ΕΕ: Επενδυτικό κενό 560 δισ. ευρώ στο R&D και την καινοτομία

Η Ευρώπη παράγει κορυφαία επιστημονική έρευνα, αλλά αποτυγχάνει συστηματικά να τη μετατρέψει σε εμπορικά προϊόντα, τεχνολογικές λύσεις και επιχειρηματική υπεραξία.

Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «Science, Research and Innovation Performance of the EU 2026», κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, υπολογίζοντας ότι η ΕΕ χρειάζεται πρόσθετες επενδύσεις ύψους 560 δισ. ευρώ προκειμένου να πιάσει τον στρατηγικό στόχο για δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030.

Αν και η Ευρώπη διατηρεί τη δεύτερη θέση παγκοσμίως στην επιστημονική παραγωγή (με το 57% των δημοσιεύσεων να περιλαμβάνει διεθνείς συνεργασίες), η αγορά της παραμένει βαθιά κατακερματισμένη. Τα δομικά εμπόδια στη χρηματοδότηση και η γραφειοκρατία «πνίγουν» το scale-up των καινοτόμων επιχειρήσεων, αφήνοντας την ήπειρο επικίνδυνα πίσω σε στρατηγικούς ψηφιακούς τομείς.

Η χαμένη μάχη των επενδύσεων και το χάσμα με τις ΗΠΑ

Παρά την αύξηση των ευρωπαϊκών δαπανών R&D από 1,81% του ΑΕΠ το 2000 σε 2,24% το 2024, το ποσοστό αυτό ωχριά μπροστά στις επιδόσεις των παγκόσμιων ανταγωνιστών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Ιαπωνία βρίσκεται στο 3,44%, οι ΗΠΑ στο 3,45% και η Νότια Κορέα «καλπάζει» με 4,96%.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο ποσοτικό, αλλά και ποιοτικό. Στην Ευρώπη, η δημόσια χρηματοδότηση απορροφάται κυρίως από τα πανεπιστήμια για βασική έρευνα, ενώ τα ιδιωτικά κεφάλαια κατευθύνονται στη μεταποίηση μέσης τεχνολογικής έντασης. Το αποτέλεσμα είναι οι ταχέως αναπτυσσόμενοι κλάδοι υψηλής τεχνολογίας (high-tech) και οι υπηρεσίες έντασης γνώσης να υποχρηματοδοτούνται δραματικά.

Κατάρρευση στις πατέντες και ψηφιακή εξάρτηση

Η τεχνολογική οπισθοχώρηση της ΕΕ αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα διπλώματα ευρεσιτεχνίας (PCT). Το ευρωπαϊκό μερίδιο παγκοσμίως κατέρρευσε από 30% το 2000 στο 16% το 2022. Στον αντίποδα, η Κίνα εκτοξεύτηκε την ίδια περίοδο από το 3% στο 33%.

Αν και η Ευρώπη κρατά ισχυρές θέσεις στα προηγμένα υλικά και την πράσινη μετάβαση, στην ψηφιακή οικονομία χάνει έδαφος. Στην τεχνητή νοημοσύνη (AI), το μερίδιο των ευρωπαϊκών πατεντών συρρικνώθηκε από 20% σε 12%. Η υστέρηση σε AI, προηγμένους ημιαγωγούς και cloud υποδομές δημιουργεί πλέον ανοιχτά ζητήματα οικονομικής ασφάλειας για την Ένωση.

Η «κοιλάδα του θανάτου» για τις startups και το σχέδιο δράσης

Το μεγαλύτερο «αγκάθι» για το ευρωπαϊκό οικοσύστημα εντοπίζεται στο στάδιο της ανάπτυξης (scale-up). Περίπου το 50% της χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών deep tech εταιρειών προέρχεται από πηγές εκτός Ευρώπης.

Την ίδια ώρα, οι θεσμικοί επενδυτές της ΕΕ, αν και διαχειρίζονται περιουσιακά στοιχεία ύψους 12 τρισ. δολαρίων, διαθέτουν ελάχιστα κεφάλαια στο Venture Capital. Αυτός ο κατακερματισμός της αγοράς ευθύνεται εν πολλοίς για το γεγονός ότι ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας στην ΕΕ τα τελευταία 25 χρόνια είναι σχεδόν ο μισός σε σχέση με τις ΗΠΑ.

Για την αντιστροφή αυτής της εικόνας, η Κομισιόν δρομολογεί ένα πλέγμα παρεμβάσεων όπως είναι ενισχυμένα κονδύλια έρευνας και καινοτομίας για την περίοδο 2028-2034.

Τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, δεδομένου ότι Το Scaleup Europe Fund έχει ήδη ξεκινήσει επενδύσεις σε τεχνολογικές εταιρείες, ενώ η πρωτοβουλία Choose Europe στοχεύει στο brain gain ταλέντων και επιχειρηματιών.

Παράλληλα, προετοιμάζεται νομοθετική πράξη για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας, με στόχο την άρση των εμποδίων στην κυκλοφορία γνώσης.

Τέλος, έρχεται η ευρωπαϊκή Νομοθετική Πράξη για την Καινοτομία η οποία σχεδιάζεται για να διευκολύνει την πρόσβαση των startups σε δημόσιες προμήθειες και να επιτρέψει τη χρήση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (IP) ως εξασφάλιση για χρηματοδότηση.

Πηγή – Startupper

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ