Εργατικοί αγώνες: Εμπειρίες, όρια και δυνατότητες

Μάνθος Κυριακόπουλος, Φοίβος Λιναρδάτος

Στην Ελλάδα έγιναν σημαντικοί εργατικοί αγώνες (Μετρό, επισιτισμός, Λάρκο, COSCO, e-food και Wolt, Teleperformance…). Η απεργία της ΠΕΝΕΝ στις γραμμές της Αδριατικής, η μάχη κατά της αξιολόγησης στην εκπαίδευση, οι αγώνες των υγειονομικών δείχνουν τις δυνατότητες για πραγματικές μάχες με πολιτικό εκβιασμό της κυβέρνησης και του κεφαλαίου. Ποια συμπεράσματα προκύπτουν ενόψει και της 1^ης Εργατικής Συνδιάσκεψης της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης στις 17-18 Οκτώβρη;

Επιφανειακή νηνεμία και υπόγεια ρεύματα

«Δεν υπάρχει εναλλακτική», «ο κόσμος δεν κινητοποιείται», «περνάνε όποια μέτρα θέλουν», «μάς έχουν τσακίσει και δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα». Πολλές από αυτές είναι εκφράσεις που θα ακούσουμε σε ένα νοικοκυριό, σε ένα χώρο εργασίας, στη συζήτηση μιας παρέας ή μπορεί να μην τις ακούσουμε αλλά να τριβελίζουν το μυαλό ενός κόσμου, ακόμα και του κινήματος. Πάνω σε αυτές τις σκέψεις πατάει ο Μητσοτάκης, ο Τσίπρας, ή όποιος άλλος πολιτικός αρχηγός και απαντάει «εγώ ή το χάος». Και προσπαθούν να πείσουν τον κόσμο ότι όντως μπροστά στο χάος του πολέμου, της ακρίβειας, της ενεργειακής ανασφάλειας χιλιάδων νοικοκυριών μόνο αυτοί μπορούν να δώσουν λύση, ή έστω να μην πάμε χειρότερα. Να πείσουν ότι η οργισμένη φωνή του λαού δεν υπάρχει στον ορίζοντα.

Είναι όμως τόσο καταθλιπτική η εικόνα του κινήματος των εργαζομένων, ή τελικά ένα ψύχραιμο αυτί θα ακούσει τον ήχο των υπογείων ρευμάτων που κινούνται; Που ακόμα δεν ξεπηδούν με μεγάλη συχνότητα στην επιφάνεια, αλλά όταν το κάνουν, το κάνουν εκκωφαντικά; Όπως συνέβη στις 28 Φλεβάρη του 2025, όπου κανείς δεν περίμενε ότι μια απεργία θα μπορούσε να νεκρώσει τη χώρα σε τέτοιο βαθμό, μια απεργία που πολύ είπαν ότι όμοιά της δεν είχαν ξαναδεί στη μεταπολίτευση. Ήταν μόνο το έγκλημα των Τεμπών, ή τελικά με αφορμή αυτό ήρθαν στην επιφάνεια όλα τα προβλήματα που βιώνει ο εργαζόμενος λαός και η νεολαία; Ήταν μάλλον μια φωνή που φώναξε «είμαστε και εμείς εδώ και είμαστε πολλοί».

Μάχιμο «υλικό» μπροστά στην Εργατική Συνδιάσκεψη της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης

Πιάνοντας το πνεύμα των μαχητικών κινητοποιήσεων σε Γαλλία και Ισπανία των τελευταίων ημερών, απαιτείται να βγει στο προσκήνιο ο χαρακτήρας των «δικών μας» αγώνων, η αποφασιστική δράση και κίνηση εργαζομένων και λαού, ο δικός μας πυροδότης με επαναστατική τακτική, πολιτικοποίηση των αγώνων και πάλη στο σήμερα για την ανατροπή των βασικών πυλώνων της αστικής πολιτικής. Η πρόσφατη αγωνιστική εμπειρία έχει δύο όψεις. Από τη μία οι αρνητικοί συσχετισμοί, η αναντιστοιχία της απάντησης του εργατικού κινήματος που δέχθηκε στρατηγικό πλήγμα, με υποχώρηση στο περιεχόμενο και στην οργανωτική του υπόσταση από το βάθος και την έκταση της επίθεσης κυβερνήσεων – κράτους – ΕΕ – κεφαλαίου. Από την άλλη η σοβαρή κινητικότητα με αιχμές τις αυξήσεις και τις ΣΣΕ με ρήξη στη σχέση μισθών-κερδών, το χτύπημα της ακρίβειας και την ανατροπή των ιδιωτικοποιήσεων ενάντια στο ευρωενωσιακό σφαγείο, τη μόνιμη και σταθερή εργασία, την ασφάλεια σε χώρους δουλειάς, την υπεράσπιση της ζωής απέναντι στον πόλεμο και τον φασισμό.

Βλέπουμε μαχητικότητα και διάρκεια σε πολλούς κλαδικούς αγώνες, μάχη για ΣΣΕ (οικοδόμοι, καλλιτέχνες, επισιτισμός κ.α.), αλλού τεράστια δυσκολία να ξεφύγουν από τον αμυντικό χαρακτήρα (απολύσεις, ασυδοσία αφεντικών, οριακές αυξήσεις κλπ). Δυσκολία σε πολλές περιπτώσεις να επιτευχθεί μια ανώτερη ενοποίησή τους βάζοντας στο κάδρο ανατρεπτικούς πολιτικούς στόχους συνδεδεμένους με τις άμεσες διεκδικήσεις, υποχώρηση σε κρίσιμες καμπές και στα όρια του «εφικτού», άρνηση πρωτοβουλιών έξω κι εναντίον της ΓΣΕΕ (που βρισκόταν απέναντι σε όλους τους αγώνες) με ευθύνη και της γραφειοκρατικής λειτουργίας των συνδικάτων και δυνάμεων της αριστεράς.

Τα όρια που έβαλε το ΠΑΜΕ εμφανίστηκαν έντονα σε μια σειρά εμβληματικών αγώνων που δεν τους άφησε να ξεδιπλωθούν. Η πολύχρονη μάχη στη ΛΑΡΚΟ που συνεπήρε ευρύτερη αλληλεγγύη και στήριξη έμεινε στα μισά του δρόμου ακριβώς γιατί έγινε αποδεκτή η πορεία ιδιωτικοποίησής της, μετακυλίοντας το πεδίο στην υπεράσπιση των θέσεων εργασίας εντός πλαισίου ιδιωτικοποίησης. Στα εργοτάξια του ΜΕΤΡΟ και τον πολυήμερο απεργιακό αγώνα για οριζόντιες αυξήσεις, παρά την αποφασιστική στάση των εργαζομένων ο αγώνας έκλεισε με πρόταση του Σωματείου για αναστολή των απεργιών, κλείνοντας αυτόν τον κύκλο χωρίς την ικανοποίηση των αιτημάτων. Στην COSCO όπου οι εργάτες τα έβαλαν με όλο το αντεργατικό οπλοστάσιο, την αστική δικαιοσύνη, τη δημιουργία διασπαστικού εργοδοτικού σωματείου, την ίδια την εργοδοσία και την τρομοκρατία που εξαπέλυσε, έλλειψε την κρίσιμη στιγμή η αποφασιστικότητα στη σύγκρουση ώστε να διευρυνθεί η υποχώρηση της COSCO προς όφελος των εργατικών απαιτήσεων.

Στον αντίποδα η νικηφόρα απεργία της ΠΕΝΕΝ στις γραμμές της Αδριατικής πέρσι το καλοκαίρι, έδειξε τον συγκρουσιακό δρόμο ενάντια στο εφοπλιστικό κεφάλαιο, το αστικό κράτος αλλά και τη γραμμή της εργοδοτικής ΠΝΟ και της υποχώρησης των άλλων ναυτεργατικών σωματείων του ΠΑΜΕ στα ίδια καράβια. Με επιθετικές διεκδικήσεις που έσπασαν τα όρια της νομιμότητας, αποφασιστικότητα και μαχητικότητα ενώ το κράτος έβγαζε την απεργία παράνομη, ενότητα, ζωντάνια και αλληλεγγύη που περνούσε στις καθημερινές αποφασιστικές συνελεύσεις με τους εργάτες πρωταγωνιστές των εξελίξεων, μαζί με την πολιτική στήριξη φορέων και οργανώσεων της τοπικής κοινωνίας, έκλεισαν νικηφόρα τον αγώνα δια μέσου του πολιτικού εκβιασμού σε εφοπλιστές και τα στηρίγματά τους.

Την ίδια στιγμή σε κρίσιμους νέους κλάδους ακόμα και με περίπλοκες μορφές εργασίας (πχ εργαζόμενοι σε διαδικτυακές πλατφόρμες, ή εταιρείες με αποκλειστικότητα τηλεργασίας) «ξεπηδούν» αγώνες που βάζουν στην ημερήσια διάταξη το νέο εργασιακό μοντέλο, το κόστος εργασίας, το διαχωρισμό ελεύθερου και εργάσιμου χρόνου και χώρου. Ειδικά οι εργαζόμενοι στην e-food και Wolt έφεραν ξανά στο προσκήνιο τη δυνατότητα της απεργίας να νικά, νέες μορφές παρέμβασης και μποϋκοτάζ στις εταιρίες και τα κέρδη τους, με κομβικό στοιχείο τη συμμετοχή της νέας γενιάς ως εργαζόμενοι/ες πλέον. Μετανάστες και Έλληνες αγωνίζονται στην Teleperformance να σπάσουν το εργασιακό κάτεργο, δείγμα της αναγκαιότητας και δυνατότητας της ενοποίησης πάνω σε εργατική βάση.

Στο δημόσιο, στην εκπαίδευση τα πρωτοβάθμια σωματεία, οι επιτροπές αγώνα και ο συντονισμός τους ήταν αυτά που κράτησαν την απεργία-αποχή από την αξιολόγηση το 2021, έτσι ώστε αυτός ο αγώνας να αγκαλιαστεί από τη βάση, να ενώσει και να βγει αποφασιστικά μέχρι τις δικαιώσεις των διωκόμενων απεργών το καλοκαίρι. Μάχη που λοιδορήθηκε από όλες τις συστημικές αστικοποιημένες δυνάμεις σε ΔΟΕ – ΟΛΜΕ – ΑΔΕΔΥ, αλλά και από την ΑΣΕ (ΠΑΜΕ) που την υποβάθμισε και οδηγήθηκε στα όρια και σχέδια της γραφειοκρατίας, στο όνομα μάλιστα της ενότητας! Η μη υποταγή στον εκφοβισμό υπερασπίστηκε το απεργιακό δικαίωμα, ανέδειξε όλη τη στρατηγική αναδιάρθρωση στην εκπαίδευση και είναι αυτή που σπάει και σήμερα το κυβερνητικό αφήγημα για αναθεώρηση του συντάγματος και άρση μονιμότητας. Στον κλάδο της υγείας, οι μαχόμενοι υγειονομικοί ήταν αυτοί που στήριξαν το ΕΣΥ στην πανδημία, επιτέθηκαν στο κυβερνητικό αφήγημα, συσπείρωσαν όλη την κοινωνία κάνοντας πράξη το «Μένουμε Ενεργοί». Συνεχίζουν αντιπαλεύοντας την εισχώρηση ιδιωτών, την υποστελέχωση και το χτύπημα των εργασιακών δικαιωμάτων, «επικηρύσσοντας» τον υπουργό Υγείας σε κάθε νοσοκομειακή πύλη ανά την Ελλάδα.

Αμέριστη συμβολή είχαν τα εργατικά σωματεία στα Τέμπη βαθαίνοντας το περιεχόμενο όχι μόνο στην τιμωρία των ενόχων, αλλά και σε αξιακά ζητήματα όπως δικαιοσύνη και απαξίωση των ζωών μας, καθώς και απέναντι στις ιδιωτικοποιήσεις, διεκδικώντας την εκδίωξη της Hellenic Train και άμεσο πέρασμα στο δημόσιο με εργατικό έλεγχο των συγκοινωνιών. Αυτό το ρήγμα στην αστική πολιτική ανέδειξε δυσκολίες στη διαπάλη για κομβικά ζητήματα, όπως το να μην μείνει η συζήτηση μόνο στους διεφθαρμένους πολιτικούς όπως ήθελε η αντιπολίτευση, αλλά να ανοίξει το ζήτημα των δημοσίων αγαθών συνολικά. Άνοιξε διαπάλη ακόμα και εντός της αριστεράς με διαχωριστικές γραμμές στο κίνημα όπως με την κραυγαλέα τοποθέτηση του ΠΑΜΕ/ΚΚΕ που έμεινε στο «τι δημόσιο -τι ιδιωτικό, ίδιο είναι».

Τέλος οι αποφασιστικές κινητοποιήσεις ενάντια στη γενοκτονία στη Γάζα και υπέρ του Παλαιστινιακού λαού ανέδειξαν μορφές που μπλόκαραν πχ τα τουριστικά κρουαζιερόπλοια του θανάτου με κινητοποιήσεις τα δύο τελευταία καλοκαίρια, ενώ στην πράξη με την πρωτοπόρα δράση των σωματείων (ναυτεργατικών, ερευνητών, στις μεταφορές, κλπ) επιδιώκουν να σπάσει η συνεργασία-εμπλοκή της Ελλάδας με το κράτος δολοφόνο του Ισραήλ στα λιμάνια, στα τρένα μέχρι και τα πανεπιστήμια και την έρευνα.

Τα παραπάνω συμπεράσματα από τους αγώνες δεν είναι δεδομένα, ειδικά για κάποιες δυνάμεις που αρκούνται σε μια ρητορική κατά του καπιταλισμού γενικά. Όσοι επικαλούνται την πολιτική κοινοβουλευτική αλλαγή υποτάσσονται εν τέλει στην αστική πολιτική, την ταξική συνεργασία και ανακωχή ή επιδίδονται σε εκλογική αποταμίευση των αγώνων, προτιμούν να κλείνουν τα μάτια τους στην κίνηση της τάξης, να την υποτιμούν και να την υποβαθμίζουν, θέλοντας τελικά ο απρόβλεπτος λαϊκός παράγοντας να μείνει εκτός κάδρου και όλα να λυθούν στο κοινοβουλευτικό τερέν.

Οικονομική πάλη και πολιτικοί στόχοι

Οι εργατικές ανάγκες και η πολεμική οικονομία

Οι δυνατότητες όμως για αγώνες και μάλιστα ανατρεπτικούς υπάρχουν. Και μπροστά στην επίθεση που εξαπολύει το κεφάλαιο, χρειάζεται το εργατικό κίνημα να βγει μπροστά. Στη νέα φάση επείγει η εργατική τάξη να βρει την τομή που συναντιούνται τα μικρά και τα μεγάλα. Η πολεμική οικονομία και το δημοσιονομικό σφαγείο της ΕΕ με την πάλη για μισθούς και συντάξεις. Οι ιδιωτικοποιήσεις και το ξεπούλημα των κοινωνικών αγαθών με τη χρηματοδότηση, την υπεράσπιση και κατοχύρωση του αποκλειστικά δημόσιου χαρακτήρα τους.

Οι πολεμικές αναμετρήσεις έχουν επιβάλει ένα πολύ συγκεκριμένο έδαφος στους εργαζόμενους. Από τη μία όλες οι δουλειές μπαίνουν στο άρμα της πολεμικής βιομηχανίας και κάτω από κάθε πέτρα προκύπτει μια σύνδεση με την υποβοήθηση έμμεσα ή άμεσα των πολεμικών επιχειρήσεων. Από την άλλη τα υπέρογκα ποσά που δαπανώνται στην οικονομία του πολέμου, δεν αφήνουν ψίχουλο για οποιαδήποτε άλλη κοινωνική ανάγκη, ενώ οι μισθοί μπαίνουν στη ζυγαριά των όπλων (καμία σκέψη για 13^ο και 14^ο μισθό στο δημόσιο, ενώ τα ίδια χρήματα δίνονται για την πολεμική «Ασπίδα του Αχιλλέα»). Τα πλεονάσματα, η γρήγορη αποπληρωμή του χρέους και η ανάπτυξη που καυχιούνται, έχουν δομηθεί πάνω στην αυξανόμενη ακρίβεια και τους καθηλωμένους μισθούς, πάνω στη διαρκή εντατικοποίηση της εργασίας με 13ωρα και 7ήμερα, πάνω στους νεκρούς των εργατικών «ατυχημάτων»-εγκλημάτων.

Όσο η συνδικαλιστική γραφειοκρατία και ο αστικοποιημένος συνδικαλισμός των ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ προσπαθεί να κρατήσει σε αγωνιστική νηνεμία το εργατικό κίνημα, τόσο η πίεση στα εργατικά στρώματα κάνει το καπάκι της κατσαρόλας να τρεμοπαίζει πριν εκτοξευτεί. Οι επικείμενες ανακοινώσεις της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης, αναμένεται να εξοργίσουν ακόμα περισσότερο τα λαϊκά στρώματα.

Το ζήτημα είναι αν θα μπει ένα σχέδιο μάχης στο εργατικό κίνημα. Που θα διεκδικήσει τώρα αυξήσεις των μισθών και πτώση των τιμών για να μπορέσει να επιβιώσει η εργατική τάξη. Που θα θέσει το ζήτημα αποκλειστικά δημόσιων κοινωνικών αγαθών (ενέργεια, μεταφορές, κλπ), με άμεση κρατικοποίηση όσων έχουν ιδιωτικοποιηθεί με φθηνές και ποιοτικές παροχές. Που θα θέσει το ζήτημα αξιοπρεπούς όρων εργασίας με 5ήμερο-6ωρο-30ωρο και ΣΣΕ που θα διασφαλίζουν τα δικαιώματα και την ασφάλεια των εργαζομένων. Που θα θέσει το ζήτημα απεμπλοκής από τα πολεμικά σχέδια, από τη λαιμητόμο του χρέους και των δημοσιονομικών συμφώνων που καθορίζουν την οικονομία, με έξοδο από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ.

Εργατικός πόλος για αποφασιστικούς αγώνες

Για να μπορέσει να σταθεί ένα μάχιμο εργατικό κίνημα που θα διεκδικήσει όσα προαναφέρθηκαν, πρέπει να πειστούν οι εργαζόμενοι ότι τα αιτήματα που έχει δεν είναι προσχηματικά, αλλά ουσιαστικά για να βελτιωθεί η καθημερινότητα τους, και ταυτόχρονα να παρουσιάσει ένα σχέδιο αγώνα που θέλει να κερδίσει κατακτήσεις σήμερα. Να πείσει τους εργαζόμενους ότι η απεργία, η πορεία και οι κινητοποιήσεις δεν θέλουν απλώς να εκφράσουν δυσαρέσκεια, αλλά θέλουν να βάλουν εκβιαστικό δίλημμα στο αντίπαλο στρατόπεδο και να αποσπάσουν νίκες. Πολύ λίγο πείθει μια 24ωρη απεργία αν δεν έχει μια προοπτική συνέχειας και κλιμάκωσης με επόμενη απεργία μέσα στο μήνα, με μια 48ωρη, ή με κάτι που θα δείξει ότι η απεργία δεν είναι τουφεκιά στον αέρα, αλλά τροχιοδεικτική βολή για το τι θα ακολουθήσει.

Χρειάζεται σήμερα ένας πόλος στο εργατικό κίνημα βασισμένος στους ίδιους τους εργαζόμενους, που θα αφουγκραστεί τις αγωνιστικές διαθέσεις και θα βάλει κόμβους. Μια τέτοια προσπάθεια είναι και ο Συντονισμός πρωτοβάθμιων σωματείων, επιτροπών αγώνα και αγωνιστών/στριών δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, που έχει συσταθεί το τελευταίο διάστημα.

Η Κομμουνιστική Απελευθέρωση, μέσα και από την εργατική συνδιάσκεψη στις 17-18 Οκτωβρίου, επιδιώκει μια ριζική τομή στο εργατικό κίνημα συμβάλλοντας από τη σκοπιά της στο αναγκαίο εργατικό κίνημα χειραφέτησης που θα διαπερνά την κατεύθυνση, τον προσανατολισμό, την ιδεολογία και τις αξίες που αντιστοιχούν στις σύγχρονές ανθρώπινες ανάγκες. Με εργαζόμενους/ες πρωταγωνιστές να παλεύουν πολιτικούς στόχους μαζί με τον οικονομικό αγώνα, να παράγουν και να ασκούν πολιτική. Εκεί να ενωθούμε με επαναστατικό θράσος!

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν που κυκλοφόρησε στις 9-10 Οκτωβρίου 2026

Πηγή – Prin

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy