Συνταξιοδοτικό: Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για τις αυξήσεις – Ούτε μετά από τρία χρόνια δεν φτάνουν το όριο φτώχειας

Με αυξήσεις που φτάνουν μέχρι και τα €256 τον μήνα επιχειρεί η κυβέρνηση να αναδείξει τα οφέλη της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης. Ωστόσο, πίσω από τα εντυπωσιακά ποσοστά και τα παραδείγματα που παρουσιάζει το Υπουργείο Εργασίας, αποκαλύπτεται μια διαφορετική πραγματικότητα: Ακόμη και μετά την πλήρη εφαρμογή των αυξήσεων σε βάθος τριετίας, πολλοί χαμηλοσυνταξιούχοι θα εξακολουθούν να λαμβάνουν συντάξεις σημαντικά χαμηλότερες από το σημερινό όριο κινδύνου φτώχειας.

Η σύγκριση των κυβερνητικών παραδειγμάτων με τα επίσημα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας αναδεικνύει το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Το όριο κινδύνου φτώχειας για ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό ανέρχεται σε €13.240 ετησίως, δηλαδή περίπου €1.103 τον μήνα.

Παρά τις προτεινόμενες αυξήσεις, ακόμη και συνταξιούχοι με 35 ή 42 χρόνια εισφορών εμφανίζονται, στα ίδια τα παραδείγματα του Υπουργείου, να καταλήγουν με συντάξεις €655, €764, €827 ή €976.

Πρόκειται για ποσά που υπολείπονται του σημερινού στατιστικού ορίου, σε ορισμένες περιπτώσεις κατά εκατοντάδες ευρώ τον μήνα.

Τα παραδείγματα που δημοσιοποίησε το Υπουργείο Εργασίας είναι αποκαλυπτικά όταν εξεταστούν όχι μόνο ως ποσοστά αύξησης, αλλά και ως τελικά ποσά.

Στην κατηγορία των χαμηλών εισοδημάτων, συνταξιούχος με 30 χρόνια καταβλημένων εισφορών και επτά επιδοτούμενα χρόνια προβλέπεται να δει τη σύνταξή του να αυξάνεται από €411 σε €577.

Η αύξηση ανέρχεται σε €166, όμως η τελική σύνταξη εξακολουθεί να απέχει κατά περίπου €526 από το σημερινό μηνιαίο όριο κινδύνου φτώχειας.

Αντίστοιχα, συνταξιούχος με 42 χρόνια εισφορών και επτά επιδοτούμενα χρόνια θα δει τη σύνταξή του να αυξάνεται από €508 σε €764.

Παρότι πρόκειται για αύξηση €256 ή περίπου 50%, η τελική σύνταξη θα υπολείπεται κατά €339 του σημερινού ορίου.

Η σύγκριση των δημοσιοποιημένων παραδειγμάτων με το όριο των €1.103 αποτυπώνει την απόσταση ανάμεσα στην αύξηση της σύνταξης και στην πραγματική υπέρβαση του στατιστικού ορίου φτώχειας.

Οι συντάξεις προέρχονται από τα ενδεικτικά παραδείγματα του Υπουργείου Εργασίας, σε τιμές αναφοράς 2024. Η τελευταία στήλη αποτελεί αριθμητική σύγκριση με το επίσημο μηνιαίο όριο κινδύνου φτώχειας για το 2025, στρογγυλοποιημένο στα €1.103. Δεν συνιστά εξατομικευμένη αξιολόγηση του συνολικού εισοδήματος κάθε συνταξιούχου.

Και στα επτά αυτά παραδείγματα, η σύνταξη παραμένει χαμηλότερη από το σημερινό όριο, ακόμη και μετά την πλήρη προβλεπόμενη αύξηση.

Η διαπίστωση αυτή δεν σημαίνει ότι όλοι οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι θα καταγράφονται στατιστικά ως φτωχοί, καθώς ο σχετικός δείκτης υπολογίζεται με βάση το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού και όχι αποκλειστικά τη σύνταξη.

Αναδεικνύει, ωστόσο, ότι οι προτεινόμενες συντάξεις από μόνες τους δεν επαρκούν για να φτάσουν το συγκεκριμένο εισοδηματικό όριο.

Η σοβαρότητα του προβλήματος επιβεβαιώνεται και από τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας.

Σύμφωνα με την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2025, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ανήλθε στο 33,2%.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι περίπου ένας στους τρεις ηλικιωμένους στην Κύπρο ζει σε νοικοκυριό με διαθέσιμο εισόδημα χαμηλότερο από το αντίστοιχο όριο.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πορεία του συγκεκριμένου δείκτη τα τελευταία χρόνια.

Το 2022 το ποσοστό ήταν 21,7%, το 2023 αυξήθηκε στο 26,9%, το 2024 έφτασε στο 31,1% και το 2025 ανήλθε στο 33,2%.

Μέσα σε τρία χρόνια, επομένως, ο κίνδυνος φτώχειας για τους ηλικιωμένους αυξήθηκε κατά 11,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει ότι, παρά τις επιμέρους παρεμβάσεις και τις αναπροσαρμογές εισοδημάτων, η οικονομική θέση σημαντικού μέρους των ηλικιωμένων έχει επιδεινωθεί σε σχέση με το γενικό επίπεδο εισοδημάτων.

Ένα επιπλέον στοιχείο που απουσιάζει από την προβολή των τελικών αυξήσεων είναι ο χρόνος καταβολής τους.

Στις 12 Οκτωβρίου, το Υπουργείο Εργασίας ανακοίνωσε ότι η σταδιακή εφαρμογή περιορίζεται από πέντε σε τρία χρόνια.

Με βάση τον αναθεωρημένο σχεδιασμό, οι αυξήσεις θα καταβάλλονται ως εξής:

• 30% της συνολικής αύξησης το πρώτο έτος.
• 30% το δεύτερο έτος.
• 40% το τρίτο έτος.

Αυτό σημαίνει ότι η πλήρης αύξηση δεν θα καταβληθεί αμέσως με την έναρξη της μεταρρύθμισης, η οποία προγραμματίζεται για το 2027.

Για παράδειγμα, στην περίπτωση της σύνταξης των €508 που προβλέπεται να φτάσει τα €764, η συνολική αύξηση των €256 θα καταβληθεί σταδιακά.

Με βάση την ανακοινωθείσα κατανομή, το πρώτο έτος αντιστοιχεί σε περίπου €77 επιπλέον τον μήνα, το δεύτερο σε ακόμη €77 και το τρίτο στα υπόλοιπα €102.

Επομένως, ο συνταξιούχος δεν θα λαμβάνει από την πρώτη ημέρα τα €764, αλλά θα φτάσει στο τελικό ποσό μετά την ολοκλήρωση της τριετίας.

Υπάρχει, όμως, και μια ακόμη παράμετρος: το όριο κινδύνου φτώχειας δεν είναι σταθερό.

Από €12.400 ετησίως το 2024 αυξήθηκε στα €13.240 το 2025, καταγράφοντας άνοδο 6,8%.

Εάν τα εισοδήματα συνεχίσουν να αυξάνονται τα επόμενα χρόνια, το αντίστοιχο στατιστικό όριο ενδέχεται να είναι υψηλότερο όταν ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση.

Συνεπώς, η σύγκριση με τα σημερινά €1.103 αποτελεί σημείο αναφοράς και όχι πρόβλεψη για το όριο που θα ισχύει το 2029.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η μεταρρύθμιση θα ενισχύσει κυρίως τους χαμηλοσυνταξιούχους.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης είχε ανακοινώσει ότι 51.664 συνταξιούχοι, περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα, αναμένεται να λάβουν αυξήσεις άνω των €100 μηνιαίως με την πλήρη εφαρμογή της μεταρρύθμισης.

Παράλληλα, για τους υφιστάμενους συνταξιούχους του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων που λαμβάνουν μέχρι €600 προβλέπεται ελάχιστη εγγυημένη αύξηση €30 από τον πρώτο μήνα εφαρμογής.

Οι αυξήσεις αυτές αποτελούν πραγματική ενίσχυση του εισοδήματος των δικαιούχων.

Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα δεν απαντάται μόνο από τον αριθμό των συνταξιούχων που θα λάβουν περισσότερα από €100, αλλά από το ύψος στο οποίο θα διαμορφωθεί τελικά η σύνταξή τους.

Μια αύξηση €200 σε σύνταξη €500, για παράδειγμα, αντιστοιχεί σε σημαντική ποσοστιαία βελτίωση, αλλά αφήνει τον συνταξιούχο με €700 τον μήνα.

Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των εισοδημάτων και την αντιμετώπιση χρόνιων στρεβλώσεων.

Ωστόσο, οι δημοσιοποιημένοι πίνακες δεν αρκούν για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα σχετικά με τον αριθμό των συνταξιούχων που θα ξεπεράσουν το όριο κινδύνου φτώχειας.

Για να αξιολογηθεί ουσιαστικά η κοινωνική αποτελεσματικότητα της μεταρρύθμισης, απαιτούνται συγκεκριμένες απαντήσεις από το Υπουργείο Εργασίας.

Πόσοι από τους σημερινούς χαμηλοσυνταξιούχους θα εξακολουθούν να λαμβάνουν συντάξεις κάτω από το όριο μετά την πλήρη εφαρμογή; Πόσοι θα το ξεπεράσουν; Ποια θα είναι η επίδραση της μεταρρύθμισης στον κίνδυνο φτώχειας των ατόμων άνω των 65 ετών;

Και, κυρίως, ποια πρόσθετα μέτρα προβλέπονται για όσους, παρά τις αυξήσεις, θα εξακολουθούν να μην εξασφαλίζουν επαρκές εισόδημα;

Το πραγματικό κριτήριο επιτυχίας μιας συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης δεν μπορεί να είναι μόνο το πόσα ευρώ προστίθενται στις συντάξεις, αλλά κατά πόσο οι συνταξιούχοι μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια.

Όσο οι κυβερνητικοί πίνακες παρουσιάζουν τελικές συντάξεις €577, €655 ή €764, το ερώτημα της φτώχειας παραμένει ανοικτό, ανεξάρτητα από το πόσο εντυπωσιακά εμφανίζονται τα ποσοστά αύξησης.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy