ΚύπροςΠού οφείλεται αυτή η καθυστέρηση, σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι πολυκατοικίες της πρώτης φάσης, τι γίνεται με τους δικαιούχους που αδυνατούν να καταβάλουν την οικονομική τους συνεισφορά και ποια είναι η επόμενη μέρα για το σχέδιο «ΚτίΖΩ»; Με αφορμή τα όσα τέθηκαν στην Επιτροπή της Βουλής, το ThemaOline επικοινώνησε με την Λειτουργό Τύπου του Υπουργείου Εσωτερικών, Μαργαρίτα Κυριάκου και μας εξήγησε πού οφείλονται οι καθυστερήσεις αλλά και ποια είναι η σημερινή κατάσταση όσον αφορά την πορεία υλοποίησης του σχεδίου.
Όπως μας λέχθηκε η αναδόμηση των προσφυγικών πολυκατοικιών εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την πρόοδο των διαδικασιών που αναλαμβάνουν οι ίδιοι οι δικαιούχοι. Παρά το γεγονός ότι ορισμένες οικογένειες έχουν ήδη επιστρέψει στα νέα τους διαμερίσματα, άλλες εξακολουθούν να διαμένουν σε ενοικιαζόμενες κατοικίες, αναμένοντας την ολοκλήρωση των έργων, ενώ αρκετές πολυκατοικίες βρίσκονται ακόμη σε διαφορετικά στάδια αδειοδότησης και προετοιμασίας.
Η κ. Κυριάκου εξήγησε ότι βασικός λόγος των καθυστερήσεων είναι ότι ορισμένες ομάδες δικαιούχων δεν προχωρούν με τον απαιτούμενο ρυθμό στον συντονισμό και στις διαδικασίες που απαιτούνται για την ανέγερση των νέων πολυκατοικιών. Την ίδια ώρα, το Υπουργείο αναγνωρίζει ότι οι καθυστερήσεις προκαλούν προβληματισμό, καθώς οι ένοικοι απομακρύνθηκαν από τις επικίνδυνες οικοδομές και εξακολουθούν να λαμβάνουν επίδομα ενοικίου μέχρι να μπορέσουν να επιστρέψουν στα νέα τους διαμερίσματα.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η ολοκλήρωση του Σχεδίου, που αρχικά είχε προγραμματιστεί για περίοδο δέκα ετών, ενδέχεται να πάρει παράταση έως και δύο χρόνια επιπλέον, όπως μας λέχθηκε.
Ταυτόχρονα, το Υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να εγκαταλείψει το υφιστάμενο μοντέλο υλοποίησης, υποστηρίζοντας ότι η προηγούμενη διαδικασία αναδόμησης ήταν πιο χρονοβόρα και οικονομικά ασύμφορη.
Πού εντοπίζονται οι καθυστερήσεις
Σύμφωνα με την κ. Κυριάκου, το σχέδιο «ΚτίΖΩ» εφαρμόζεται με τη συμμετοχή των ίδιων των δικαιούχων. Οι ένοικοι των επικίνδυνων πολυκατοικιών συγκρότησαν ομάδες με συντονιστικές επιτροπές και επέλεξαν πολιτικό μηχανικό από τον κατάλογο του ΕΤΕΚ, ο οποίος αναλαμβάνει τον συντονισμό του κάθε έργου.
Όπως ανέφερε, οι ομάδες δικαιούχων ξεκίνησαν από την ίδια αφετηρία, ωστόσο δεν προχωρούν όλες με τον ίδιο ρυθμό. «Το πόσο γρήγορα προχωρά η κάθε πολυκατοικία εξαρτάται αποκλειστικά από τους ίδιους», σημείωσε, εξηγώντας ότι οι πολιτικοί μηχανικοί επιλέγονται από τους δικαιούχους, αλλά η αμοιβή τους καλύπτεται από την Πολεοδομία.
Το Υπουργείο υποστηρίζει ότι οι δικαιούχοι ενημερώθηκαν εξαρχής για τις διαδικασίες που έπρεπε να ακολουθήσουν. Στην πορεία, ωστόσο, προέκυψαν τεχνικά και πρακτικά ζητήματα, κυρίως σε σχέση με τίτλους ιδιοκτησίας και κληρονομικές εκκρεμότητες, τα οποία, σύμφωνα με την κ. Κυριάκου, στην πλειονότητά τους έχουν επιλυθεί.
Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, το Υπουργείο ανέλαβε με δικά του έξοδα την παροχή νομικής υποστήριξης, προκειμένου να επιταχυνθούν οι διαδικασίες που αφορούν τίτλους ιδιοκτησίας και μεταβιβάσεις διαμερισμάτων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα όπως ανέφερε αποτελεί περίπτωση στη Λεμεσό, όπου οι ένοικοι δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν πολιτικό μηχανικό, καθώς δεν είχαν στη διάθεσή τους τίτλους ιδιοκτησίας.
Όπως εξήγησε η κ. Κυριάκου, παρότι τα διαμερίσματα είχαν τιτλοποιηθεί και ανήκουν στους δικαιούχους, το γεγονός ότι βρίσκονται σε προσφυγικούς συνοικισμούς, το κράτος θεωρεί ότι έχει ηθική υποχρέωση να συνδράμει.
Η πορεία των έργων και οι ημερομηνίες κλπ παράδοσης
Σήμερα, οι πολυκατοικίες της Α’ φάσης βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης. Ορισμένοι δικαιούχοι έχουν ήδη επιστρέψει στα νέα τους διαμερίσματα, ενώ άλλοι αναμένουν την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών ή την εξασφάλιση των απαραίτητων αδειών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε η κ. Κυριάκου:
* Μία πολυκατοικία έχει ολοκληρωθεί και παραδοθεί στους δικαιούχους.
* Μία πολυκατοικία στις Κόκκινες, στον Στρόβολο, αναμενόταν να παραδοθεί τον Νοέμβριο.
* Τέσσερις πολυκατοικίες βρίσκονται υπό ανέγερση, με τις παραδόσεις τους να αναμένονται σταδιακά εντός του 2027.
* Για τρεις πολυκατοικίες έχει εκδοθεί πολεοδομική άδεια, με τις εργασίες να αναμένεται να αρχίσουν μέχρι το τέλος του έτους ή στις αρχές του 2027.
* Για μία πολυκατοικία έχει υποβληθεί αίτηση για έκδοση πολεοδομικής άδειας.
* Οι υπόλοιπες βρίσκονται ακόμη στο στάδιο εκπόνησης των σχεδίων, πριν από την υποβολή αιτήσεων για πολεοδομική άδεια.
Η κ. Κυριάκου ανέφερε ότι ο χρόνος που απαιτείται για την ανέγερση μιας πολυκατοικίας είναι περίπου 20 μήνες, επισημαίνοντας ότι το Υπουργείο δεν έχει καθορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για κάθε έργο, καθώς η υλοποίηση εξαρτάται από τις διαδικασίες των δικαιούχων.
Πόσες από τις επικίνδυνες πολυκατοικίες κατεδαφίστηκαν;
Από τις 20 πολυκατοικίες που χαρακτηρίστηκαν ως άμεσης επικινδυνότητας, έχουν κατεδαφιστεί οι 17.
Οι υπόλοιπες τρεις περιπτώσεις παρουσιάζουν εκκρεμότητες. Σύμφωνα με την κ. Κυριάκου, σε δύο πολυκατοικίες στον Στρόβολο εξακολουθούν να διαμένουν δικαιούχοι που δεν έχουν εγκαταλείψει τα διαμερίσματά τους, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε εξέλιξη νομικές διαδικασίες σε συνεργασία με τον αρμόδιο Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης.
Η ίδια εξήγησε ότι σε μία από τις περιπτώσεις η πολυκατοικία εφάπτεται με γειτονική οικοδομή, γεγονός που καθιστά αναγκαία την πλήρη εκκένωσή της πριν από την κατεδάφιση, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος ατυχήματος ή πρόκλησης ζημιών στη διπλανή οικοδομή.
Η κ. Κυριάκου εξέφρασε ανησυχία για την ασφάλεια των ενοίκων που εξακολουθούν να διαμένουν σε κτίρια τα οποία έχουν κριθεί επικίνδυνα. Όπως ανέφερε, ορισμένοι θεωρούν ότι με την παραμονή τους θα αναγκάσουν το κράτος να εφαρμόσει το προηγούμενο μοντέλο αναδόμησης, στο πλαίσιο του οποίου οι πολυκατοικίες κατασκευάζονταν αποκλειστικά από την Πολεοδομία, χωρίς οικονομική συνεισφορά των δικαιούχων.
Πέρα από τις 20 πολυκατοικίες άμεσης επικινδυνότητας, εκκενώθηκαν σταδιακά και οι υπόλοιπες 23, οι οποίες είχαν αρχικά κριθεί κατάλληλες για παραμονή των ενοίκων για ακόμη δύο χρόνια. Ωστόσο, αποφασίστηκε η εκκένωσή τους στο πλαίσιο της εφαρμογής του σχεδίου.
Με εξαίρεση τους δικαιούχους που έχουν ήδη επιστρέψει στα νέα τους διαμερίσματα, οι υπόλοιπες οικογένειες εξακολουθούν να λαμβάνουν επίδομα ενοικίου.
Πόσα καλούνται να πληρώσουν οι δικαιούχοι
Η οικονομική συνεισφορά των δικαιούχων καθορίζεται ανάλογα με το μέγεθος του διαμερίσματος:
* 10.000 ευρώ για διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου.
* 20.000 ευρώ για διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων.
* 25.000 ευρώ για διαμέρισμα τριών υπνοδωματίων.
Το Υπουργείο αναγνωρίζει ότι ορισμένες οικογένειες αδυνατούν να καταβάλουν το ποσό και, για τον λόγο αυτό, συστάθηκε Επιτροπή Ευαλωτότητας, η οποία εξέτασε περισσότερες από 110 περιπτώσεις δικαιούχων με οικονομικές ή κοινωνικές δυσκολίες.
Μεταξύ των περιπτώσεων που αξιολογήθηκαν ήταν δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, χαμηλοσυνταξιούχοι, οικογένειες με σοβαρά προβλήματα υγείας, καθώς και ηλικιωμένοι χωρίς παιδιά ή άλλο υποστηρικτικό περιβάλλον που θα μπορούσε να τους βοηθήσει να εξασφαλίσουν το απαιτούμενο ποσό.
Για την ενίσχυση των ευάλωτων δικαιούχων σύμφωνα με τα όσα είπε η κ. Κυριάκου συγκεντρώθηκε περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ από εισφορές της Εκκλησίας και ιδιωτικών εταιρειών και οργανισμών. Με τα χρήματα αυτά, το Υπουργείο προχώρησε σε μερική ή πλήρη κάλυψη της οικονομικής συνεισφοράς, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περίπτωσης.
Παράλληλα, κάλυψε έξοδα που συνδέονται με την προσωρινή μετακίνηση των ενοίκων, όπως η ενοικίαση αποθηκευτικών χώρων για τη φύλαξη επίπλων και προσωπικών αντικειμένων, καθώς και ορισμένα έξοδα μεταφοράς οικοσκευών.
Όπως ανέφερε η κ. Κυριάκου, σε αρκετές περιπτώσεις βρέθηκαν λύσεις μέσω της παροχής οικονομικής βοήθειας ή της κάλυψης συγκεκριμένων εξόδων.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε πως αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν διαθέσιμα πρόσθετα κονδύλια για την κάλυψη άλλων περιπτώσεων. Το Υπουργείο δεν αποκλείει να εξετάσει εκ νέου αιτήματα, εάν εξασφαλιστούν νέες δωρεές ή πόροι μέσω αντισταθμισμάτων από άλλα σχέδια.
Ερωτηθείσα εάν οι καθυστερήσεις οφείλονται κυρίως στην αδυναμία των δικαιούχων να καταβάλουν τη συνεισφορά τους, η κ. Κυριάκου υποστήριξε ότι οι περισσότερες καθυστερήσεις σχετίζονται με την έλλειψη συντονισμού και την αργή προώθηση των διαδικασιών από τις ομάδες των δικαιούχων.
Παράλληλα το Υπουργείο Εσωτερικών αναγνωρίζει ότι οι καθυστερήσεις δημιουργούν προβληματισμό, καθώς οι δικαιούχοι εξακολουθούν να επιβαρύνονται με την προσωρινή διαμονή τους, ενώ το κράτος καταβάλλει το επίδομα ενοικίου μέχρι την ολοκλήρωση των νέων κατοικιών.
Η κ. Κυριάκου ανέφερε ότι, εφόσον διαπιστωθεί πως οι καθυστερήσεις οφείλονται αποκλειστικά στους ίδιους τους δικαιούχους, θα μπορούσε σε κάποια φάση να τεθεί το ζήτημα διακοπής του επιδόματος. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί τέτοια απόφαση, καθώς το Υπουργείο θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί χρόνος στους δικαιούχους για να προχωρήσουν τις απαραίτητες διαδικασίες.
«Βροχή» τα παράπονα από άλλους πρόσφυγες
Ταυτόχρονα, όπως ανέφερε, τόσο το Υπουργείο όσο και η Πολεοδομία δέχονται παράπονα από άλλους πρόσφυγες, οι οποίοι θεωρούν ότι η στήριξη που παρέχεται στους ενοίκους των προσφυγικών πολυκατοικιών δεν είναι ισότιμη με τη βοήθεια που έλαβαν οι ίδιοι στο παρελθόν.
Σύμφωνα με την κ. Κυριάκου, ορισμένοι δικαιούχοι των προσφυγικών πολυκατοικιών απέκτησαν διαμερίσματα χωρίς οικονομική συνεισφορά και είχαν πρόσβαση σε συντήρηση των κοινόχρηστων χώρων από την Πολεοδομία. Αντίθετα, άλλοι πρόσφυγες έλαβαν στο παρελθόν οικόπεδα, βοήθεια για αυτοστέγαση ή οικονομική ενίσχυση για την ανέγερση κατοικίας σε ιδιωτικό οικόπεδο, χωρίς να λάβουν αντίστοιχη βοήθεια στη συνέχεια.
Η ίδια ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι η παλαιότερη στήριξη που έλαβαν οι δικαιούχοι των πολυκατοικιών δεν αποτελεί λόγο διακοπής της σημερινής βοήθειας. Όπως ανέφερε, η συνδρομή του κράτους αποτελεί ηθική υποχρέωση, δεδομένης της επικινδυνότητας των οικοδομών και της ανάγκης προστασίας των ενοίκων.
Προχωρούν παράλληλα η Β’ και η Γ’ φάση
Παρά τις καθυστερήσεις στην Α’ φάση, το Υπουργείο έχει ξεκινήσει εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο τις διαδικασίες για τη Β’ και τη Γ’ φάση του σχεδίου, ώστε να περιοριστεί η επίπτωση στο συνολικό χρονοδιάγραμμα.
Στη Β’ φάση περιλαμβάνονται 70 πολυκατοικίες, από τις οποίες σχεδόν οι μισές έχουν ήδη προχωρήσει στο στάδιο εξεύρεσης πολιτικού μηχανικού, με στόχο την εκπόνηση μελετών και την προώθηση των απαιτούμενων επιδιορθώσεων.
Η Γ’ φάση αφορά 245 πολυκατοικίες, από τις οποίες 42 έχουν ήδη προχωρήσει στις σχετικές διαδικασίες. Οι περισσότερες από αυτές χρειάζονται μικρότερης έκτασης επισκευές, καθώς και εγκατάσταση ανελκυστήρων. Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται πρόσθετη οικονομική ενίσχυση ύψους 90.000 ευρώ ανά πολυκατοικία για την τοποθέτηση ανελκυστήρα.
Όπως εξήγησε η κ. Κυριάκου, η Β’ και η Γ’ φάση ξεκίνησαν νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό, έπειτα από οδηγίες του αρμόδιου υπουργού. Στόχος ήταν να προχωρήσουν εγκαίρως οι διαδικασίες, ώστε οι πολυκατοικίες που χρειάζονται επιδιορθώσεις να μη φτάσουν σε σημείο να απαιτούν κατεδάφιση.
Δεν αλλάζει το μοντέλο υλοποίησης του «ΚτίΖΩ»
Παρά τις καθυστερήσεις, το Υπουργείο Εσωτερικών δεν προτίθεται να τροποποιήσει το υφιστάμενο μοντέλο εφαρμογής του σχεδίου.
Η κ. Κυριάκου υποστήριξε ότι το προηγούμενο σύστημα, στο οποίο την ευθύνη κατασκευής είχε η Πολεοδομία, ήταν περισσότερο χρονοβόρο και οικονομικά ασύμφορο, καθώς επέτρεπε την ανέγερση μίας πολυκατοικίας κάθε φορά.
Στο προηγούμενο μοντέλο, μετά την εκκένωση και κατεδάφιση μιας πολυκατοικίας, η νέα οικοδομή ανεγειρόταν στον ίδιο χώρο και είχε περίπου τον ίδιο αριθμό διαμερισμάτων με την παλιά. Αυτό, σύμφωνα με το Υπουργείο, δεν επέτρεπε την επίτευξη οικονομιών κλίμακας.
Με το σημερινό σχέδιο, οι 43 παλαιές πολυκατοικίες αντικαθίστανται από 19 νέες, μέσω συνένωσης έργων και αξιοποίησης διαθέσιμης κρατικής γης στους προσφυγικούς συνοικισμούς.
Η επιλογή αυτή εξυπηρετεί και την αντιμετώπιση προβλημάτων που σχετίζονται με το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Όπως εξήγησε η κ. Κυριάκου, ορισμένες παλιές πολυκατοικίες, ιδιαίτερα στη Λεμεσό, βρίσκονταν σε τουρκοκυπριακή γη, με αποτέλεσμα οι δικαιούχοι να διαθέτουν συμβάσεις μίσθωσης αντί τίτλων ιδιοκτησίας.
Με την ανέγερση των νέων πολυκατοικιών σε κρατική γη, επιδιώκεται να καταστεί δυνατή η έκδοση τίτλων ιδιοκτησίας μετά την ολοκλήρωση των έργων.
Πότε θα ολοκληρωθεί το σχέδιο
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την ολοκλήρωση όλων των φάσεων του «ΚτίΖΩ» μέσα σε δέκα χρόνια. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, το χρονοδιάγραμμα ενδέχεται να παραταθεί κατά ένα έως δύο χρόνια, χωρίς να υπάρχει ακόμη οριστική εκτίμηση.
Η πρόωρη έναρξη της Β’ και της Γ’ φάσης αποσκοπεί στον περιορισμό των συνολικών καθυστερήσεων, ώστε να μην απαιτηθεί η ολοκλήρωση κάθε προηγούμενης φάσης πριν ξεκινήσει η επόμενη.
Αναφερόμενη στις ενέργειες του Υπουργείου για την επιτάχυνση των διαδικασιών, η κ. Κυριάκου σημείωσε ότι το κράτος ανέλαβε δαπάνες για πολιτικούς μηχανικούς και νομική υποστήριξη, παρότι δεν ήταν υποχρεωμένο να το πράξει, προκειμένου να διευκολύνει τους δικαιούχους.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι η ολοκλήρωση της Α’ φάσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πρόοδο των διαδικασιών από τις ομάδες των δικαιούχων.
Όσον αφορά το επίδομα ενοικίου, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να αναζητηθούν άλλες λύσεις εάν συνεχιστούν οι καθυστερήσεις, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι δεν εξετάζεται επί του παρόντος κάποια σχετική αλλαγή.
