Δήμαρχος Μόρφου: Υπάρχει ακόμη περιθώριο επιστροφής της Μόρφου

«Δεν θα αφήσουμε τη Μόρφου να γίνει άλλη μια χαμένη πατρίδα στο πέρασμα του χρόνου», διαμηνύει μέσω της «Χαραυγής» ο Δήμαρχος Μόρφου, Βίκτωρας Χατζηαβραάμ. Πενήντα δύο χρόνια μετά την καταστροφή, η κλιμάκωση της κατοχής παραμένει πρόκληση, ενώ είναι πλέον ορατός σε κάθε χρόνο που περνά χωρίς λύση ο απομακρυσμός της προοπτικής επανένωσης. Τονίζει ότι σήμερα υπάρχει μια «χρυσή ευκαιρία» που δεν πρέπει να χαθεί, καθώς το αύριο γεννά νέες αβεβαιότητες. Την ίδια ώρα, σημειώνει ότι οι γενιές που έζησαν τη Μόρφου λιγοστεύουν, καθιστώντας ακόμη πιο επιτακτική τη διατήρηση της μνήμης και της προοπτικής επιστροφής στις νεότερες γενιές.

Δεν θα επιτρέψουμε στον χρόνο να μετατρέψει την προσφυγιά σε λήθη και την κατοχή σε «κανονικότητα»

Συνέντευξη στη Μιχάλη Μιχαήλ

Άλλη μια ετήσια εκδήλωση για τη Μόρφου, πενήντα δύο χρόνια μετά την κατάληψή της. Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά αλλά και για τους εκτοπισμένους Μορφίτες αυτό το γεγονός;

Πενήντα δύο χρόνια είναι πολλά. Και 46 αντικατοχικές πορείες είναι επίσης πάρα πολλές. Παρά όλα αυτά, για εμάς τους Μορφίτες κάθε τέτοια εκδήλωση είναι μια ακόμη υπενθύμιση του χρέους μας απέναντι στη Μόρφου και μια ανανέωση της υπόσχεσης ότι δεν θα σταματήσουμε να αγωνιζόμαστε για την επιστροφή. Πολλές γενιές μεγάλωσαν μακριά από τη γενέθλια γη και πολλοί Μορφίτες έφυγαν από τη ζωή με αναπλήρωτο τον πόθο της επιστροφής.

Η κάθε μας πορεία είναι μια υπόσχεση σε αυτούς τους ανθρώπους, σε όσους θυσιάστηκαν για την πατρίδα μας το 1974, στους αγνοουμένους και στους εγκλωβισμένους μας. Πάνω απ’ όλα, είναι μια υπόσχεση στα παιδιά και στα εγγόνια μας ότι δεν θα τους παραδώσουμε μια πατρίδα μοιρασμένη και έναν λαό διχασμένο. Ότι δεν θα επιτρέψουμε στον χρόνο να μετατρέψει την προσφυγιά σε λήθη και την κατοχή σε «κανονικότητα». Δεν θα αφήσουμε τη Μόρφου να γίνει άλλη μια χαμένη πατρίδα στο πέρασμα του χρόνου.

Με βάση τις εξελίξεις και τις δηλώσεις από την άλλη πλευρά για την πόλη, θεωρείτε ότι υπάρχει ακόμα περιθώριο επιστροφής της στους νόμιμους κατοίκους της;

Ναι, πιστεύω ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο επιστροφής της Μόρφου. Το ερώτημα αυτό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το αν υπάρχει ακόμη περιθώριο συνολικής λύσης του Κυπριακού.

Η θέση της τουρκικής και της τουρκοκυπριακής πλευράς υπήρξε διαχρονικά αρνητική ως προς την επιστροφή της. Παρά όλα αυτά, στις διαπραγματευτικές προσεγγίσεις των Ηνωμένων Εθνών η Μόρφου συνδέθηκε με την εδαφική αναπροσαρμογή και την επιστροφή περιοχών υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση. Στο Κραν Μοντανά το 2017 ο ίδιος ο ΓΓ του ΟΗΕ υπογράμμισε ότι για να υπάρξει συμφωνία στο εδαφικό, θα πρέπει να κατονομαστεί η Μόρφου ανάμεσα στις περιοχές που επιστρέφουν.

Δεν παραγνωρίζω τη σημερινή δύσκολη πραγματικότητα ούτε τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί όλα αυτά τα χρόνια. Όμως δεν θεωρώ ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε την προοπτική της επιστροφής. Όσο παραμένει ανοικτή η προοπτική συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού, παραμένει ανοικτή και η προοπτική της Μόρφου. Εξακολουθώ να ελπίζω σε μια λύση που θα επανενώσει την πατρίδα μας και θα επιτρέψει στους Μορφίτες να επιστρέψουν στην πόλη τους.

«Η κάθε μας πορεία για τη Μόρφου είναι μια υπόσχεση σε αυτούς τους ανθρώπους που έφυγαν από τη ζωή στην προσφυγιά»

Βλέπετε να υπάρχει περιθώριο ανατροπής του σημερινού αδιεξόδου ή θεωρείτε ότι παγιώνονται πλέον τα τετελεσμένα;

Μέχρι το τέλος του χρόνου υπάρχει ένα ιδιαίτερα σημαντικό χρονικό ορόσημο, καθώς ολοκληρώνεται η θητεία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η πρόσφατη επίσκεψή του στην Κύπρο, οι επαφές του με τις δύο πλευρές και η απόφασή του για νέα προσπάθεια μέσω διευρυμένης συνάντησης δημιουργούν προσδοκίες και κινητικότητα.

Την ίδια στιγμή, ο διορισμός του Ραφαέλε Φίτο ως Ειδικού Εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κυπριακό δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί πιο ενεργό ρόλο στην προσπάθεια επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.

Υπάρχει, λοιπόν, μια χρυσή ευκαιρία που δεν πρέπει να αφήσουμε να χαθεί, αν και ο κίνδυνος είναι πάντα ορατός: να ανατραπεί το αδιέξοδο και να ξεκινήσει μια νέα, ουσιαστική προσπάθεια.

Δεν λέω ότι αν δεν υπάρξει εξέλιξη μέχρι το τέλος του 2026 όλα τελειώνουν. Με το νέο έτος, όμως, θα υπάρχει αντικειμενική αβεβαιότητα, αφού δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η προσέγγιση του νέου ΓΓ και πόσο ψηλά θα βρίσκεται το Κυπριακό στην ατζέντα του, ιδιαίτερα σε ένα διεθνές περιβάλλον με τόσα ανοικτά μέτωπα.

«Είναι μια υπόσχεση στα παιδιά και στα εγγόνια μας, ότι δεν θα τους παραδώσουμε μια πατρίδα μοιρασμένη και ένα λαό διχασμένο»

Πόσο κοντά θεωρείτε ότι βρισκόμαστε σήμερα η Κύπρος σε μια οριστική διχοτόμηση; Υπάρχει τρόπος να την αποφύγουμε, δεδομένης και της στάσης της Τουρκίας;

Μετά από 52 χρόνια κατοχής, όποιος υποστηρίζει ότι η οριστική διχοτόμηση είναι μακριά ή δεν αποτελεί ορατό κίνδυνο, κατά την άποψή μου, δεν αντιλαμβάνεται τη δυναμική που δημιουργεί ο χρόνος.

Ο χρόνος δουλεύει εναντίον μας. Σε λίγες δεκαετίες η γενιά που έζησε την Κύπρο πριν από το 1974 θα έχει εκλείψει. Όσο περνούν τα χρόνια, τα τετελεσμένα εδραιώνονται και οι πραγματικότητες επί του εδάφους γίνονται δυσκολότερο να ανατραπούν. Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, είναι πόσο ακόμη μπορούμε να αφήσουμε τον χρόνο να περνά.

Για να αλλάξει η σημερινή πορεία χρειάζεται να δημιουργηθούν τα κατάλληλα κίνητρα για την Τουρκία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ευρωτουρκικές σχέσεις και οι φυσικοί πόροι της περιοχής μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας τέτοιας προσέγγισης.

Δεν μπορούμε να περιμένουμε επ’ αόριστον. Πρέπει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες που θα καταστήσουν τη λύση και την επανένωση της Κύπρου προς το συμφέρον όλων. Κάθε χρόνος που περνά χωρίς λύση κάνει την επανένωση δυσκολότερη.

«Οφείλουμε να βοηθήσουμε αυτή τη γενιά και τις επόμενες να αντιληφθούν ότι πατρίδα τους δεν είναι μόνο το κομμάτι της Κύπρου στο οποίο έτυχε να μεγαλώσουν»

Αν μπορούσατε σήμερα να απευθυνθείτε ταυτόχρονα στους νέους Μορφίτες, στην ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή κοινότητα και στην πολιτική ηγεσία, ποιο θα ήταν το μήνυμά σας; Τι πρέπει να γίνει τώρα, ώστε σε μια επόμενη επέτειο να μη μιλάμε απλώς για ακόμη περισσότερα χρόνια κατοχής και χαμένων ευκαιριών;

Πιστεύω στους νέους ανθρώπους και εμπιστεύομαι τη νέα γενιά. Είμαι βέβαιος ότι έχει όλα τα εχέγγυα για να τα καταφέρει καλύτερα από εμάς. Αν μείνει μακριά από φανατισμούς, στερεότυπα και αντιπαραθέσεις του παρελθόντος, μπορεί να χτίσει ένα καλύτερο αύριο.

Στην ελληνοκυπριακή και την τουρκοκυπριακή κοινότητα, αλλά και στην πολιτική ηγεσία, το μήνυμά μου είναι ξεκάθαρο: η σημερινή κατάσταση δεν είναι λύση και δεν μπορεί να αποτελεί το μέλλον της Κύπρου.

Το κοινό συμφέρον Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων επιτάσσει να αναζητήσουμε τη λύση και την επανένωση της πατρίδας μας. Ακόμη και όσοι αισθάνονται ότι έχουν «βολευτεί» με την παρούσα κατάσταση, ας αναλογιστούν τι μπορεί να σημαίνει η οριστική διχοτόμηση. Γιατί μετά τη διχοτόμηση μπορεί να ακολουθήσει και η προσάρτηση, δημιουργώντας μια νέα πραγματικότητα στην οποία όλοι θα έχουμε να χάσουμε.

Έχαμε την τύχη να γεννηθούμε σε έναν παράδεισο, τον οποίο δυστυχώς διαλύσαμε προσωρινά. Δεν είναι όμως αργά. Ας εργαστούμε όλοι μαζί για μια ενωμένη Κύπρο, στην οποία Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι θα μπορούν να ζουν και να ευημερούν και οι επόμενες γενιές να μεγαλώνουν με ειρήνη, ασφάλεια και χωρίς το μίσος και τις αντιπαραθέσεις του παρελθόντος.

Καθώς όμως φεύγει η γενιά που έζησε και έχει βιώματα από την πόλη, αισθάνεστε ότι εκ των πραγμάτων «αραιώνει» η επιθυμία για επιστροφή;

Δεν θεωρώ ότι αραιώνει η επιθυμία για επιστροφή ανάμεσα στους βιωματικούς πρόσφυγες. Είναι όμως θλιβερό ότι μειώνεται ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν αυτή την επιθυμία, καθώς οι γενιές των Μορφιτών που έζησαν την πόλη μας φεύγουν σιγά σιγά από τη ζωή.

Για τη γενιά που γεννήθηκε μετά το 1974, δεν μπορούμε να μιλάμε κυριολεκτικά για «επιστροφή», αφού δεν έζησε τη Μόρφου. Μπορεί όμως να έχει την ίδια βαθιά επιθυμία να επανενωθεί η πατρίδα μας, να γνωρίσει την πόλη όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν οι γονείς και οι παππούδες της, να γνωρίσει τον τόπο της και να μπορεί να διακινείται ελεύθερα σε ολόκληρη την Κύπρο, χωρίς οδοφράγματα και διαχωριστικές γραμμές.

Αυτό είναι το μεγαλύτερο στοίχημα σήμερα. Να βοηθήσουμε αυτή τη γενιά, αλλά και τις επόμενες, να αντιληφθούν ότι πατρίδα τους δεν είναι μόνο το κομμάτι της Κύπρου στο οποίο έτυχε να μεγαλώσουν. Υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι της πατρίδας μας που δεν έχουν ακόμη γνωρίσει. Είναι όμως εξίσου δικό τους και δικαιούνται να το γνωρίσουν, να το ζήσουν και να το αγαπήσουν.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ