Τετάρτη, 18 Νοεμβρίου 2026
Λευκωσία 25°
Η ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΙΚΗ ΜΑΣ ΕΚΔΟΣΗΑυτόφωρο της ΚυριακήςΓνωρίστε την ενότητα
Απόψεις

Νοέμβριος 1973: Τότε που άλλαξαν όλα, της Όλγας Μοσχοχωρίτου

Η εξέγερση στην Πάτρα και η επίδραση της κατάληψης του Πολυτεχνείου στους έφηβους της εποχής Η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν συνετέλεσε μόνο στη δημιουργία μιας νέας ιστορικής φάσης της Ελλάδας, δεν όρισε μόνο έναν…

17 Νοεμβρίου 2026 · 09:43

         Η εξέγερση στην Πάτρα και η επίδραση της κατάληψης του Πολυτεχνείου στους έφηβους της εποχής Η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν συνετέλεσε μόνο στη δημιουργία μιας νέας ιστορικής φάσης της Ελλάδας, δεν όρισε μόνο έναν νέο ιστορικό χρόνο, αυτόν που γνωρίζουμε ως μεταπολίτευση, διαχωρίζοντας το πριν και το μετά. Δικτατορία και πιο πριν προδικτατορικό καθεστώς και μεταπολεμική ιστορική περίοδος, με ιστορικό όριο τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.Άλλαξε και το πολιτιστικό πρόσωπό της.Και το πολιτιστικό πρόσωπο μιας κοινωνίας το αλλάζουν, ως γνωστόν, οι νέοι.Η Ελλάδα έως τότε βρισκόταν πολύ μακριά από τις Ευρωπαϊκές εξελίξεις, κυρίως τα κινήματα των νέων και ιδίως την εξέγερση του Μάη του 68 στο Παρίσι και την Ευρώπη αλλά και τα κινήματα στις ΗΠΑ κατά του πολέμου του Βιετνάμ, τη Λατινική Αμερική κλπ. Πολύ μακριά από τις καινούργιες μουσικές, τα αιτήματα για σεξουαλική απελευθέρωση, το φεμινιστικό κίνημα, τα νέα αντισυμβατικά κινήματα γενικότερα.Μακριά από τη γηγενή δημιουργία μιας δικιάς μας νεανικής κουλτούρας, εφόσον η Χούντα του 1967, διέκοψε βίαια την Άνοιξη του 1965-1967, αυτήν την Χαμένη Άνοιξη του Στρατή Τσίρκα που μνημονεύουμε πάλι και πάλι.Εμείς τα εφηβάκια της εποχής των γεγονότων του Νοέμβρη του 1973, εμείς που η Πρώτη μας Δημοτικού συνέπεσε με την κήρυξη του πραξικοπήματος και την εγκαθίδρυση της χούντας, αξεδιάλυτα συνδέσαμε τα γεγονότα αυτά με μια έκρηξη ελευθερίας.Το Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια, πατούσε πάνω στον νεοσυντηριτισμό της γκρίζας δεκαετίας του ‘50, πάνω στην ήττα του κινήματος του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ. Οι γυναίκες, μετά την έκρηξη της Αντίστασης που συμμετείχαν μαζικά, είχαν μαζευτεί πάλι στο σπίτι, τα κορίτσια της ηλικίας της μητέρας μας, ζούσαν πιο περιορισμένα από τις γιαγιάδες μας των χρόνων του πολέμου.Ένα σκοτεινό πέπλο κάλυπτε τη μικροαστική μας πόλη των 100.000 κατοίκων, την Πάτρα με το νέο Πανεπιστήμιο (είχε ιδρυθεί μόλις το 1966) που γερνούσε πάνω σε παλιά μεγαλεία σταφιδεμπόρων και των παλιών σχέσεων με τη Δύση. Όσα παιδιά είχαν φύγει για σπουδές στην Ιταλία (συχνός προορισμός τότε) είχαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο εμπλακεί σε κάποια αντιδικτατορική ενέργεια και αργούσαν να τελειώσουν τις σπουδές τους, ή να υπηρετήσουν στο στρατό, για να μην γυρίσουν στην Ελλάδα.Αν ήταν να περιγράψω την κατάσταση με δύο εικόνες, θα έλεγα ότι η κοινωνία της Πάτρας ήταν το 1973, σα να ζούσε σε μια ασπρόμαυρη ταινία, με κόκκους, κάπως θολή, όπως φαίνονται τα επίκαιρα ακόμα και η παρέλαση του καρνάβαλου στις παλιές ελληνικές ταινίες.Και ξαφνικά, τόνοι χρωμάτων, χιλιάδες ουράνια τόξα, σα να έπεσαν στην πόλη και την έβαψαν. Το φιλμ έγινε έγχρωμο και η ταινία τεχνοκολόρ.Έτσι μου φαίνονταν τα παιδιά με τα μακριά μαλλιά και τ’ αμπέχονα, τα κορίτσια με τα μπλου τζιν ή τις πολύχρωμες μακριές φούστες και τα ταγάρια. Σα ζωγράφοι, που ‘ριχναν τα χρώματα κι έκαναν τον ουρανό και τη θάλασσα λαμπερά μπλε του κοβαλτίου και τα λεμονοπορτόκαλα από τους κήπους της γειτονιάς, πράσινα με χρυσά τα φρούτα τους και τα λουλούδια πολύχρωμα, να ευωδιάζουν.Η γενιά μου λοιπόν, η γενιά της μεταπολίτευσης, μεγάλωσε απότομα σε λίγες μέρες. «Και περάσανε μέρες πολλές μέσα σε λίγην ώρα», που έλεγε κι ο ποιητής. Όσο κράτησε η κατάληψη του Παραρτήματος στην Κορίνθου. Κι εμείς, μαθήτριες της 1ης, 2ας, 3ης κ.λπ. του Β’ Γυμνασίου της Πάτρας, απέναντι σχεδόν από το παράρτημα του Πανεπιστημίου, που πηγαίναμε πρωί – απόγευμα εναλλάξ με τ αγόρια, χωρίς κανένας από το σπίτι να μας εξηγεί τί γίνεται ακριβώς, με το φόβο των γονιών στα πρόσωπά τους, να ξεφεύγουμε από την επιτήρηση και γυρνώντας απ’ τα αγγλικά ή τα γαλλικά, να καθυστερούμε λίγο στο πεζοδρόμιο, απέναντι από το Παράρτημα, που τελούσε υπό την κατάληψη των φοιτητών, για ν’ ακούσουμε από τη βραχνή κασέτα των μεγαφώνων, τα απαγορευμένα τραγούδια του Θεοδωράκη με τη φωνή της Φαραντούρη, όπου δεν ξεδιάλυνες καλά – καλά τα λόγια.Σφίγγοντας τα βιβλία υπό μάλης, ζούσαμε με μια κρυφή ηδονή τα γεγονότα. Κάπου μέσα μας νιώθαμε πως οι στιγμές ήταν ιστορικές.Όταν την τρίτη μέρα το πρωί, περνώντας από κει είδαμε πως ήταν ζωσμένο το Παράρτημα από αστυνομικούς και γεμάτα τα πεζοδρόμια από ασφαλίτες, σφίχτηκε η καρδιά μας. Τόσο λίγο κράτησε;Έκτοτε τα γεγονότα έως τον Ιούλιο του 1974 εξελίχτηκαν ως γνωστόν ραγδαία και άλλαξαν το πολιτικό τοπίο στην Ελλάδα για πάντα. Μαζί κι εμάς.Η γενιά μου, τουλάχιστον όσες και όσοι νιώθαμε τις αλλαγές και τις επιθυμούσαμε, όσες και όσοι θέλαμε να αλλάξουμε κοινωνική θέση, όχι αναγκαστικά ταξική αλλά βαθιά, σχεδόν υπαρξιακά, να μην είμαστε δηλαδή αντικείμενα της ιστορίας αλλά με κάποιον τρόπο να τη σημαδέψουμε και όχι μόνο να σημαδευτούμε από αυτήν, δεν πολιτικοποιήθηκε απλώς μέσα από αυτές τις αλλαγές και τα γεγονότα, αλλά ολόκληρη η ζωή μας πήρε άλλο νόημα και περιεχόμενο, πήρε συγκεκριμένη θέση από αυτήν την πλευρά της ιστορίας.Έτσι μας έπεσαν βαριά και τα γεγονότα της δεκαετίας του ‘90 και οι πτώσεις που τη συνόδευσαν. Η γενιά μου έζησε στα άκρα αυτήν την αντίφαση, τα μεγαλειώδη γεγονότα και τα όνειρα για το μέλλον που τα συνόδευαν και τα οποία βάλτωσαν κάπου εκεί στο τέλος της δεκαετίας του ’90.Βλέπετε αυτή η γενιά με τις παραφυάδες της έζησε, μεγάλωσε, γεννήθηκε και γέρασε στη σκιά των ηρώων… Δεν ανήκε η ίδια στους ήρωες. Ούτε έπαιξε ιδιαίτερο πολιτικό ή κοινωνικό ρόλο η ίδια. Δεν θα την βρείτε στα πρώτα ονόματα. Πώς να δεχτεί τη ματαίωση των ιδανικών της στο

Πηγή – KOMMON

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Στήριξε την ανεξάρτητη ενημέρωση

Επίλεξε τη συνδρομή που προτιμάς. Η ασφαλής πληρωμή ολοκληρώνεται μέσω Stripe.