Η Ευρώπη ήταν η «κούνια» των νυχτερίδων πριν από 65 εκατ. χρόνια

Νέα διεθνής μελέτη, η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα που συνδυάζει γονιδιώματα και απολιθώματα νυχτερίδων, ανατρέπει προηγούμενες θεωρίες που τοποθετούσαν την προέλευση των μοναδικών ιπτάμενων θηλαστικών στην Ασία, την Αφρική ή τη Βόρεια Αμερική. Σύμφωνα με το Reuters, οι πρώτες νυχτερίδες εμφανίστηκαν πιθανότατα στην Ευρώπη περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια μετά την πρόσκρουση του αστεροειδούς που προκάλεσε τη μαζική εξαφάνιση πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια. Στη συνέχεια εξαπλώθηκαν στην Αφρική και από εκεί στην Ασία, την Αμερική και την Αυστραλία.

Η μεγαλύτερη γενετική μελέτη που έχει γίνει

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature και πραγματοποιήθηκε από διεθνή ομάδα 137 επιστημόνων από 64 χώρες στο πλαίσιο της κοινοπραξίας Bat1K. Οι ερευνητές δημιούργησαν τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα συλλογή υψηλής ποιότητας γονιδιωμάτων νυχτερίδων, εξετάζοντας 103 είδη που αντιπροσωπεύουν και τις 21 αναγνωρισμένες οικογένειες. Παράλληλα, συνδύασαν τα γενετικά δεδομένα με 44 απολιθώματα από διαφορετικά σημεία του πλανήτη, δημιουργώντας ένα νέο εξελικτικό «οικογενειακό δέντρο» των νυχτερίδων.

Πέταξαν λίγο μετά την εποχή των δεινοσαύρων

Οι νυχτερίδες είναι τα μοναδικά θηλαστικά που έχουν αναπτύξει πραγματική ενεργητική πτήση. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εξαφάνιση των πτερόσαυρων μετά την πρόσκρουση του αστεροειδούς άφησε κενές οικολογικές θέσεις, τις οποίες μπορούσαν να καταλάβουν νέα ιπτάμενα σπονδυλωτά. Τα παλαιότερα γνωστά απολιθώματα νυχτερίδων χρονολογούνται περίπου πριν από 52 εκατομμύρια χρόνια, όμως ο συνδυασμός γενετικών και ανατομικών δεδομένων επέτρεψε στους ερευνητές να τοποθετήσουν την πραγματική εμφάνισή τους αρκετά νωρίτερα, περίπου πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια. Το πώς ακριβώς έμοιαζαν οι πρόγονοί τους παραμένει άγνωστο. «Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα, αλλά υποθέτω ότι έμοιαζαν με δενδρομυγαλές που άρχιζαν να αποκτούν μακριά δάχτυλα», ανέφερε στο Reuters η εξελικτική γενετίστρια Έμα Τίλινγκ, επισημαίνοντας ότι ακόμη δεν έχουν βρεθεί τα κρίσιμα μεταβατικά απολιθώματα που θα αποκάλυπταν την εικόνα των πρώτων «προ-νυχτερίδων».

Η ηχοεντόπιση εμφανίστηκε πολύ νωρίς

Η έρευνα δίνει απαντήσεις και σε ένα ακόμη μεγάλο ερώτημα: πότε εμφανίστηκε η ηχοεντόπιση. Η ικανότητα αυτή επιτρέπει στις νυχτερίδες να εκπέμπουν υπερηχητικούς ήχους και να «διαβάζουν» τις ανακλάσεις τους, ώστε να προσανατολίζονται στο σκοτάδι και να εντοπίζουν τη λεία τους. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι τόσο η πτήση όσο και η ηχοεντόπιση είχαν ήδη εμφανιστεί πολύ κοντά στην αρχή της εξελικτικής ιστορίας των νυχτερίδων. Η τοποθέτηση του απολιθωμένου είδους Vielasia σε έναν από τους αρχαιότερους κλάδους του εξελικτικού δέντρου δείχνει ότι η ηχοεντόπιση προηγήθηκε της μεγάλης διαφοροποίησης των σύγχρονων νυχτερίδων. «Η πτήση τις έβαλε στον αέρα. Η ηχοεντόπιση τούς επέτρεψε να κυριαρχήσουν στη νύχτα», δήλωσε η καθηγήτρια Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σεντ Άντριους Σόνια Βέρνες, μία από τις επικεφαλής της μελέτης.

Περισσότερα από 1.500 είδη

Σήμερα υπάρχουν περισσότερα από 1.500 είδη νυχτερίδων σε ολόκληρο τον κόσμο και αντιπροσωπεύουν πάνω από το ένα πέμπτο όλων των ειδών θηλαστικών. Η Ανταρκτική είναι η μοναδική ήπειρος στην οποία δεν εγκαταστάθηκαν ποτέ. Οι διαφορές μεταξύ των ειδών είναι τεράστιες. Η μεγαλύτερη, η γιγάντια χρυσοστεφανωμένη ιπτάμενη αλεπού των Φιλιππίνων, μπορεί να έχει άνοιγμα φτερών περίπου 1,7 μέτρα. Αντίθετα, η μικροσκοπική νυχτερίδα-μέλισσα της Ταϊλάνδης και της Μιανμάρ έχει άνοιγμα φτερών περίπου 13 εκατοστά. Οι περισσότερες τρέφονται με έντομα, ενώ άλλα είδη καταναλώνουν φρούτα, νέκταρ ή ψάρια. Υπάρχουν ακόμη και οι γνωστές νυχτερίδες-βαμπίρ που τρέφονται με αίμα.

Τι μπορεί να μας μάθουν για τη γήρανση

Η σημασία της νέας μελέτης δεν περιορίζεται στην εξελικτική ιστορία. Πολλά είδη νυχτερίδων παρουσιάζουν ασυνήθιστα μεγάλη διάρκεια ζωής σε σχέση με το μικρό τους μέγεθος και αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα σε ασθένειες. Το νέο γενετικό υλικό δίνει στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετήσουν τα γονίδια που κρύβονται πίσω από αυτά τα χαρακτηριστικά. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη δουλειά μπορεί μελλοντικά να συμβάλει ακόμη και στην έρευνα για τη γήρανση, την ανοσία και την ανθεκτικότητα του ανθρώπινου οργανισμού σε ασθένειες. «Οι νυχτερίδες συνεχώς μας εκπλήσσουν. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα πειράματα της εξέλιξης», ανέφερε χαρακτηριστικά η Σόνια Βέρνες.

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ