟ που στηρίζουν την Ουκρανία, τονίζοντας ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο.

Η Ρωσία θεωρείται επίσης ύποπτη για απόπειρες επηρεασμού κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων στη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία και την Ισπανία, όπου τα ακροδεξιά και φιλορωσικά κόμματα προβάλλουν σημαντικές προκλήσεις, επισημαίνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.

Η πρόκληση φόβου στους αντιπάλους αποτελεί διαχρονικό στοιχείο της ρωσικής στρατηγικής, δήλωσε η Χάνα Νότε, ειδική σε θέματα Ρωσίας, η οποία δημοσίευσε πρόσφατα ένα βιβλίο σχετικά με την προσπάθεια του Πούτιν να νικήσει τη Δύση, με τίτλο «Θα αντέξουμε περισσότερο από αυτούς» (We Shall Outlast Them).

Η κα Νότε σημείωσε ότι ο Σεργκέι Α. Καραγκάνοφ, ένας Ρώσος αναλυτής με σκληροπυρηνικές θέσεις, έγραψε το 2024 ότι, για να επικρατήσει η Μόσχα έναντι της Δύσης, «πρέπει να υπάρχει φόβος».

Όπως υπενθύμισε, ένας άλλος επιφανής αναλυτής, ο Ντμίτρι Β. Τρένιν, ο οποίος τάχθηκε υπέρ του πολέμου, έχει γράψει: «Όπου δεν υπάρχει φόβος, δεν υπάρχει ασφάλεια».

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν απέτρεψε τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν από το να προσφέρει μεγαλύτερη στήριξη στην Ουκρανία, απειλώντας με πυρηνική κλιμάκωση, δήλωσε ο Κίρ Τζάιλς, ειδικός σε θέματα Ρωσίας στο Chatham House, ένα ερευνητικό ινστιτούτο με έδρα το Λονδίνο. Υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ο κ. Τζάιλς, «δεν είναι οι ΗΠΑ εκείνες που πρέπει να αποτραπούν ή να εξαναγκαστούν, αλλά η Ευρώπη».

Το ΝΑΤΟ ενισχύει ήδη την αποτρεπτική του ικανότητα σε συμβατικό επίπεδο, πραγματοποιώντας περισσότερες και μεγαλύτερης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις κατά μήκος των ρωσικών συνόρων.

Οι προσπάθειες της Ευρώπης να ενισχύσει την αποτροπή απέναντι στον υβριδικό πόλεμο βρίσκονται σε λιγότερο προχωρημένο στάδιο και είναι λιγότερο ορατές.

Η περιοχή εστιάζει ολοένα και περισσότερο στην απόδοση ευθυνών, καθώς οι ηγέτες και οι υπηρεσίες πληροφοριών εκφράζονται πλέον πιο ξεκάθαρα σχετικά με την ευθύνη και τις προθέσεις της Ρωσίας. Χρησιμοποιούν μάλιστα όρους όπως «κινητική δράση» (kinetic), αντί για «υβριδική δράση» (hybrid), υποδηλώνοντας ότι πρόκειται για μια πιο ενεργή μορφή πολέμου.

Η Ευρώπη επενδύει επίσης σημαντικά ποσά στην προστασία αεροδρομίων, κρίσιμων υποδομών, σιδηροδρομικών κόμβων και σημαντικών εργοστασίων. Ορισμένες χώρες, όπως η Δανία, η Φινλανδία και η Πολωνία, προετοιμάζουν τους πολίτες τους για το ενδεχόμενο πολεμικών συγκρούσεων, μέσω προειδοποιήσεων και ενημερωτικών ανακοινώσεων προς το κοινό.

Οι χώρες του ΝΑΤΟ μπορούν να συνυπολογίζουν αυτές τις προσπάθειες στην επίτευξη του στόχου της Συμμαχίας για δαπάνες ύψους 5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) για την άμυνα έως το 2034.

Αύξηση του κόστους για τη Ρωσία

Τέτοιου είδους ενέργειες είναι απαραίτητες, αλλά δεν μπορούν να αποτρέψουν περιστατικά, είτε τυχαία είτε σκόπιμα, τα οποία προκαλούν ανθρώπινες απώλειες και αφήνουν τις δυτικές χώρες σε αμηχανία ως προς τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιδράσουν, δήλωσαν αναλυτές.

Η ανθεκτικότητα εξακολουθεί να αφήνει στη Ρωσία την πρωτοβουλία των κινήσεων, δήλωσε ο κ. Κοτζάλα. «Η αντίδραση πρέπει να υπερβαίνει την απλή προστασία», σημείωσε. «Πρέπει να στοχεύει τα δίκτυα που βρίσκονται πίσω από αυτές τις επιχειρήσεις — να εντοπίζει και να ασκεί διώξεις σε Ρώσους αξιωματικούς των υπηρεσιών πληροφοριών, καθώς και να διαταράσσει τη στρατολόγηση και τη χρηματοδότηση τοπικών συνεργατών».

Αυτό αποτελεί το πιο λεπτό και σύνθετο τρίτο σκέλος της ευρωπαϊκής αντίδρασης: την επιβολή κόστους στη ρωσική συμπεριφορά. Το να κατονομάζει κανείς τη Μόσχα ως υπαίτια, χωρίς να επιβάλλει ανάλογες συνέπειες, δείχνει αδυναμία και ενθαρρύνει περισσότερες επιθέσεις, δήλωσε ο κ. Κάτλερ, πρώην αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, όπως τόνισε, τα μηνύματα πρέπει να διατυπώνονται με προσοχή και να εκφράζονται συλλογικά, αντί να αποτελούν την αντίδραση μίας μόνο χώρας σε ένα μεμονωμένο περιστατικό.

Οι αναλυτές πρότειναν, για παράδειγμα, να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες κυβερνοπολέμου για να τεθεί εκτός λειτουργίας μια ρωσική πόλη ή το μετρό της Μόσχας, ως προειδοποιητικό μήνυμα. Και εάν η ανησυχία αφορά πλήγμα από μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) ή πύραυλο, είτε σκόπιμο είτε όχι, οι χώρες του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να αναπτύξουν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας πιο κοντά στη γραμμή απειλής, ακόμη και πάνω από ουκρανικό έδαφος, ώστε να καταρρίπτουν απειλές που κατευθύνονται προς το έδαφος του ΝΑΤΟ, όπως έχει ζητήσει ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι.

Τι χρειάζεται η Ευρώπη

Η Ουάσινγκτον μπορεί να στείλει ένα ισχυρό, εμπιστευτικό μήνυμα στη Μόσχα μέσω του επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών της ή με ένα τηλεφώνημα μεταξύ προέδρων. Η Ευρώπη, ωστόσο, δεν διαθέτει ένα ενιαίο πρόσωπο που να μπορεί να μιλήσει εξ ονόματος ολόκληρου του ευρωπαϊκού μπλοκ, δήλωσε ο Μαξ Μπέργκμαν, του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), με έδρα την Ουάσιγκτον.

«Η Ευρώπη δεν έχει ενοποιηθεί στον τομέα της άμυνας και της εξωτερικής πολιτικής, με αποτέλεσμα να μην μπορεί ουσιαστικά να μεταδώσει συνεκτικά μηνύματα», σημείωσε.

Ο Ίβο Ντάαλντερ, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, ο οποίος σήμερα εργάζεται στο Κέντρο Μπέλφερ του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, αναφέρθηκε στις προσπάθειες που καταβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τη θέσπιση ενός πρωτοκόλλου ασφαλείας που θα προβλέπει διαβουλεύσεις σε περίπτωση περιστατικών υβριδικού πολέμου, αντίστοιχου με το Άρθρο 4 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, η Ευρώπη «χρειάζεται έναν κατάλογο συγκεκριμένων επιλογών, όχι άλλη μία σύσκεψη», δήλωσε ο κ. Ντάαλντερ. Όπως πρόσθεσε, το ΝΑΤΟ είναι καλύτερα προετοιμασμένο από την Ευρωπαϊκή Ένωση να καταρτίσει έναν κατάλογο προκαθορισμένων συλλογικών αντιδράσεων στον υβριδικό πόλεμο, ενώ η Συμμαχία διαθέτει και τη διοικητική δομή για να τις υλοποιήσει.

Αυτό, όπως εκτίμησε, είναι ένα μήνυμα που η Ρωσία είναι πιθανότερο να κατανοήσει.

Πηγή – ΕΡΤ News (New York Times)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy