ΓΑΛΛΙΑ: Η συνάντηση των υποκειμένων και η νέα κοινωνική Αριστερά

Κάπου τον Ιούλιο του 2002, μια μεικτή ελληνογαλλική παρέα συζητούσε ανάμεσα σε κρασιά και άλλα οινοπνευματώδη ποτά, στη μέση ενός τυπικά ανυπόφορου παρισινού καύσωνα, το πολιτικό γεγονός που ακόμα δεν είχε χωνευτεί καλά στη χώρα. Σκάρτους τρεις μήνες πριν, ο φασίστας Ζαν-Μαρί Λεπέν –πατέρας της Μαρίν, η οποία αποτελεί σήμερα το μεγάλο φαβορί για να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές του 2027– είχε υποσκελίσει τον Λιονέλ Ζοσπέν, υποψήφιο του Σοσιαλιστικού Κόμματος και αριστερότερη εκδοχή της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας –συγκρινόμενος με τον Τόνι Μπλερ και τον Γκέρχαρτ Σρέντερ– και έχει προκριθεί στον β’ γύρο των εκλογών. Εκεί, ένα παλλαϊκό «δημοκρατικό» μέτωπο είχε δώσει στον υποψήφιο της Δεξιάς Ζακ Σιράκ ποσοστό πάνω από 82%, ένδειξη ότι ένα λογιστικό σφάλμα είχε μόλις διορθωθεί.

Η μεικτή παρέα αποτελούταν από ανθρώπους προερχόμενους από την αντικαπιταλιστική αριστερά και τον επαναστατικό συνδικαλισμό, οπότε κανείς δεν μπορούσε να κατηγορηθεί ως συμπαθών τον Λεπέν και το –τότε– Εθνικό Μέτωπο (σήμερα έχει μετονομαστεί σε Εθνικός Συναγερμός, στο πλαίσιο του rebranding). Ωστόσο, η ανάλυση του φαινομένου και η ένταση της αγανάκτησης δεν ήταν ενιαία. Οι Έλληνες της παρέας οδύρονταν πολύ περισσότερο για αυτό που συνέβη. Οι Γάλλοι, χωρίς να αρνούνται ότι η εξέλιξη ήταν δυσοίωνη και επικίνδυνη, δεν έπαυαν να διασκεδάζουν λίγο με το πάθημα των Σοσιαλιστών. Η αξιολόγηση αυτών των τελευταίων ήταν αντικείμενο διαφωνίας στην παρέα. Καθώς η συμφωνία έμοιαζε αδύνατη, ένας εκπρόσωπος της ελληνικής «αντιπροσωπείας» στο τραπέζι αναφώνησε: «Όπως και να έχει, για μένα οι Σοσιαλιστές θα είναι πάντα και η Γιορτή της Μουσικής, η Νέα Εθνική Βιβλιοθήκη και η ενοποίηση των μουσείων με τις δωρεάν μέρες επίσκεψης».

Ένας από τους γαλλικής καταγωγής συνδαιτυμόνας, άκουσε με προσοχή τον αφορισμό αυτό και σχολίασε. «Αν είναι έτσι, σε ζηλεύω. Γιατί για μένα είναι κάτι άλλο. Όταν το 1983 ο Μιτεράν ανέτρεψε το πρόγραμμα των εθνικοποιήσεων και ιδιωτικοποίησε πολλά εργοστάσια, ο πατέρας μου, που ήταν βιομηχανικός εργάτης στις Αρδέννες, έχασε τη δουλειά του. Έτσι, αναγκαστήκαμε να μετακομίσουμε σε μικρότερο σπίτι, όπου δεν είχα δικό μου δωμάτιο και όλοι καθόμασταν στον ίδιο χώρο. Τότε συνειδητοποίησα για πρώτη φορά ότι ο πατέρας μου έκλανε. Στο παλιό σπίτι δεν το είχα καταλάβει, αλλά στο μικρότερο που μετακομίσαμε, δεν μπορούσε να κρατήσει αποστάσεις ο ένας από τον άλλον. Και καθώς οι κλανιές του πατέρα μου μύριζαν, για μένα οι Σοσιαλιστές θα είναι πάντα η μυρωδιά της κλανιάς».

O Μεγάλος Θυμός

Είναι εντελώς αδύνατο να κατανοήσει κανείς τα πολιτικά γεγονότα, προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, σε μεγάλες χώρες όπως η Γαλλία ή ακόμα και οι ΗΠΑ, εάν δεν σκύψει πάνω από αυτόν τον Μεγάλο Θυμό, που προκάλεσε τα τελευταία 30 χρόνια η ματαίωση της Μεταπολεμικής Υπόσχεσης και η ταπείνωση που σηματοδότησε αυτή η ματαίωση για σημαντικά τμήματα των λαϊκών τάξεων και κυρίως της εργατικής. Υπάρχει ένας πρώτος και πολύ βασικός λόγος για τον οποίον  «τράπεζα» αυτού του Θυμού είναι σήμερα η Ακροδεξιά, πολύ περισσότερο από την Αριστερά. Η Αριστερά υπήρξε τα προηγούμενα ογδόντα χρόνια μέτοχος –αν όχι ο κύριος φορέας– αυτής της ματαιωμένης υπόσχεσης. Αντίθετα με την Ακροδεξιά, που είχε αποκλειστεί από τoν Κήπο της Εδέμ των ένδοξων χρυσών δεκαετιών του δυτικού κόσμου.

Παλαιότερες κινητοποιήσεις με εξεγερσιακά χαρακτηριστικά

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε στη Γαλλία  αριστερόστροφη διαμαρτυρία ή ακόμα και οργή τις τελευταίες δεκαετίες. Σε κάποιες περιπτώσεις αυτή διοχετεύτηκε μέσα από τα μεγάλα λαϊκά συνδικάτα (κυρίως τη CGT), σε άλλες –όχι πολύ συχνές πρόσφατα– σχετίζονταν με νέους στους οποίους ο πληθωρισμός διπλωμάτων συνοδευόταν από ύφεση ευκαιριών και εργασιακών προσδοκιών, σε μια τρίτη εκδοχή αφορούσε τον αποκλεισμένο και περιθωριοποιημένο κόσμο που ζει στα περίχωρα των μητροπόλεων και είναι κατά μείζονα λόγο αραβικής ή αφρικανικής καταγωγής. Το μοντέλο επαναλαμβάνεται κατά κάποιον τρόπο και στις ΗΠΑ, όπου ωστόσο ο συνδικαλισμός ήταν κατά μείζονα λόγο επιχειρησιακός και η συντριβή του υπήρξε ταχύτερη και μεγαλύτερη σε σχέση με την Ευρώπη.

Υπήρξε βασική και ομολογημένη υστέρηση και στις δύο όχθες του Ατλαντικού, η ανικανότητα, και συχνά η απροθυμία, αυτών των τύπων κινημάτων διαμαρτυρίας να συνδεθούν μεταξύ τους. Στη Γαλλία για παράδειγμα, μπορεί κανείς να ανατρέξει σε δύο μείζονες κινητοποιήσεις με εξεγερσιακά χαρακτηριστικά των περασμένων δεκαετιών, στις οποίες τα πολλαπλά υποκείμενα δεν συναντήθηκαν. Τον Νοέμβριο του 2005, η εξέγερση που εκδηλώθηκε στα προάστια του Παρισιού, και λιγότερο των άλλων μεγάλων πόλεων, μετά τον θάνατο δύο εφήβων κατά τη διάρκεια αστυνομικής καταδίωξης, ελάχιστα ζήτησε και βρήκε συμπαράσταση στους μορφωμένους διπλωματούχους νέους που ζούσαν μέσα στις πόλεις. Και αντίστοιχα, έξι μήνες αργότερα, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις ενάντια στην τότε Σύμβαση Πρώτης Πρόσληψης (ένα ευφάνταστο σύστημα υποκατώτατου μισθού για νέους εργαζόμενους και εργαζόμενες) δεν βρήκε καμία ηχώ στα περιθωριοποιημένα στρώματα των προαστίων. Σε άλλες περιπτώσεις λαϊκών ξεσπασμάτων, όπως αυτή των Κίτρινων Γιλέκων, η παρουσία των συνδικάτων υπήρξε συχνά καταλυτική για να εμποδιστεί η ανάπτυξη αντιλήψεων που έφταναν μέχρι τον ρατσισμό.

Η εξέγερση στη Γαλλία

Η εξέγερση του τελευταίου μήνα στη Γαλλία είναι σε μεγάλο βαθμό καινοτόμα ως προς το ότι επιτρέπει και μάλιστα προϋποθέτει τη συνύπαρξη των τριών αυτών υποκειμένων στον δρόμο: η περιθωριοποιημένη νεολαία των προαστίων συναντιέται με την πιο μορφωμένη νεολαία των πόλεων και όλοι μαζί με τα συνδικάτα, τα οποία έχουν αρχίσει να γίνονται αισθητά στις κινητοποιήσεις. Ας μη μας διαφεύγει, μιλώντας κοινωνικά, ότι τα δύο πρώτα στρώματα τείνουν αν όχι σε μία συγχώνευση σίγουρα σε μία προσέγγιση, μετά από μια εικοσαετία πολιτικών λιτότητας της κρίσης.

Η προσέγγιση των πολλαπλών υποκειμένων με κοινωνικούς όρους δεν σημαίνει αυτόματα και ενιαία πολιτική εκπροσώπηση. Και δεν χρειάζεται να υπερβάλουμε ως προς την εμβέλεια πολιτικών εγχειρημάτων στο εσωτερικό της εξέγερσης. Ωστόσο, είναι δίκαιο να σημειώσουμε ότι μετά από δεκαετίες, η Ανυπότακτη Γαλλία, του Ζαν-Λικ Μελανσόν, εμφανίζεται ως ένα είδος Αριστεράς, που δεν καταπιάνεται με την υπεράσπιση των μεγάλων γραμμών του στάτους κβο, αλλά με την ανατροπή του. Αυτή η τάση, που στοίχισε στον επικεφαλής της μεγάλες επιθέσεις ακόμα και στο εσωτερικό της παραδοσιακής Αριστεράς (σοσιαλιστικής, κομμουνιστικής και οικολογικής), γνωρίζει μια πρώτη ιστορική δικαίωση, αλλά όχι χωρίς κόστος.

Η Ανυπότακτη Γαλλία και ο επικεφαλής της, έχουν αντικαταστήσει επάξια τους Λεπέν και την Ακροδεξιά στη θέση του ενός Διαβόλου της κόλασης της Δημοκρατίας. Η δυνατότητα εκλογής του βετεράνου πολιτικού στις εκλογές του 2027 είναι μηδενική. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι θα συντριβόταν σε έναν ενδεχόμενο β’ γύρο από τη Λεπέν, την οποία θα κέρδιζε μόνο στο Παρίσι και ανάμεσα στη νεολαία. Την ίδια ώρα που η κοινωνική πόλωση συρρικνώνει το πολιτικό Κέντρο, αυτό διευρύνει το εμβαδόν που καταλαμβάνει στην πολιτική γεωγραφία, από την παραδοσιακή Δεξιά μέχρι τους Σοσιαλιστές και κομμάτια των Πράσινων.

Η συγκρότηση αυτής της νέας κοινωνικής και πολιτικής Αριστεράς, έξω από την ασφαλή ζώνη της μεταπολεμικής Ευρώπης, είναι το εξαιρετικά ενδιαφέρον διακύβευμα της εποχής μας. Με την επισήμανση ότι το να ζεις σε ενδιαφέροντες καιρούς αποτελεί παγίως κατάρα για τους ανθρώπους.    

Foto

Wikipedia

Πηγή – Εποχή

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy