Εφικτές και εντός ευρωπαϊκού πλαισίου οι προτάσεις του ΑΚΕΛ για φθηνότερο ρεύμα

Η Κομισιόν και η Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναδεικνύουν εργαλεία για φορολογικές ελαφρύνσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις, ΑΠΕ, αποθήκευση και καλύτερη αξιοποίηση των δικτύων, καταδεικνύοντας περιθώρια για μόνιμες παρεμβάσεις όπως αυτές που προτείνει το ΑΚΕΛ

Δημοσιονομικά εφικτές και συμβατές με τις κατευθύνσεις που διαμορφώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι οι προτάσεις που έχει καταθέσει το ΑΚΕΛ για μείωση του κόστους ηλεκτρισμού και ελάφρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τους αυξημένους λογαριασμούς.

Στοιχεία της Κομισιόν και της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS) δείχνουν ότι υπάρχουν εργαλεία τόσο για παρεμβάσεις στη φορολογία και στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις όσο και για χρηματοδότηση επενδύσεων που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια, μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και συγκρατούν μακροπρόθεσμα το ενεργειακό κόστος.

Νέα έκθεση της EPRS, που δόθηκε στη δημοσιότητα αυτή την εβδομάδα, καταγράφει ότι η φορολογία και οι χρεώσεις δικτύου αποτελούν πεδία στα οποία τα κράτη-μέλη μπορούν να ασκήσουν πιο άμεσα δημόσια πολιτική. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανοίξει τη δυνατότητα πρόσθετης δημοσιονομικής ευελιξίας για επιλέξιμες ενεργειακές επενδύσεις.

Τα δεδομένα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, καθώς το ΑΚΕΛ προτείνει μόνιμη μείωση του ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό στο 5%, διεύρυνση των κοινωνικών τιμολογίων, κλιμακωτή κάλυψη των αυξήσεων, στήριξη για θέρμανση και μόνιμα σχέδια ενεργειακής αναβάθμισης, ΑΠΕ και αποθήκευσης.

Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε επτά μέτρα κόστους €70 εκατ., με το συνολικό κόστος, μαζί με όσα βρίσκονται ήδη σε ισχύ, να ανέρχεται σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών περίπου στα €160 εκατ. Μεταξύ άλλων, παρατείνεται η επιδότηση ηλεκτρισμού για τις κατηγορίες 08 και 10, μειώνεται ο ειδικός φόρος στο πετρέλαιο θέρμανσης και προβλέπεται εφάπαξ καταβολή €200 σε 53.511 δικαιούχους.

Ωστόσο, το κυβερνητικό πακέτο απέχει από τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας, καθώς μεγάλο μέρος του αφορά ανανέωση ή επέκταση υφιστάμενων μέτρων, ενώ κατηγορίες νοικοκυριών χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων παραμένουν εκτός στήριξης.

Σημειώνεται ότι το ΑΚΕΛ έχει καταθέσει εδώ και καιρό ολοκληρωμένο πακέτο με συγκεκριμένες και άμεσα εφαρμόσιμες προτάσεις. Μάλιστα, μόλις δύο ημέρες πριν από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, το ΑΚΕΛ, μαζί με ΠΕΟ, ΕΔΟΝ, ΠΟΓΟ και ΕΚΑ, υπέβαλε στο Υπουργείο Οικονομικών υπόμνημα με σειρά άμεσων και μόνιμων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.

Πρόσθετη διάσταση δίνει η δυνατότητα επέκτασης της εθνικής ρήτρας διαφυγής σε επιλέξιμες δαπάνες ενεργειακής ασφάλειας, έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως για το 2026-2028 και έως 0,6% σωρευτικά.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν αποτελεί έγκριση των συγκεκριμένων προτάσεων του ΑΚΕΛ, καταδεικνύει όμως ότι κινούνται εντός υπαρκτών εργαλείων και κατευθύνσεων ευρωπαϊκής πολιτικής.

Βαρύτερη από τον μέσο όρο της ΕΕ είναι η φορολογική επιβάρυνση στην τιμή του ηλεκτρισμού στην Κύπρο. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025 οι φόροι και λοιπές επιβαρύνσεις αντιστοιχούσαν περίπου στο 32% της τελικής τιμής για συγκεκριμένη κατηγορία οικιακής κατανάλωσης, έναντι περίπου 29% στην ΕΕ.

Το στοιχείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ευρωπαϊκή συζήτηση στρέφεται όλο και περισσότερο στις συνιστώσες του λογαριασμού που επηρεάζονται άμεσα από δημόσιες και ρυθμιστικές αποφάσεις.

Η EPRS επισημαίνει ότι, σε αντίθεση με τη χονδρική τιμή της ενέργειας, η οποία διαμορφώνεται από τις διεθνείς αγορές, την προσφορά και τη ζήτηση, η φορολογία και οι χρεώσεις δικτύου μπορούν να σχεδιαστούν με τρόπο που να συμβάλλει σε πιο προσιτές τιμές και αποτελεσματικότερη λειτουργία του συστήματος.

Υπό αυτό το πρίσμα αποκτά πρόσθετο βάρος η πρόταση του ΑΚΕΛ για μόνιμη μείωση του ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό στο 5%, διεύρυνση των κοινωνικών τιμολογίων και κλιμακωτή κάλυψη των αυξήσεων.

Νέα δεδομένα δημιουργεί η δυνατότητα που άνοιξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα κράτη-μέλη να ζητήσουν επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να καλύπτονται επιλέξιμες δαπάνες για την ενεργειακή ασφάλεια. Το πλαίσιο αφορά μέτρα που μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και ενισχύουν την ενεργειακή ανταγωνιστικότητα. Προβλέπεται δυνατότητα παρέκκλισης έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως για την περίοδο 2026-2028 και έως 0,6% σωρευτικά. Η ρήτρα δεν ενεργοποιείται αυτόματα ούτε αποτελεί «λευκή επιταγή». Απαιτεί αίτημα από το κράτος-μέλος, αξιολόγηση από την Κομισιόν και τήρηση των απαιτήσεων δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Για την Κύπρο, το εργαλείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς καλύπτει πεδία στα οποία το ΑΚΕΛ έχει ήδη καταθέσει προτάσεις, όπως η ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κτιρίων, η ανάπτυξη ΑΠΕ και η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης. Η δυνατότητα αυτή καταδεικνύει ότι υπάρχουν ευρωπαϊκά εργαλεία για πιο φιλόδοξες και μόνιμες ενεργειακές παρεμβάσεις, πέραν των προσωρινών μέτρων ανακούφισης.

Στην αποτελεσματικότερη λειτουργία των ηλεκτρικών δικτύων στρέφεται σημαντικό μέρος της νέας ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής, καθώς οι επενδυτικές ανάγκες των επόμενων ετών είναι τεράστιες και ζητούμενο είναι να μην επιβαρυνθούν περαιτέρω οι καταναλωτές μέσω υψηλότερων λογαριασμών.

Κεντρικό εργαλείο για τη συγκράτηση του κόστους θεωρούνται οι έξυπνοι μετρητές και τα ψηφιακά δίκτυα. Η ευρωπαϊκή πρόταση θέτει στόχο κάλυψης τουλάχιστον του 50% των τελικών καταναλωτών έως το τέλος του 2030 και του 75% έως το τέλος του 2035.

Η ακριβέστερη πληροφόρηση και τα διαφοροποιημένα τιμολόγια επιτρέπουν στους καταναλωτές να μεταφέρουν μέρος της κατανάλωσης τους εκτός ωρών αιχμής.

Παράλληλα, οι έξυπνες λύσεις μπορούν να αυξήσουν τη διαθέσιμη χωρητικότητα των δικτύων και να περιορίσουν την ανάγκη για ακριβές συμβατικές επεκτάσεις, συμβάλλοντας σε αποδοτικότερη λειτουργία του συστήματος και χαμηλότερο συνολικό κόστος.

Σημεία σύγκλισης αλλά και σημαντικές διαφορές καταγράφονται ανάμεσα στο κυβερνητικό πακέτο και στις προτάσεις του ΑΚΕΛ για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.

Η κυβέρνηση επεκτείνει την επιδότηση ηλεκτρισμού στις κατηγορίες 08 και 10, μειώνει τον ειδικό φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, διατηρεί ή επεκτείνει τον μηδενικό ΦΠΑ σε βασικά προϊόντα και καταβάλλει έκτακτη ενίσχυση €200 σε συγκεκριμένες ομάδες.

Το ΑΚΕΛ προτείνει ευρύτερο και πιο μόνιμο πλέγμα μέτρων, με επίδομα μετακίνησης για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, στήριξη για θέρμανση, μείωση κατά 50% της άδειας κυκλοφορίας για περίπου 100.000 νοικοκυριά, μόνιμο ΦΠΑ 5% στον ηλεκτρισμό, διεύρυνση των κοινωνικών τιμολογίων και μόνιμα σχέδια ενεργειακής αναβάθμισης.

Προτείνει επίσης στήριξη για ενοίκια και επιτόκια πρώτης κατοικίας, καθώς και αναπροσαρμογή κοινωνικών επιδομάτων με βάση το αυξημένο κόστος ζωής.

Κωνσταντίνος Ζαχαρίου

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ