Γκιλοτίνα: Η αιματηρή της ιστορία στην Ελλάδα

Εν συνεχεία, η λαιμητόμος βρίσκεται στο Μεσολόγγι, όπου αποκεφαλίζει εννέα ληστές, οι οποίοι προλαβαίνουν και ξυλοκοπούν τους εκτελεστές τους, με αποτέλεσμα την αντικατάσταση του Γάλλου με τον Αλβανό -καταδικασμένο σε θάνατο λόγω ληστειών- Χασάν Αρναούτ, ο οποίος ορκίζεται «να εκπληροί ακριβώς το εμπιστευθέν εις αυτόν χρέος». Παρά τη σκληρότητα της περιόδου, οι δήμιοι θεωρούνται κοινωνικά απόκληροι και δεν είναι τυχαίο πως η πολιτεία τούς κρατά, ουσιαστικά, έγκλειστους και αποκομμένους από τον τοπικό πληθυσμό για λόγους ασφαλείας στο Μπούρτζι, ενώ τους επιτρέπεται η έξοδος μόνο σε περιπτώσεις εκτέλεσης. Τα παραπάνω επιβεβαιώνει και δημοσίευμα της περιόδου: «Υπό τα όμματα πλήθους λαού, μετά ζωηράς συγκινήσεως και φρίκης παρακολουθήσαντος το απαίσιον θέαμα μεθ’ ο οι εκτελεσταί του Νόμου, αποδοκιμαζόμενοι και λιθοβολούμενοι οδηγήθησαν υπό ασφαλή στρατιωτικήν συνοδείαν εις Ναύπλιον και ενεκλείσθησαν εις το επιθαλάσσιον φρούριον, ένθα καθορίσθει έκτοτε ο τόπος της παραμονής αυτών, μη επιτρεπομένης της εξόδου αυτών ή κατά τας εκτελέσεις».

Δολοφονήθηκαν

Αξίζει να σημειωθεί ότι όταν ο Αλβανός δήμιος και ο Αλγερινός βοηθός του ολοκληρώνουν την οκτάχρονη σύμβαση εργασίας με το ελληνικό κράτος, ελάχιστο διάστημα μετά δολοφονούνται, τα πτώματά τους ρίχνονται στη θάλασσα, ενώ οι εκτελεστές τους δεν δέχονται να πάρουν τα χρήματα που έχουν μαζί τους από την οκταετή εργασία τους… Είναι τέτοια η δυσκολία του ελληνικού κράτους στην εξεύρεση δημίων, που το 1846 ψηφίζεται συμπληρωματικός νόμος που, εκτός της λαιμητόμου, εισάγει και την εκτέλεση με τυφεκισμό. Εχει εξαιρετικό ενδιαφέρον ότι, εκτός της περίπτωσης του Αλβανού δημίου, στα 40 πρώτα χρόνια εφαρμογής του απάνθρωπου αυτού μέτρου, ουδείς καταδικασμένος σε θάνατο κρατούμενος δέχεται να ανταλλάξει τη ζωή του με την επιλογή που του δίνεται να γίνει δήμιος… Ενδεικτικό της λαϊκής απέχθειας στη λαιμητόμο είναι το γεγονός ότι την περίοδο της έξωσης του Οθωνα από τη χώρα, ο λαός του Ναυπλίου καίει την γκιλοτίνα, αφού η παρουσία της στην πόλη θεωρείται ατιμωτική για αυτήν και τους κατοίκους της. Παρά την ανά καιρούς κατάργησή του, η φρίκη και ο τρόμος που προκαλεί το φονικό αυτό όπλο παραμένουν αναλλοίωτα. Οποτε λειτουργεί προκαλεί αποτροπιασμό, αλλά όταν καταργείται υπάρχουν κάποιοι που το αποζητούν στο όνομα της αύξησης της εγκληματικότητας ως συνέπεια της κατάργησής του. Φυσικά, η πρακτική δείχνει ότι η παρουσία της λαιμητόμου όχι μόνο δεν περιορίζει την εγκληματικότητα, αλλά προσφέρει και άλλοθι στις εκάστοτε κυβερνήσεις της περιόδου ώστε να πράξουν ελάχιστα για τον περιορισμό της, αφού θεωρούν πως το φόβητρο της γκιλοτίνας λειτουργεί, από μόνο του, αποτρεπτικά.

«Ελιποθύμησε…»

Οι περισσότερες εκτελέσεις γίνονται δημόσια για «παραδειγματισμό», με μάρτυρες, πολλές φορές, χιλιάδες θεατών. Ενας δημοσιογράφος περιγράφει την ανάμνηση δημόσιας καρατόμησης που είχε παρακολουθήσει ως παιδί: «Οι δύο δήμιοι έκαμναν μικρούς περιπάτους εντός της ζώνης των στρατευμάτων καπνίζοντες τα σιγάρα των, ως να επρόκειτο μετ’ ολίγον να σφάξουν καμία κόταν. Επειτα εφάνη και ο κατάδικος οδηγούμενος προς τον παλιόν ιερέα. Ητο γεννημένος εις τον τόπον εκείνον γνωστόν νοικοκυρόπαιδον. Ο γέρος ιερεύς ο οποίος τον εξομολόγει, τον είχε και βρέφος δεχθεί από την κολυμβήθρα προ 30 ετών. Μια γυναίκα, η τροφός του, έκλαιγε γοερώς μεταξύ του πλήθους, όταν είδεν ότι το πλάσμαν του γάλακτός της, εδένετο με σχοινιά και ωθείτο ισχυρώς από τους δημίους επί του ικριώματος. Οπισθέν μου ακούσθηκε γδούπος σώματος πίπτοντος, και στρέψας είδον εξηπλωμένον έναν στρατιώτην της φρουράς, ο οποίος ελιποθύμησε πριν ακόμη πέσει η μάχαιρα. Τότε ήρχισα και εγώ να έχω τάσεις λιποθυμίας, εκρύβην μεταξύ του πλήθους και άφησα να πέσει η μάχαιρα χωρίς να ιδώ τίποτα πλέον, ήκουσα μόνον το “άδικα-άδικα” του κόσμου».

Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα η λαιμητόμος γυρίζει σε όλη τη χώρα και αποκεφαλίζει δεκάδες μελλοθάνατους παρουσία χιλιάδων θεατών. Π.χ. η αιματηρή διαδρομή της το 1887 περιλαμβάνει δημόσιες εκτελέσεις στο Πεδίον του Αρεως, στο Λαύριο, στον Πειραιά -παρουσία μάλιστα 8.000 θεατών-, στην Πάτρα, στο Αγρίνιο, στην Κεφαλλονιά, στην Καλαμάτα και στον Δομοκό. Στις αρχές του 20ού αιώνα η καρμανιόλα εγκαταλείπει τις δημόσιες «παραστάσεις» της και οι εκτελέσεις γίνονται αποκλειστικά στο κάστρο του Παλαμηδίου, όπου και παίρνει την τελευταία της ονομασία: «Θηρίο του Παλαμηδίου». Τα επόμενα χρόνια θα περάσει στα σκοτάδια της ιστορίας. Ισως να είναι και περιττή, αφού το έργο της συνεχίζουν το πρώτο μισό του προηγούμενου αιώνα δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, δύο βαλκανικοί πόλεμοι, δύο δικτατορίες, κάμποσα κινήματα, δύο εμφύλιοι και η Μικρασιατική Καταστροφή…

Μαύρο χιούμορ μπροστά στη λαιμητόμο

Οι μελλοθάνατοι, εκτός του τρόμου του βέβαιου φρικτού θανάτου, έχουν να διαχειριστούν και τις φήμες που ακούγονται ότι μετά την εκτέλεση το κομμένο κεφάλι έχει, για λίγη ώρα, πλήρη συνείδηση των τεκταινομένων γύρω του. Ετσι, κάποιοι ζητούν από τους δημίους τους: «Προσέξτε, παιδιά, να με κόψετε καλά και να μη με παιδέψετε». Η φήμη αυτή, που δύσκολα μπορούσε να διαψευστεί από τις συνθήκες των εκτελέσεων, έκανε εφιαλτικότερες τις τελευταίες στιγμές των μελλοθανάτων. Δεν ήταν μόνο ο φόβος της λεπίδας, αλλά και η αγωνία για όσα, σύμφωνα με τις διαδόσεις, θα μπορούσαν να συμβούν αμέσως μετά τον αποκεφαλισμό. Ενας ενωμοτάρχης, αναζητώντας αν υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο, ζητά από τον μελλοθάνατο μια χάρη: «Οταν λοιπόν αύριον χωρισθεί το κεφάλι από το σώμα του, σε παρακαλώ πολύ να μου κλείσεις το ένα μάτι».

Ιδιαίτερη είναι η περίπτωση ενός Κερκυραίου μελλοθανάτου που δεν χάνει το χιούμορ του ούτε μπροστά στη θέα της λαιμητόμου: «Οταν ο Λογοθέτης αντίκρισε την λαιμητόμον, εγέλασε στωικώτατα και φώναξεν με την ιδιάζουσαν κερκυραϊκήν προφοράν: “Ρε, καραγκιόζο στήσανε; Αφτού θ’ ανέβω κι’ εγώ;” και ανέβει σε αυτόν τον Καραγκιόζην του πολιτισμού ο οποίος λέγεται λαιμητόμος. Οταν ανέβει, εκοίταξεν τους αποκεφαλισθέντας και εγέλασεν, τι θηρίον: Ρε σεις; Πώς σας κάνανε; Πού ’ν’ τα κεφάλια σας; Ετσι θα γίνω κι’ εγώ; Και ο άνθρωπος αυτός εκόπη χωρίς να εκφέρει καμμίαν κρίση επί της πολιτικής του κ. Βενιζέλου ή περί του γλωσσικού ζητήματος. Επέθανε γελών και έκαμε το πλήθος να γελάσει, ενώ αν ελιποθύμει θα ελιποθυμούσαν και μερικοί ευαίσθητοι θεαταί».

Η εικόνα είναι παράδοξη: Μπροστά στο ικρίωμα, όπου περίμενε κανείς τρόμο και σιωπή, ένας καταδικασμένος μετατρέπει τη στιγμή σε παράσταση, αφήνοντας πίσω του όχι μόνο τον θάνατο, αλλά και το γέλιο των θεατών.

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ