Σχεδόν ένα χρόνο μετά, ακόμα ψάχνουν ποιός διέρρευσε την φωτογραφία της σορού του Δημοσθένους στο νεκροτομείο

Σε εξέλιξη βρίσκεται ακόμα η πειθαρχική έρευνα της αστυνομίας σχετικά με διαρροή φωτογραφιών της σορού του Σταύρου Δημοσθένους, από το νεκροτομείο, αναφέρθηκε τη Δευτέρα σε συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων από εκπρόσωπο της Αστυνομίας Κύπρου.

Την Επιτροπή απασχόλησε το ζήτημα της προστασίας θυμάτων εγκληματικών ενεργειών, αλλά και των οικείων τους, από τη δημοσιοποίηση προσωπικών τους δεδομένων, κατόπιν εισήγησης του Βουλευτή του ΔΗΣΥ, Μιχάλη Κουνούνη, με τα μέλη της Επιτροπής να θέτουν ερωτήματα σε σχέση με την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται.

Ο Θωμάς Χατζηκυριάκου, εκπροσωπώντας την Αστυνομία Κύπρου στη συνεδρίαση, διαβεβαίωσε ότι η λήψη υλικού από σκηνές εγκλημάτων επιτρέπεται μόνο στα πρόσωπα που υπηρεσιακά χρειάζεται να λάβουν συγκεκριμένο υλικό για σκοπούς έρευνας, υπογραμμίζοντας ότι ο χειρισμός του υλικού αυτού γίνεται με εχεμύθεια και εμπιστευτικότητα. Πρόσθεσε, επίσης, ότι υπάρχει η δυνατότητα να ιχνηλατήσει η υπηρεσία τον χειρισμό του υλικού αυτού σε κάθε στάδιο και να διαπιστώσει αν υπήρξαν διαρροές.

Είπε, ακόμα, πως όταν εντοπίζονται διαρροές από μέλη αστυνομίας, τότε διεξάγεται ποινική ή/και πειθαρχική έρευνα για να διαπιστωθούν τα αδικήματα. Απαντώντας, πάντως, σε ερώτηση του Προέδρου της Επιτροπής και Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Χρίστου Χριστοφίδη, ο κ. Χατζηκυριάκου ανέφερε ότι για την υπόθεση διαρροής φωτογραφιών από το νεκροτομείο θύματος δολοφονίας του 2025, είναι ακόμα σε εξέλιξη η έρευνα για πειθαρχικό αδίκημα. Για το θέμα ο κ. Χριστοφίδης ζήτησε περαιτέρω ενημέρωση, σχολιάζοντας το χρονικό διάστημα που έχει παρέλθει.

Στο πλαίσιο της συζήτησης στην Επιτροπή, λειτουργός του Γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ανέφερε ενώπιον της Επιτροπής ότι στο παρελθόν είχαν επιβληθεί διοικητικά πρόστιμα στην Αστυνομία Κύπρου, αναφέροντας ενδεικτικά παραδείγματα, ένα εκ των οποίων αφορούσε αφενός παροχή υλικού σε μη εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, που είχε αφυπηρετήσει από τη δύναμη και εργαζόταν ως ιδιωτικός ντετέκτιβ, και αφετέρου δημοσίευση σε ΜΜΕ αποσπασμάτων κατάθεσης στην Αστυνομία, 24 ώρες μετά την λήψη της εν λόγω κατάθεσης. Αναφέρθηκε, επίσης, ότι υπάρχουν και περιπτώσεις για τις οποίες δεν μπορεί να διαπιστωθεί από που προκύπτουν οι διαρροές υλικού που περιλαμβάνει προσωπικά δεδομένα.

Η Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, Προσωπικού Χαρακτήρα Μαρία Χριστοφίδου, καταθέτοντας υπόμνημα με παρατηρήσεις και εισηγήσεις ενώπιον της Επιτροπής, ανέδειξε, μεταξύ άλλων, την ανάγκη θέσπισης ενός κοινού πρακτικού πλαισίου διαχείρισης για όλους τους φορείς και τις εμπλεκόμενες διαδικασίες, «που θα καθορίζει ποιος έχει πρόσβαση σε φωτογραφίες, καταθέσεις και οπτικοακουστικό υλικό, πως φυλάσσονται και διαβιβάζονται με ασφάλεια, πως καταγράφεται η πρόσβαση, όπου είναι εφικτό, και πως επανεξετάζεται η ανάγκη πρόσβασης, καθώς προχωρά μία υπόθεση».

Πρόσθεσε ότι στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προβλέπεται, επίσης, άμεση διαδικασία αντίδρασης σε περίπτωση διαρροής τέτοιων στοιχείων. Ερωτηθείσα, εξάλλου, από τον Πρόεδρο της Επιτροπής, αν υπάρχουν σήμερα πρωτόκολλα διαχείρισης υλικού σε διάφορες υπηρεσίες, όπως τα νοσοκομεία, απάντησε ότι, εάν υπάρχουν, δεν εφαρμόζονται στην πράξη.

Από μέρους του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ο Σπύρος Γιαλλουρίδης, Λειτουργός Νομικών Θεμάτων, ενημέρωσε ότι, σε συνέχεια της ψήφισης νομοθεσίας το 2016, μετά από οδηγία της ΕΕ για την προστασία των δικαιωμάτων θυμάτων εγκληματικών ενεργειών, καταρτίστηκε και τυπώθηκε από την Αστυνομία οδηγός προς τους επηρεαζόμενους, ώστε να είναι στη διάθεσή τους, σε περίπτωση καταπάτησης των δικαιωμάτων τους.

Εξέφρασε, επίσης, την άποψη ότι με την ψήφιση της εν λόγω νομοθεσίας και την έκδοση του οδηγού, «μπήκε το νερό στο αυλάκι», σημειώνοντας ότι και ο ποινικός κώδικας είναι επαρκής για την άσκηση διώξεων όπου χρειαστεί. Πρόσθεσε, όμως, ότι εάν προκύψει ότι χρειάζεται βελτίωση η διαδικασία αυτή, το Υπουργείο είναι ανοιχτό σε κάτι τέτοιο.

Η Πρόεδρος της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, Έλλη Κοτζιαμάνη, επισήμανε κατά την τοποθέτησή της στην Επιτροπή ότι δεν είχε υπόψη της την έκδοση του εν λόγω οδηγού από την Αστυνομία, και εξέφρασε την πρόθεση να το εξετάσει η Επιτροπή Δεοντολογίας, για σκοπούς καλύτερης διαχείρισης και των θεμάτων που άπτονται δημοσιοποίησης στοιχείων στα ΜΜΕ.

Σε κάθε περίπτωση, η κ. Κοτζιαμάνη, υπογράμμισε τη σημασία της στάθμισης κάθε περίπτωσης δημοσιοποίησης στοιχείων, με γνώμονα και τον σεβασμό των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, αλλά και την καλύτερη δυνατή επιτέλεση του δημοσιογραφικού έργου. Επισήμανε τη σημασία της αυτορρύθμισης των ΜΜΕ, προσθέτοντας ότι πρόκειται για μια δυναμική διαδικασία, καθώς ο κώδικας δημοσιογραφικής δεοντολογίας τυγχάνει επεξεργασίας συνεχώς.

Εξήγησε ότι, ανά περίπτωση, η δημοσιοποίηση κάποιων στοιχείων μπορεί να είναι χρήσιμη για την ανάδειξη των πραγματικών διαστάσεων ενός γεγονότος και ότι πρόκειται για λεπτές ισορροπίες, που χρειάζεται να σταθμίζονται ανά περίπτωση, με οδηγό και τον κώδιδα δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Αναφέρθηκε, πάντως, και σε περιπτώσεις που μπορεί να παραβιάζονται πρόνοιες του κώδικα που αφορούν στη δημοσιοποίηση εικόνων βίας, εφόσον οι εικόνες λειτουργούν συμβολικά για το κοινωνικό σύνολο, σημειώνοντας ενδεικτικά τις δολοφονίες Σ. Σολωμού, Ι. Ισαάκ και Π. Φύσσα.

Η κ. Κοτζιαμάνη έκανε λόγο, πάντως, για άγνοια των πολιτών για τα δικαιώματά τους, αναγνωρίζοντας ευθύνη και στις αρμόδιες υπηρεσίες για το γεγονός αυτό και επισημαίνοντας ότι θα έπρεπε να γνωστοποιούνται οδηγοί και πρωτόκολλα για τα δικαιώματα πολιτών μέσω των ΜΜΕ.

Σημείωσε ότι πολίτης θα πρέπει να γνωρίζει ότι μπορεί να αποταθεί και στην Επιτροπή Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, προσθέτοντας ότι στο παρελθόν υπήρξαν περιπτώσεις αστραπιαίας αντίδρασης και αναφέροντας ενδεικτικά ως παράδειγμα την περίπτωση φωτογραφιών από το αεροπορικό δυστύχημα της Helios, που κυκλοφόρησαν πριν περίπου πέντε χρόνια. Η άμεση αντίδραση, είπε η κ. Κοτζιαμάνη, είχε ως αποτέλεσμα να αποσυρθούν οι φωτογραφίες, προσθέτοντας ότι αυτό έστειλε και το μήνυμα στο κοινό ότι δεν είναι δόκιμη η αναπαραγωγή τους.

Σε ερώτηση του Βουλευτή του ΔΗΚΟ, Ανδρέα Αποστόλου, αν κρίνεται δόκιμο να οριστεί πρόσωπο σε κάθε ειδησεογραφικό οργανισμό, που να είναι αρμόδιο για θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, η κ. Κοτζιαμάνη απάντησε ότι δεν έχει τεθεί κάτι τέτοιο, υπογραμμίζοντας όμως ότι υπάρχει τακτική και αμφίδρομη επικοινωνία της Επιτροπής με δημοσιογράφους για θέματα που άπτονται του κώδικα δεοντολογίας. 

Πάντως, και η Επίτροπος Χριστοφίδου σημείωσε ότι θεωρείται αναγκαία η ενίσχυση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας και της αυτορύθμισης, ώστε να αποφεύγεται και η έμμεση ταυτοποίηση, μέσω της δημοσιοποίηση πληροφοριών που αφορούν την ταυτότητα και το περιβάλλον του θύματος.

Την ίδια στιγμή, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Αλεξία Κουντούρη, σημείωσε ότι τα ΜΜΕ έχουν κάνει πρόοδο στο θέμα αναπαραγωγής φωτογραφιών τα τελευταία περίπου 10 χρόνια, πρόσθεσε όμως ότι χρειάζεται προσοχή στις περιπτώσεις που γίνεται φωτογραφική αποτύπωση της οικογένειας ή των θυμάτων εγκληματικών ενεργειών, με δημοσιοποίηση μη αναγκαίων πληροφοριών.

Σε δηλώσεις μετά τη συνεδρίαση, η Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Αναστασία Χάσικου, ανέφερε ότι, αν και το Σύνταγμα και η ευρωπαϊκή νομοθεσία πλαισιώνουν τα δικαιώματα που αφορούν θύματα και οικογένειες που εμπλέκονται σε εγκληματικές ενέργειες, και ο κώδικας δημοσιογραφικής δεοντολογίας απαγορεύει την απόκτηση και δημοσίευση υλικού από νοσηλευτήρια, χωρίς σεβασμό στην ιδιωτικότητα, παραμένουν ερωτήματα όσον αφορά το εύρος και την αποτελεσματικότητα της προστασίας που παρέχεται.

«Ο ευρωπαϊκός κανονισμός προστασίας προσωπικών δεδομένων δεν εφαρμόζεται στα δεδομένα ανθρώπων που έχουν αποβιώσει», εξήγησε, προσθέτοντας ότι «χρειαζόμαστε μια σαφή εικόνα για το τι προβλέπει σήμερα η νομοθεσία, τι εφαρμόζεται στην πράξη και που υπάρχουν κενά». Για τον σκοπό αυτό, όπως είπε, η Επιτροπή θα επανέλθει για το εν λόγω θέμα.

Απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, η κ. Χάσικου αναγνώρισε ότι το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Είναι θέμα που θα δούμε πιο συνολικά με τη θέσπιση ψηφιακών δικαιωμάτων του ανθρώπου», είπε. Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με παραδείγματα διαχείρισης από άλλες χώρες, είπε ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν να αντιμετωπίσουν αυτή την πρόκληση και ότι οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και που μπορούν να απευθυνθούν όταν διαπιστώσουν παραβίασή τους.

«Δεν είμαστε εδώ για να προδικάσουμε ευθύνες, θέλουμε να συνεργαστούμε με τις αρμόδιες σε υπηρεσίες, ώστε να προλαβαίνουμε διαρροές από την πηγή τους», δήλωσε μετά τη συνεδρίαση ο κ. Κουνούνης.

«Ως Δημοκρατικός Συναγερμός ζητούμε κανόνες για το ποιος έχει πρόσβαση στη σκηνή, ποιος φωτογραφίζει, με ποια συσκευή και ποιος έχει πρόσβαση στο υλικό, και όταν συμβαίνει διαρροή να υπάρχει άμεση διερεύνηση και λογοδοσία, γιατί της στιγμή που τέτοια εικόνα φτάσει στα κινητά δεν μπορείς πλέον να την πάρεις πίσω και εκείνοι που τελικά πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα, είναι πολλές φορές η άνθρωποι που δεν έφταιξαν σε τίποτα», πρόσθεσε.

Απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, είπε ότι δεν ήταν ικανοποιητικά όσα ακούστηκαν στη συνεδρίαση και ότι θα πρέπει να το εξετάσει ξανά η Επιτροπή, αλλιώς δε θα υπάρξει βελτίωση.

Η Βουλευτής του Κινήματος Άλμα, Λίτσα Δρουσιώτη, επισήμανε στις δηλώσεις της ότι, το ερώτημα όμως είναι εάν λειτουργούν πρωτόκολλα και διαδικασίες, όταν προκύψει ανάγκη. «Τι κάνει μια οικογένεια τα πρώτα 60 λεπτά μετά από μία διαρροή, ποιος επικοινωνεί με τις πλατφόρμες και ποιος προστατεύει την οικογένεια», είπε. Πρόσθεσε, επίσης, ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να περιορίζονται στο πεδίο εφαρμογής του GDPR.

«Χρειαζόμαστε ένα ενιαίο, σαφές και άμεσα ενεργοποιημένο πλαίσιο μεταξύ όλων των αρμόδιων φορέων, ώστε να γνωρίζουν ποιος έχει πρόσβαση στο υλικό, ποιος ελέγχει τη διαρροή και ποιος αναλαμβάνει άμεσα όταν αυτή έχει συμβεί», είπε.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ