Ανάπτυξη με ανισότητες και 167 χιλιάδες στη σκιά της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού

• Το 17,1% του πληθυσμού κινδυνεύει από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό, ενώ ο κίνδυνος εισοδηματικής φτώχειας αυξήθηκε στο 14,9%, παρά τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της οικονομίας
• Στα €13.240 το ετήσιο όριο κινδύνου φτώχειας για ένα άτομο και στα €27.803 για τετραμελή οικογένεια, την ώρα που η ακρίβεια ροκανίζει τα εισοδήματα και πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς
• Ένας στους τρεις ηλικιωμένους βρίσκεται κάτω από το όριο φτώχειας, με το σχετικό ποσοστό να φτάνει στο 33,2%, αναδεικνύοντας την ανάγκη για επαρκείς και αξιοπρεπείς συντάξεις
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει αδυναμίες στην τιμαριθμική αναπροσαρμογή κοινωνικών παροχών και φορολογικών παραμέτρων, θέτοντας ερωτήματα για την επάρκεια των πολιτικών προστασίας των χαμηλών εισοδημάτων

Η κυπριακή οικονομία μεγαλώνει, οι δείκτες ανάπτυξης ανεβαίνουν, αλλά 167 χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να βρίσκονται στη σκιά της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Την ώρα που ο παραγόμενος πλούτος αυξάνεται, χιλιάδες εργαζόμενοι, συνταξιούχοι και οικογένειες μετρούν τα ευρώ για να βγάλουν τον μήνα. Η ακρίβεια ροκανίζει τα εισοδήματα και τα οφέλη της ανάπτυξης δεν φτάνουν με τον ίδιο τρόπο σε όλους.

Τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Το 17,1% του πληθυσμού κινδυνεύει από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό, ενώ ένας στους τρεις ηλικιωμένους βρίσκεται κάτω από το όριο εισοδηματικής φτώχειας.

Η εικόνα αναδεικνύει ένα ουσιαστικό ερώτημα. Πόσο κοινωνικό αντίκρισμα έχει η ανάπτυξη όταν σημαντικό μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να δυσκολεύεται να καλύψει τις βασικές του ανάγκες;

Σύμφωνα με την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2025, ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παρέμεινε στο 17,1%, όσο και το 2024.

Παράλληλα, ο επιμέρους δείκτης εισοδηματικής φτώχειας αυξήθηκε από 14,6% σε 14,9%. Αυτό σημαίνει ότι μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού βρισκόταν κάτω από το σχετικό εισοδηματικό όριο, ακόμη και μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις.

Καταγράφηκαν, πάντως, και ορισμένες βελτιώσεις. Η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση μειώθηκε από 2,5% σε 2,2%, ενώ ο κίνδυνος φτώχειας στις ηλικίες 18–64 ετών υποχώρησε από 10,6% σε 10,3%.

Οι βελτιώσεις αυτές, ωστόσο, δεν αρκούσαν για να μειωθεί ο συνολικός κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Τα εισοδήματα στο όριο της φτώχειας

Το μέγεθος των οικονομικών δυσκολιών αποτυπώνεται και στα εισοδηματικά όρια που καταγράφει η Στατιστική Υπηρεσία.

Για ένα άτομο που ζει μόνο του, το ετήσιο όριο κινδύνου φτώχειας ανήλθε στα €13.240, δηλαδή περίπου €1.103 τον μήνα. Για τετραμελή οικογένεια με δύο παιδιά κάτω των 14 ετών, έφτασε τα €27.803 ετησίως ή περίπου €2.317 τον μήνα.

Τα ποσά αφορούν το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και όχι τους μεικτούς μισθούς. Δείχνουν, ωστόσο, πόσο στενά μπορεί να είναι τα οικονομικά περιθώρια όταν πρέπει να πληρωθούν ενοίκια, δόσεις, ρεύμα, τρόφιμα και άλλες καθημερινές ανάγκες.

Ένας στους τρεις ηλικιωμένους κάτω από το όριο φτώχειας

Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση των ηλικιωμένων. Ο κίνδυνος φτώχειας στα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω αυξήθηκε από 23,9% το 2020 σε 33,2% το 2025.

Πρόκειται για περίπου έναν στους τρεις ηλικιωμένους, γεγονός που επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη για επαρκείς και αξιοπρεπείς συντάξεις.

Για πολλούς, η σύνταξη αποτελεί το μοναδικό σταθερό εισόδημα. Οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα, στο ηλεκτρικό ρεύμα και στα υπόλοιπα βασικά αγαθά περιορίζουν ακόμη περισσότερο την αγοραστική τους δύναμη.

Τα στοιχεία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης και της συζήτησης για αποτελεσματικότερη προστασία των χαμηλοσυνταξιούχων.

Ανισότητες καταγράφονται και μεταξύ των φύλων. Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ανέρχεται στο 18,7% για τις γυναίκες, έναντι 15,5% για τους άνδρες.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, οι συντάξεις και τα κοινωνικά επιδόματα αποτελούν καθοριστικό στήριγμα.

Χωρίς τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, ο κίνδυνος φτώχειας θα ανερχόταν στο 33,6%. Με τον συνυπολογισμό των συντάξεων περιορίζεται στο 21,7%, ενώ μετά την προσθήκη των κοινωνικών επιδομάτων μειώνεται στο 14,9%.

Οι αριθμοί δείχνουν πόσο σημαντική είναι η κοινωνική προστασία. Παράλληλα, όμως, τα υψηλά ποσοστά φτώχειας αναδεικνύουν την ανάγκη να εξεταστεί η επάρκεια των παροχών, ιδιαίτερα απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής.

Μεροκάματο που δεν φτάνει ούτε για τα βασικά

Την εικόνα συμπληρώνουν τα ευρήματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα οποία ανέδειξε πρόσφατα η «Χαραυγή» στο ρεπορτάζ «Μεροκάματο που δεν φτάνει ούτε για τα βασικά».

Σύμφωνα με τη συγκριτική ανάλυση για την περίοδο 2019–2024, η Κύπρος παρουσίασε τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση των αλλαγών στη φορολογική και κοινωνική πολιτική στον κίνδυνο φτώχειας των εργαζομένων.

Η εξέλιξη συνδέεται κυρίως με την απουσία τιμαριθμικής αναπροσαρμογής κοινωνικών παροχών και φορολογικών παραμέτρων, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός να μειώνει την πραγματική αξία της στήριξης προς τα νοικοκυριά.

Η έκθεση αναφέρεται επίσης σε πρόσθετες υποχρεωτικές εισφορές για υγειονομική περίθαλψη, χωρίς αντίστοιχες φορολογικές ελαφρύνσεις ή ενίσχυση επιδομάτων.

Παράλληλα, καταγράφονται κενά στην προστασία των αυτοεργοδοτουμένων, που δεν καλύπτονται από παροχές ανεργίας, καθώς και στις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης.

Παρότι το ποσοστό απασχόλησης στις ηλικίες 20–64 ετών έφτασε το 81,3% το 2025, έναντι 76,1% στην ΕΕ, η συμμετοχή ανέργων σε ενεργητικά μέτρα απασχόλησης παρέμενε κάτω από 10% το 2023.

Κυβερνητικά μέτρα και πραγματικές ανάγκες

Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη προβάλλει τις αυξήσεις στον κατώτατο μισθό, τη σταδιακή αποκατάσταση της ΑΤΑ, τη φορολογική μεταρρύθμιση και τις ελαφρύνσεις στο κόστος ενέργειας και βασικών αγαθών ως μέτρα στήριξης των νοικοκυριών.

Από τον Ιανουάριο του 2026, ο εθνικός κατώτατος μισθός ανέρχεται στα €979 κατά την πρόσληψη και στα €1.088 μετά τη συμπλήρωση έξι μηνών συνεχούς απασχόλησης, για όσους καλύπτονται από το σχετικό διάταγμα.

Παράλληλα, η συμφωνία για την ΑΤΑ προβλέπει σταδιακή επαναφορά της πλήρους αναπλήρωσης έως το 2027, υπό συγκεκριμένους όρους.

Ωστόσο, ο κατώτατος μισθός και η ΑΤΑ δεν καλύπτουν όλους τους εργαζομένους, ενώ οι φορολογικές ελαφρύνσεις έχουν διαφορετικό αποτέλεσμα ανάλογα με το εισόδημα και τις ανάγκες κάθε νοικοκυριού.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι κατά πόσο οι παρεμβάσεις αυτές ενισχύουν πραγματικά την αγοραστική δύναμη και περιορίζουν τη φτώχεια.

Γιατί η οικονομική πρόοδος δεν φαίνεται μόνο στους αριθμούς και στα ποσοστά. Φαίνεται και στη δυνατότητα των εργαζομένων, των συνταξιούχων και των οικογενειών να ζουν με αξιοπρέπεια, χωρίς να αγωνιούν αν τα χρήματα θα φτάσουν μέχρι το τέλος του μήνα.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy