Ήττα του «τραμπισμού» στη Βραζιλία

Παναγιώτης Ξοπλίδης

Ο Λούλα «γύρισε την παρτίδα» απέναντι στον Μπολσονάρο με φιλολαϊκά μέτρα της τελευταίας στιγμής

Η νίκη του Λούλα στις προεδρικές εκλογές της Βραζιλίας συνδέθηκε διεθνώς με τη μάχη ενάντια στο τραμπισμό και την Ακροδεξιά. Πράγματι, η ήττα του Μπολσονάρο, με διαφορά μάλιστα άνω των 4 εκατομμυρίων ψήφων, αποτελεί ένα σημαντικό πλήγμα για τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος έχει θέσει ως βασικό άξονα της πολιτικής του τον πλήρη έλεγχο της Λατινικής Αμερικής. Ο ίδιος ο Μπολσονάρο, άλλωστε, διεξήγαγε ανοιχτά την προεκλογική εκστρατεία του ως αιχμή του δόρατος της παγκόσμιας τραμπικής δεξιάς, προβάλλοντας την ατζέντα της. Είχε ακόμα την πλήρη στήριξη του γενοκτόνου Νετανιάχου, όπως συμβαίνει και με κάθε φασιστικό και ακροδεξιό κόμμα στην Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική.

Ωστόσο, οι εκλογές στη Βραζιλία κρίθηκαν από τις διεργασίες στο εσωτερικό της. Ο Λούλα, ο οποίος είχε χάσει με διαφορά 1,87% των ψήφων στον πρώτο γύρο, κέρδισε τον δεύτερο με διαφορά 3,52% (51,77% έναντι 48,23%). Κάτι που σημαίνει πως μέσα σε τρεις εβδομάδες, διασφάλισε πάνω από 10 εκατομμύρια επιπλέον ψήφους. Αυτή η εντυπωσιακή ανατροπή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ενεργοποίηση της νεολαίας και ιδιαίτερα των φοιτητών. Ενδεικτικά, 48 ώρες μετά τον πρώτο γύρο, δεκάδες χιλιάδες φοιτητές από το πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Τζανέιρο βγήκαν στους δρόμους ενάντια στη φασιστική απειλή. Αυτό το κίνημα εξαπλώθηκε σε όλα τα βραζιλιάνικα πανεπιστήμια, πυροδοτώντας την κινητοποίηση ευρύτερων λαϊκών μαζών.

Ο Λούλα κέρδισε στην κρίσιμη πολιτεία Μίνας Ζεράις, όπου είχε χάσει στον πρώτο γύρο και κέρδισε πολλές ψήφους στο Σάο Πάολο και το Ρίο ντε Τζανέιρο, προπύργια της δεξιάς. Διατήρησε την πλειοψηφία στις φτωχές πολιτείες της βορειοανατολικής Βραζιλίας, με μεγάλο αριθμό μαύρων ψηφοφόρων. Ο Μπολσονάρο, αντιθέτως, επικράτησε με διαφορά στη «λευκή Βραζιλία», στις πλουσιότερες πολιτείες του Νότου.

Ο Λούλα, μέσα σε λίγες εβδομάδες, πέρασε μέτρα που δεν είχε προωθήσει στα τέσσερα χρόνια της θητείας του. Το βασικότερο ήταν η μείωση του εργάσιμου χρόνου, με αντικατάσταση του συστήματος 6×1 (εβδομαδιαία εργασία 44 ωρών από Δευτέρα έως Σάββατο) με το 5×2 (τέσσερις ώρες λιγότερες την εβδομάδα και πέντε ημέρες), χωρίς μείωση μισθού. Η μεταρρύθμιση συζητούνταν επί χρόνια και οι δισταγμοί της δεξιάς πτέρυγας στο Κογκρέσο να την εγκρίνει έπαιξε καθοριστικό ρόλο στις εκλογές. Τελικά, ο ίδιος ο Μπολσονάρο την στήριξε και υπερψηφίστηκε καθολικά από όλα τα κόμματα. Ωστόσο, η καθυστέρησή του να πάρει θέση ενίσχυσε ακόμα περισσότερο την δυναμική των λαϊκών κινητοποιήσεων, μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου γύρου. Η δύναμη του εργατικού αγώνα ήταν αυτή που ανάγκασε όλους τους γερουσιαστές να ψηφίσουν υπέρ και να αποδεχτούν – απρόθυμα – τα λαϊκά αιτήματα.

Η δεξιά και οι εργοδότες που την στηρίζουν σε κρίσιμες πόλεις και πολιτείες κατέφυγαν σε προσπάθειες σαμποτάζ. Ενώ οι δημόσιες συγκοινωνίες ήταν δωρεάν την ημέρα των εκλογών, εργοδότες συνωμότησαν για να αποσύρουν τα λεωφορεία από την κυκλοφορία σε περιοχές όπου αναμενόταν να κινητοποιηθούν μεγάλοι αριθμοί εργαζομένων για να ψηφίσουν κατά του Μπολσονάρο. Στο Σάο Πάολο, διαπιστώθηκε ότι το 40% των λεωφορείων παρέμεναν ακινητοποιημένα σε γκαράζ. Το σκάνδαλο ήταν τόσο μεγάλο που ανάγκασε τις εκλογικές αρχές να παρατείνουν τις ώρες ψηφοφορίας κατά δύο ώρες για να επιτρέψουν σε όσους δεν μπορούσαν να βρουν μεταφορικό μέσο να ψηφίσουν.

Αυτά τα παραδοσιακά τερτίπια συμπλήρωσαν μια παρέμβαση που είχε την σφραγίδα της διεθνούς ελίτ εταιριών τεχνολογίας που ελέγχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Λούλα κατήγγειλε τη Meta, την μητρική εταιρία των Facebook, Instagram, WhatsApp, για την ανισομερή προώθηση της προεκλογικής εκστρατείας του σε σχέση με αυτή του Μπολσονάρο. Η Meta παραδέχθηκε κάποιες «αστοχίες», αποκαλύπτοντας τη δυνατότητα χειραγώγησης ενός παράγοντα που έχει πλέον κρίσιμο ρόλο στην επιρροή του εκλογικού σώματος. Η περίπτωση της Βραζιλίας φανερώνει ακόμα την σύμπλευση δυνάμεων με αναφορά στον ανορθολογισμό, το θρησκευτικό φανατισμό και τις «παραδοσιακές αξίες» με εταιρίες τεχνολογικής αιχμής που διαθέτουν τα πλέον ανεπτυγμένα όπλα ελέγχου και επιτήρησης. Αυτή η σύμπλευση, καθρέφτης του σύγχρονου καπιταλισμού, είναι εδραιωμένη στις ΗΠΑ και το Ισραήλ προσπαθώντας να αυξήσει την επιρροή της στον πλανήτη.

Τα σχέδια δημοσιονομικής πειθαρχίας αναμένεται να προσγειώσουν ανώμαλα τις ελπίδες του λαού

Η νίκη του Λούλα δείχνει ότι η λαϊκή κινητοποίηση είναι καθοριστική – αν και διεθνώς υπερπροβάλλεται ότι την μάχη κέρδισε ο «ηλεκτρονικός στρατός» του βουλευτή Ζανόνες, ο οποίος ανέλαβε την επιτυχημένη διαδικτυακή εκστρατεία, μετατρέποντας ένα ασήμαντο κανάλι 50.000 μελών σε ένα «στρατό» 10 εκατομμυρίων. Η χρήση της τεχνολογίας ασφαλώς είναι σημαντική σήμερα, ωστόσο αποκρύπτεται έντεχνα ότι το κοινωνικό ζήτημα είναι αυτό που καθορίζει τις πολιτικές εξελίξεις. Αυτό είναι, άλλωστε, που θα έχει να αντιμετωπίσει στη νέα θητεία του ο Λούλα. Τα φιλολαϊκά μέτρα της τελευταίας στιγμής βρίσκονται πάντα εντός των ορίων ενός πλαισίου επιβίωσης των φτωχών στρωμάτων, σε μια χώρα που έχει ακόμα μια από τις μεγαλύτερες ανισότητες κατανομής πλούτου παγκοσμίως.

Την ίδια στιγμή, ο Λούλα και ο κεντροδεξιός αντιπρόεδρος Αλκμίν (βασικός σύμμαχός του από το 2022) έχουν δηλώσει ότι προετοιμάζουν μέτρα περιορισμού του δημοσιονομικού ελλείμματος, που βασίζεται κατά 90% στην αποπληρωμή τοκογλυφικού δημόσιου χρέους. Η μείωση των κοινωνικών δαπανών (υγεία, εκπαίδευση κ.λπ.) είναι δεδομένη.

Ο καπιταλισμός ορίζει τους κανόνες του παιχνιδιού

Ο Λούλα, ως πρόεδρος της Βραζιλίας στο μεγαλύτερο μέρος του 21^ου αιώνα, σφραγίζει την εξέλιξη της χώρας σε ένα μοντέλο ανεπτυγμένου καπιταλισμού, με ηγετική διεθνή θέση σε κλάδους όπως ο αγροτοδιατροφικός και η «πράσινη οικονομία». Το μέγεθος της Βραζιλίας της επιτρέπει να παίζει ενεργό ρόλο περιφερειακής δύναμης. Τα συμφέροντά της ταυτίζονται σε μεγάλο βαθμό με εκείνα των BRICS, των οποίων αποτελεί βασικό πυλώνα. Ο πατέρας Μπολσονάρο, στη δική του θητεία, δεν αμφισβήτησε τη συμμετοχή στο συγκεκριμένο μπλοκ, καθώς τα συμφέροντα του βραζιλιάνικου καπιταλισμού είναι υπεράνω των «αξιών» της ακροδεξιάς.

Όσο για την υποχώρηση της «ροζ παλίρροιας» μπροστά στην άνοδο του ακροδεξιού «μαύρου κύματος» δεν οφείλεται πρωτίστως στην επιθετική πολιτική Τραμπ, ο οποίος δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει και στρατιωτικά μέσα για την επιβολή της. Η δυναμική της ακροδεξιάς προϋπήρχε της δεύτερης θητείας Τραμπ, αποτυπώνοντας τα αδιέξοδα της λατινοαμερικάνικης σοσιαλδημοκρατίας. Η Ντέλσι Ροντρίγκεζ στη Βενεζουέλα δεν ήταν μαριονέτα του Τραμπ, αλλά προέρχεται από τα σπλάχνα του μπολιβαρισμού, προϊόν των ορίων που είχε εξαρχής. Στη Χιλή, η επαναφορά του «πινοτσετισμού» στην εξουσία ήταν αποτέλεσμα της στρατηγικής ήττας του Μπόριτς, της ενσωμάτωσης της λαϊκής εξέγερσης σε μια διαδικασία που δεν χρησιμοποίησε ποτέ ούτε καν τον όρο «αριστερά». Ανάλογο ήταν το σκηνικό και σε Αργεντινή, Βολιβία, Εκουαδόρ όπου η «ροζ παλίρροια» ηττήθηκε περισσότερο από τις εσωτερικές αντιθέσεις της, παρά από την αμερικανική εμπλοκή.

Ο Λούλα έχει μεγαλύτερη επιτυχία από τους παραπάνω στην αντιπαράθεσή του με την εγχώρια ακροδεξιά και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Αυτό, όμως, συνδέεται πιο πολύ με την εγγύηση ανάπτυξης του βραζιλιάνικου καπιταλισμού στη σύγχρονη εποχή.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε 31 Οκτωβρίου – 1 Νοεμβρίου 2026

Πηγή – Prin

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy