Τετάρτη, 14 Οκτωβρίου 2026
Λευκωσία 26°
Διεθνή

Ο «έμπορος του θανάτου» πίσω από τα βραβεία Νόμπελ

Σαν σήμερα το 1863, στις 14 Οκτωβρίου, ο Σουηδός χημικός Άλφρεντ Νόμπελ κατοχυρώνει την πρώτη του ευρεσιτεχνία, για την παρασκευή της νιτρογλυκερίνης, ενός εξαιρετικά ισχυρού και επικίνδυνου εκρηκτικού. Είναι το πρώτο σημαντικό βήμα μιας…

14 Οκτωβρίου 2026 · 00:03

Σαν σήμερα το 1863, στις 14 Οκτωβρίου, ο Σουηδός χημικός Άλφρεντ Νόμπελ κατοχυρώνει την πρώτη του ευρεσιτεχνία, για την παρασκευή της νιτρογλυκερίνης, ενός εξαιρετικά ισχυρού και επικίνδυνου εκρηκτικού. Είναι το πρώτο σημαντικό βήμα μιας επιχειρηματικής πορείας που θα τον κάνει έναν από τους πλουσιότερους ανθρώπους της εποχής του. Ο άνθρωπος που θα αποκτήσει τεράστια περιουσία από τα εκρηκτικά και την πολεμική βιομηχανία θα αφήσει τελικά το όνομά του στα διασημότερα βραβεία για την επιστήμη, τη λογοτεχνία και την ειρήνη.

Η νιτρογλυκερίνη δεν ήταν δική του ανακάλυψη. Την είχε παρασκευάσει το 1847 ο Ιταλός χημικός Ασκάνιο Σομπρέρο, αλλά η μεγάλη ευαισθησία της σε κραδασμούς και χτυπήματα καθιστούσε τη χρήση της εξαιρετικά επικίνδυνη. Ο Νόμπελ αναγνώρισε τις δυνατότητές της στη διάνοιξη σηράγγων, στα ορυχεία και στα μεγάλα κατασκευαστικά έργα και αναζήτησε τρόπους να αξιοποιηθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια.

Τα πειράματα, όμως, είχαν και ανθρώπινο κόστος. Το 1864, μια έκρηξη στις εγκαταστάσεις της οικογένειας στη Στοκχόλμη σκότωσε πέντε ανθρώπους, ανάμεσά τους τον μικρότερο αδελφό του, Εμίλ, ο οποίος ήταν μόλις 20 ετών. Ο Νόμπελ συνέχισε τις έρευνές του και το 1867 κατοχύρωσε τον δυναμίτη, μια εφεύρεση που επέτρεπε τον ασφαλέστερο χειρισμό της νιτρογλυκερίνης.

Ο δυναμίτης γνώρισε τεράστια εμπορική επιτυχία. Ο Νόμπελ δημιούργησε ένα διεθνές δίκτυο εργοστασίων και απέκτησε συνολικά 355 ευρεσιτεχνίες. Η δραστηριότητά του, όμως, δεν περιορίστηκε στα εκρηκτικά για κατασκευαστικά έργα.

Το 1887 κατοχύρωσε τη βαλλιστίτιδα, μια νέα προωθητική εκρηκτική ύλη που παρήγαγε πολύ λιγότερο καπνό από την παραδοσιακή πυρίτιδα και προοριζόταν για στρατιωτική χρήση. Όταν οι γαλλικές αρχές απέρριψαν την πρότασή του, ο Νόμπελ πούλησε τα δικαιώματα στην ιταλική κυβέρνηση, προκαλώντας αντιδράσεις στη Γαλλία, όπου κατηγορήθηκε ακόμη και για βιομηχανική κατασκοπεία.

Το 1894 αγόρασε τη σουηδική Bofors, μια μεταλλουργική επιχείρηση που δραστηριοποιούνταν ήδη στην κατασκευή όπλων και την οποία συνέδεσε ακόμη περισσότερο με την πολεμική βιομηχανία. Ο μετέπειτα ιδρυτής του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης δεν ήταν, επομένως, απλώς ένας εφευρέτης του οποίου τα εκρηκτικά μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και στον πόλεμο. Είχε αναπτύξει προϊόντα ειδικά για στρατιωτική χρήση και είχε επενδύσει ο ίδιος στην παραγωγή όπλων.

Το 1888, όταν πέθανε ο αδελφός του Λούντβιχ, συνέβη ένα περιστατικό που συνδέθηκε με τη δημιουργία των Βραβείων Νόμπελ. Σύμφωνα με μια ευρέως διαδεδομένη ιστορία, μια γαλλική εφημερίδα μπέρδεψε τους δύο αδελφούς και δημοσίευσε πρόωρα τη νεκρολογία του Άλφρεντ, παρουσιάζοντάς τον ως «έμπορο του θανάτου».

Η ιστορία θέλει τον Νόμπελ να συγκλονίζεται διαβάζοντας πώς θα τον θυμόταν ο κόσμος και να αποφασίζει να αλλάξει την υστεροφημία του. Ωστόσο, η συγκεκριμένη νεκρολογία με τον χαρακτηρισμό «έμπορος του θανάτου» δεν έχει εντοπιστεί, ενώ δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι το περιστατικό καθόρισε την απόφασή του να δημιουργήσει τα βραβεία.

Στις 27 Νοεμβρίου 1895, ο Νόμπελ υπέγραψε στο Παρίσι τη διαθήκη του, αφήνοντας το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του για τη χρηματοδότηση πέντε ετήσιων βραβείων: Φυσικής, Χημείας, Ιατρικής, Λογοτεχνίας και Ειρήνης.

Πέθανε στις 10 Δεκεμβρίου 1896, σε ηλικία 63 ετών. Τα πρώτα Βραβεία Νόμπελ απονεμήθηκαν το 1901, πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του.

Ο άνθρωπος που έβγαλε μια περιουσία από τα εκρηκτικά και τις στρατιωτικές εφαρμογές τους άφησε τελικά το μεγαλύτερο μέρος της για να επιβραβεύονται επιστήμονες, συγγραφείς και άνθρωποι που εργάζονται για την ειρήνη.

1066: Στη Μάχη του Χέιστινγκς, ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής νικά τον αγγλικό στρατό και σκοτώνεται ο βασιλιάς Χάρολντ Β΄. Η νίκη ανοίγει τον δρόμο για τη Νορμανδική κατάκτηση της Αγγλίας.

1322: Ο Ρόμπερτ δε Μπρους νικά τις δυνάμεις του Εδουάρδου Β΄ της Αγγλίας στη Μάχη του Μπάιλαντ, ενισχύοντας αποφασιστικά τον αγώνα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας.

1862: Οι Αθηναίοι συγκεντρώνονται στην Πλατεία Όθωνος για να πανηγυρίσουν την έξωση του βασιλιά Όθωνα. Ο Δημήτριος Βούλγαρης εκφωνεί λόγο και η πλατεία αποκτά το όνομα Ομόνοια.

1863: Ο Άλφρεντ Νόμπελ κατοχυρώνει βρετανικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μέθοδο παρασκευής νιτρογλυκερίνης. Αργότερα αναπτύσσει τη δυναμίτιδα, από την οποία αποκτά σημαντική περιουσία, μέρος της οποίας χρηματοδοτεί τα Βραβεία Νόμπελ.

1892: Κυκλοφορεί το «The Adventures of Sherlock Holmes» του Άρθουρ Κόναν Ντόιλ, η πρώτη συλλογή διηγημάτων με πρωταγωνιστή τον διάσημο ντετέκτιβ Σέρλοκ Χολμς.

1912: Ο Θεόδωρος Ρούζβελτ δέχεται πυροβολισμό στο στήθος πριν από προεκλογική ομιλία στο Μιλγουόκι. Παρά τον τραυματισμό του, ανεβαίνει στο βήμα και μιλά για περίπου 84 λεπτά.

1944: Ο Γερμανός στρατάρχης Έρβιν Ρόμελ, γνωστός ως «Αλεπού της Ερήμου», εξαναγκάζεται σε αυτοκτονία με δηλητήριο, λόγω της φερόμενης σύνδεσής του με τη συνωμοσία δολοφονίας του Χίτλερ.

1947: Ο Αμερικανός πιλότος Τσακ Γιέιγκερ γίνεται ο πρώτος άνθρωπος που ξεπερνά επίσημα το φράγμα του ήχου σε ελεγχόμενη οριζόντια πτήση, με το πειραματικό αεροσκάφος Bell X-1.

1962: Αμερικανικό αναγνωριστικό αεροσκάφος U-2 φωτογραφίζει σοβιετικές πυραυλικές εγκαταστάσεις στην Κούβα. Η ανακάλυψη οδηγεί στην Κρίση των Πυραύλων της Κούβας, μία από τις πιο επικίνδυνες αντιπαραθέσεις του Ψυχρού Πολέμου.

1964: Ανακοινώνεται η απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, για τον μη βίαιο αγώνα του κατά των φυλετικών διακρίσεων στις ΗΠΑ.

1975: Αρχίζει η δίκη του Ρόναλντ ΝτεΦέο Τζούνιορ για τη δολοφονία έξι μελών της οικογένειάς του στο Άμιτιβιλ της Νέας Υόρκης. Η υπόθεση συνδέθηκε αργότερα με το βιβλίο και τις ταινίες τρόμου «The Amityville Horror».

1981: Ο Χόσνι Μουμπάρακ αναλαμβάνει την προεδρία της Αιγύπτου, μετά τη δολοφονία του Ανουάρ Σαντάτ. Παραμένει στην εξουσία σχεδόν 30 χρόνια, μέχρι την ανατροπή του το 2011.

1986: Ο επιζών του Ολοκαυτώματος και συγγραφέας Ελί Βιζέλ τιμάται με το Νόμπελ Ειρήνης, για τη δράση του υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη διατήρηση της μνήμης του Ολοκαυτώματος.

1994: Το «Pulp Fiction» του Κουέντιν Ταραντίνο κυκλοφορεί στις αμερικανικές κινηματογραφικές αίθουσες. Με πρωταγωνιστές τους Τζον Τραβόλτα, Σάμιουελ Λ. Τζάκσον και Ούμα Θέρμαν, γίνεται μία από τις πιο επιδραστικές ταινίες της δεκαετίας.

1994: Το Νόμπελ Ειρήνης απονέμεται στους Γιασέρ Αραφάτ, Γιτζάκ Ράμπιν και Σιμόν Πέρες, για τη συμβολή τους στην ειρηνευτική διαδικασία του Όσλο μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων.

1998: Ανακοινώνεται η απονομή του Νόμπελ Οικονομίας στον Ινδό οικονομολόγο Αμάρτια Σεν, για τη συμβολή του στην οικονομική της ευημερίας και τη μελέτη της φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων.

1927 – Ρότζερ Μουρ (Roger Moore), Άγγλος ηθοποιός, παγκοσμίως γνωστός για την ενσάρκωση του θρυλικού Τζέιμς Μποντ σε επτά ταινίες από το 1973 έως το 1985. Γεννημένος στο Λονδίνο, έγινε αρχικά γνωστός από τηλεοπτικές σειρές όπως The Saint και The Persuaders!, πριν αναλάβει τον ρόλο που τον καθιέρωσε διεθνώς. Με το κομψό του στυλ, το χιούμορ και τη γοητεία του, έδωσε στον πράκτορα 007 μια πιο ανάλαφρη, αλλά εξίσου εμβληματική διάσταση. Πέρα από την υποκριτική, υπήρξε πρεσβευτής της UNICEF, αφιερώνοντας μεγάλο μέρος της ζωής του στη φιλανθρωπία. Θεωρείται μία από τις πιο αγαπητές μορφές του βρετανικού κινηματογράφου και του franchise του Μποντ.

1939 – Ραλφ Λόρεν (Ralph Lauren), Αμερικανός σχεδιαστής μόδας και επιχειρηματίας, δημιουργός του εμβληματικού brand Polo Ralph Lauren. Γεννημένος στο Μπρονξ της Νέας Υόρκης ως Ραλφ Λίφσιτς, ξεκίνησε τη δεκαετία του ’60 σχεδιάζοντας γραβάτες και σύντομα δημιούργησε μια ολόκληρη αισθητική γύρω από το αμερικανικό preppy στυλ, συνδυάζοντας την πολυτέλεια με την απλότητα. Το λογότυπο με τον ιππέα έγινε παγκόσμιο σύμβολο κομψότητας και επιτυχίας. Ο Λόρεν επέκτεινε την αυτοκρατορία του σε ρούχα, αξεσουάρ, αρώματα και είδη σπιτιού, ενώ το όνομά του συνδέθηκε με την αμερικανική φινέτσα και το διαχρονικό στυλ. Θεωρείται ένας από τους πιο επιδραστικούς σχεδιαστές στην ιστορία της μόδας.

1940 – Τάκης Φωτόπουλος, Έλληνας φιλόσοφος, οικονομολόγος και συγγραφέας, γνωστός ως θεωρητικός της Περιεκτικής Δημοκρατίας, ενός πολιτικού προτάγματος που συνδυάζει την άμεση δημοκρατία, την οικονομική ισότητα και την οικολογική βιωσιμότητα. Γεννημένος στην Ελλάδα, σπούδασε οικονομικά και εργάστηκε ως πανεπιστημιακός στο Λονδίνο, ενώ υπήρξε εκδότης του περιοδικού Society & Nature. Το έργο του εστιάζει στην κριτική του καπιταλισμού, της παγκοσμιοποίησης και των ιεραρχικών δομών εξουσίας, προτείνοντας ένα εναλλακτικό μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης βασισμένο στην αυτοδιεύθυνση και τη συμμετοχή των πολιτών. Με διεθνή αναγνώριση, θεωρείται από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες στοχαστές με ριζοσπαστική πολιτική σκέψη.

1952 – Πάνος Κατσιμίχας, Έλληνας τραγουδοποιός, μέλος του θρυλικού «Δίδυμου των Κατσιμιχαίων» μαζί με τον αδελφό του Χάρη. Γεννημένος στην Αθήνα, καθιερώθηκε στη δεκαετία του ’80 με το άλμπουμ «Ζεστά Ποτά», που θεωρείται σταθμός στο ελληνικό ροκ και έντεχνο τραγούδι. Οι στίχοι του, γεμάτοι ποίηση, ρεαλισμό και κοινωνική ευαισθησία, συνδυάζονται με χαρακτηριστικές μελωδίες που μιλούν κατευθείαν στην ψυχή. Το έργο του, τόσο μέσα από τη συνεργασία με τον αδελφό του όσο και με σόλο δημιουργίες, έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην ελληνική μουσική σκηνή. Οι Κατσιμιχαίοι παραμένουν σύμβολο μιας εποχής που συνέδεσε τη λυρικότητα με τη ροκ ευαισθησία.

1970 – Ρένος Χαραλαμπίδης, Έλληνας ηθοποιός, σκηνοθέτης και ραδιοφωνικός παραγωγός, γνωστός για το ιδιαίτερο ύφος και την ευρηματικότητά του. Γεννημένος στην Αθήνα, έγινε ευρύτερα γνωστός με την ταινία «No Budget Story» (1997), που θεωρείται μία από τις πρώτες ελληνικές cult ταινίες και τον ανέδειξε ως δημιουργό με προσωπική κινηματογραφική ταυτότητα. Συνέχισε με έργα όπως «Φτηνά τσιγάρα», που απέκτησε διαχρονική απήχηση και θεωρείται πλέον κλασικό δείγμα του σύγχρονου ελληνικού σινεμά. Παράλληλα, συμμετείχε σε τηλεοπτικές σειρές και θεατρικές παραγωγές, ενώ η χαρακτηριστική φωνή και το χιούμορ του τον καθιέρωσαν και ως αγαπημένο ραδιοφωνικό παρουσιαστή.

1995 – Ελένη Βλάχου, Ελληνίδα δημοσιογράφος, εκδότρια και εκ των σημαντικότερων γυναικείων μορφών του ελληνικού Τύπου. Κόρη του ιδρυτή της «Καθημερινής», Γεωργίου Βλάχου, ανέλαβε τη διεύθυνση της εφημερίδας και τη μετέτρεψε σε ένα από τα εγκυρότερα έντυπα της χώρας. Διακρίθηκε για το ήθος, τη νηφαλιότητα και την προσήλωσή της στην ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας. Το 1967, μετά το πραξικόπημα των Συνταγματαρχών, αρνήθηκε να συνεργαστεί με τη χούντα και ανέστειλε την κυκλοφορία όλων των εκδόσεών της, πράξη που θεωρήθηκε σύμβολο δημοσιογραφικής αξιοπρέπειας. Η στάση και το έργο της άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία του ελληνικού Τύπου.

1999 – Μάκης Δεμίρης, Έλληνας ηθοποιός, αγαπητός για τους κωμικούς του ρόλους στον κινηματογράφο, το θέατρο και την τηλεόραση. Γεννημένος το 1930 στην Αθήνα, εμφανίστηκε σε δεκάδες ταινίες της «χρυσής εποχής» του ελληνικού σινεμά, ενσαρκώνοντας συχνά τον απλό, καλοκάγαθο ήρωα με χιούμορ και αυθορμητισμό. Συνεργάστηκε με σπουδαίους ηθοποιούς και σκηνοθέτες, ενώ συμμετείχε και σε τηλεοπτικές σειρές, αφήνοντας ανεξίτηλη τη σφραγίδα του με τη χαρακτηριστική φωνή και φυσιογνωμία του. Παρότι δεν πρωταγωνίστησε συχνά, κατάφερε να γίνει αγαπητό πρόσωπο του λαϊκού θεάτρου και του ελληνικού κινηματογράφου, χαρίζοντας γέλιο και νοσταλγία σε γενιές θεατών.

2004 – Βλάσσης Μπονάτσος, Έλληνας τραγουδιστής, ηθοποιός και τηλεοπτικός παρουσιαστής, που άφησε το δικό του αποτύπωμα στη μουσική και το θέαμα. Γεννημένος το 1949, υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ροκ συγκροτήματος «Πελόμα Μποκιού», ενός από τα πιο πρωτοποριακά ελληνικά γκρουπ της δεκαετίας του ’70. Αργότερα ακολούθησε σόλο καριέρα και στράφηκε στην υποκριτική, συμμετέχοντας σε επιτυχημένες ταινίες και θεατρικές παραστάσεις, ενώ έγινε ευρύτερα γνωστός από τη σειρά «Οι Αυθαίρετοι» και το τηλεπαιχνίδι «Πες το και θα γίνει». Με τη ροκ ενέργεια, το χιούμορ και την εκρηκτική του προσωπικότητα, έγινε μία από τις πιο χαρισματικές και αξέχαστες φυσιογνωμίες της ελληνικής ποπ κουλτούρας.

2022 – Αλέξανδρος Νικολαΐδης, Έλληνας αθλητής και ολυμπιονίκης του τάε κβον ντο, μια από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού αθλητισμού. Γεννημένος το 1979 στη Θεσσαλονίκη, κατέκτησε δύο ασημένια Ολυμπιακά μετάλλια (Αθήνα 2004, Πεκίνο 2008) και υπήρξε σημαιοφόρος της ελληνικής αποστολής στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008. Διακρίθηκε για το ήθος, τη μαχητικότητα και την προσήλωσή του στις αξίες του αθλητισμού, εμπνέοντας μια ολόκληρη γενιά νέων αθλητών. Ο πρόωρος θάνατός του από καρκίνο στα 43 του χρόνια συγκλόνισε τη χώρα, ενώ το αποχαιρετιστήριο μήνυμά του, με λόγια δύναμης και ανθρωπιάς, τον καθιέρωσε ως σύμβολο γενναιότητας και αξιοπρέπειας.

Γερβάσιος

Παγκόσμια Ημέρα Προτύπων (Τυποποίησης)

Πηγή – Newsbeast

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Στήριξε την ανεξάρτητη ενημέρωση

Επίλεξε τη συνδρομή που προτιμάς. Η ασφαλής πληρωμή ολοκληρώνεται μέσω Stripe.